Mục tiêu tăng trưởng cao cần nền tảng rộng hơn
Mục tiêu GDP 2027 là định hướng tăng trưởng kinh tế mà Quốc hội đặt ra cho năm 2027, đồng thời yêu cầu giữ ổn định vĩ mô, kiểm soát lạm phát và nâng chất lượng phát triển. Sáng 7/11, tại Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI thông qua nghị quyết phát triển kinh tế - xã hội năm 2027 với 467/469 đại biểu tán thành; mục tiêu tăng trưởng GDP từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người khoảng 6.100 USD và lạm phát khoảng 4,5%. Tham vọng này không thể được đánh giá chỉ bằng tốc độ tăng trưởng. Nền kinh tế càng lớn, việc duy trì nhịp tăng cao càng khó; hơn nữa, hội nhập sâu khiến Việt Nam nhạy cảm trước biến động bên ngoài. Vì vậy, dựa mãi vào xuất khẩu và đầu tư công sẽ khiến mục tiêu thiếu sức bền. Cần biến các nguồn lực mới thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị thực đóng góp vào GDP.
Quy mô nền kinh tế càng mở rộng, duy trì tăng trưởng cao càng khó nếu vẫn chủ yếu dựa vào xuất khẩu và đầu tư công. Đây là lời cảnh báo đáng chú ý: tăng trưởng hai con số phải đi cùng năng suất, năng lực tự chủ và sức chống chịu, thay vì chỉ thúc cầu trong ngắn hạn.
Chỉ tiêu địa phương phải đi cùng năng lực thực thi
Việc giao mục tiêu rộng khắp thể hiện rõ quy mô nhiệm vụ: trong 34 tỉnh, thành phố, 30 địa phương phải đạt mức tăng trưởng từ 10% trở lên; cả 9 thành phố trực thuộc Trung ương đều được giao chỉ tiêu hai con số. Nhưng chỉ tiêu không tự tạo ra sản lượng. Nếu địa phương cùng chạy theo tốc độ mà thiếu liên kết vùng, hạ tầng phù hợp và dự án có khả năng tạo giá trị, nguồn lực dễ bị dàn trải. Quốc hội yêu cầu cụ thể hóa mục tiêu thành kịch bản, chỉ tiêu và nhiệm vụ theo từng ngành, lĩnh vực, địa phương, đồng thời phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô. Chính phủ cũng yêu cầu bộ, ngành và địa phương sớm xác định tiến độ, trách nhiệm để đưa nghị quyết vào thực hiện ngay từ đầu năm. Đây là bước cần thiết, nhưng kết quả phải được đo bằng năng suất và hiệu quả sử dụng vốn, không chỉ bằng con số được giao.
Với người dân và doanh nghiệp, chất lượng điều hành sẽ thể hiện trực tiếp qua khả năng tiếp cận vốn, cơ hội việc làm và độ ổn định của giá cả. Nghị quyết yêu cầu giảm lãi suất cho vay, hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên; đồng thời kiểm soát rủi ro, bảo đảm nguồn cung điện, xăng dầu và xử lý các dự án bất động sản tồn đọng. Tăng trưởng chỉ có ý nghĩa khi hoạt động kinh tế mở rộng mà không làm suy yếu các cân đối thiết yếu.
Vốn, tín dụng và đầu tư công phải tạo giá trị
Muốn tăng tốc, nền kinh tế cần thêm nguồn vốn ngoài tín dụng ngân hàng và phải dùng vốn công hiệu quả hơn. Quốc hội yêu cầu mở rộng huy động qua trái phiếu, vốn ODA, tín dụng và đầu tư của doanh nghiệp nhà nước; đồng thời cải thiện môi trường kinh doanh, thu hút vốn tư nhân và khuyến khích doanh nghiệp FDI tái đầu tư. Phát triển thị trường vốn trung, dài hạn cũng giúp giảm lệ thuộc vào nguồn tài trợ ngắn hạn. Tuy nhiên, huy động nhiều vốn không đồng nghĩa với tăng trưởng tốt nếu vốn không đi vào năng lực sản xuất. Việc giảm lãi suất cho vay cần đi cùng định hướng tín dụng vào sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực ưu tiên, thay vì mở rộng cho vay thiếu chọn lọc. Chính sách phải giữ được cân bằng giữa chi phí vốn thấp hơn cho doanh nghiệp và an toàn của hệ thống tài chính.
Với giải ngân đầu tư công, yêu cầu không chỉ là chi nhanh mà là chi đúng: phân bổ vốn theo kết quả đầu ra, cải thiện hiệu quả sử dụng vốn và điều chuyển vốn khỏi nơi giải ngân thấp sang nơi thực hiện tốt. Nếu dự án chậm hoặc không tạo kết nối và năng lực mới, giải ngân cao vẫn không bảo đảm tác động tương xứng lên GDP. Vì thế, đánh giá hiệu quả và trách nhiệm thực hiện phải đi trước áp lực hoàn thành tỷ lệ giải ngân.
Trụ cột mới là điều kiện để tăng trưởng bền lâu
Các động lực truyền thống vẫn cần được duy trì: kích cầu tiêu dùng, phát triển thị trường trong nước và đa dạng hóa thị trường xuất nhập khẩu để giảm phụ thuộc vào một số ít thị trường. Nhưng chúng không thể một mình gánh mục tiêu tăng trưởng dài hạn, nhất là khi nhu cầu thế giới và chi phí đầu vào có thể biến động. Trụ cột mới phải nâng năng lực sản xuất thay vì dừng ở khẩu hiệu. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cần đi vào doanh nghiệp, giúp tăng năng suất lao động và cải thiện giá trị sản phẩm. Du lịch gắn với di sản và công nghiệp văn hóa cũng có thể mở rộng không gian tăng trưởng nếu được phát triển thành dịch vụ có sức cạnh tranh. Cùng lúc, đầu tư hạ tầng chiến lược và liên kết vùng cần kết nối các cực tăng trưởng với thị trường và chuỗi cung ứng.
Thước đo quyết định không phải có bao nhiêu lĩnh vực được gọi là động lực tăng trưởng, mà là chúng tạo thêm năng suất, sản phẩm và việc làm ra sao. Khi các trụ cột mới trở thành năng lực sản xuất thực chất, chúng vừa bổ sung cho xuất khẩu và đầu tư công, vừa giúp nền kinh tế chống chịu tốt hơn trước cú sốc bên ngoài. Vì vậy, mục tiêu GDP 2027 chỉ khả thi nếu Việt Nam đồng thời mở rộng kênh vốn, hạ chi phí vay, nâng chất lượng giải ngân đầu tư công và chuyển đổi mô hình tăng trưởng. Tốc độ 10% là đích đến; hiệu quả, năng suất và khả năng duy trì mới là phép thử thật sự.
