Lời hứa chữa bách bệnh không có căn cứ
Phơi nắng giữa trưa là việc chủ động nằm hoặc ngồi ngoài trời trong khung giờ nắng gắt với hy vọng cải thiện sức khỏe, nhưng hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy cho thấy cách này điều trị được bệnh. Trên mạng xã hội, một số người khẳng định nắng có thể chữa thoát vị đĩa đệm, đau cổ vai gáy, hen suyễn và bệnh phổi; có người còn gắn việc này với chữa đau xương khớp, “trừ hàn” hay “thải độc bằng nắng”. Những lời kể như khỏi đau sau vài ngày hoặc ngủ ngon hơn vẫn chỉ là trải nghiệm cá nhân, không chứng minh ánh nắng đã điều trị nguyên nhân gây bệnh. Trào lưu chữa bệnh thường hấp dẫn vì đưa ra lời giải đơn giản cho vấn đề dai dẳng, nhưng lời hứa chắc nịch trên mạng không thay thế được đánh giá y khoa. Cảm thấy dễ chịu sau khi nằm nắng không đồng nghĩa với khỏi bệnh.
Ánh nắng có ích, nhưng không phải liệu pháp điều trị
Không nên đánh đồng lợi ích sinh lý của ánh sáng tự nhiên với khả năng chữa bệnh. Tia UVB giúp da tổng hợp vitamin D, chất tham gia chuyển hóa canxi, phospho và duy trì sức khỏe xương; ánh sáng tự nhiên còn góp phần điều hòa nhịp sinh học, hỗ trợ chu kỳ thức – ngủ và cải thiện tâm trạng. Ra ngoài thư giãn hoặc vận động nhẹ cũng có thể khiến tinh thần thoải mái hơn. Nhưng các lợi ích đó không chứng minh phơi nắng giữa trưa chữa được thoát vị đĩa đệm, đau mỏi cổ vai gáy hay bệnh phổi. PGS.TS Lê Hữu Doanh, Giám đốc Bệnh viện Da liễu Trung ương, lưu ý rằng trải nghiệm cá nhân không đủ cơ sở để kết luận phương pháp này có tác dụng điều trị; hiện chưa có bằng chứng khoa học đáng tin cậy xác nhận lời quảng bá trên mạng. Vì vậy, đừng lấy cảm giác nhất thời làm căn cứ bỏ qua chẩn đoán.
Rủi ro phơi nắng có thể vượt xa lợi ích
Nằm lâu dưới nắng gắt không phải thử nghiệm vô hại. Tiếp xúc quá mức với tia cực tím có thể gây bỏng nắng, đỏ và khô da, tăng sắc tố, lão hóa da và làm tăng nguy cơ ung thư da. Nắng nóng còn khiến cơ thể mất nước, rối loạn thân nhiệt; trong các đợt nắng nóng cao điểm ở miền Bắc, Bệnh viện Bạch Mai từng tiếp nhận những ca rối loạn thân nhiệt nặng cần thở máy, lọc máu và hồi sức tích cực. Những tuyên bố rằng da sạm đi là dấu hiệu “thải độc” không biến tổn thương do nắng thành lợi ích. Nếu phải ra ngoài, hãy tìm bóng râm, mặc quần áo che chắn, đội mũ rộng vành, đeo kính chống tia cực tím và dùng kem chống nắng phổ rộng phù hợp. Hạn chế phơi mình trong giờ nắng gắt thay vì cố chịu đựng để mong đạt một kết quả chưa được chứng minh.
Đau kéo dài cần được khám, không nên tự bỏ điều trị
Nếu đau cổ vai gáy, đau lưng, yếu chân hoặc có triệu chứng hô hấp kéo dài, hãy trao đổi với nhân viên y tế để được đánh giá nguyên nhân và hướng xử trí phù hợp. Đặc biệt, người đang điều trị theo phác đồ không được tự ý bỏ thuốc hay dừng điều trị để chuyển sang phơi nắng theo lời truyền miệng. Hãy xem bài đăng khoe khỏi bệnh là câu chuyện cá nhân, không phải kết luận áp dụng cho tất cả. Các dấu hiệu như đau tăng, hạn chế vận động hoặc yếu chân cũng là lý do để tìm tư vấn y tế thay vì kéo dài việc tự chữa. Ánh sáng tự nhiên có chỗ đứng trong sinh hoạt lành mạnh, nhưng không thể thay cho chẩn đoán và điều trị. Kết luận cần nhớ rất rõ: phơi nắng giữa trưa không phải phương pháp chữa bệnh đã được chứng minh, còn rủi ro phơi nắng là có thật.
