Sách Việt tiếng Thái mở rộng nhịp cầu văn học

Tác phẩm Việt bước vào không gian đọc bằng tiếng Thái

Sách Việt tiếng Thái là những tác phẩm văn học Việt Nam được chuyển ngữ để độc giả Thái Lan có thể tiếp cận trực tiếp câu chuyện, giọng văn và bối cảnh văn hóa của Việt Nam. Ngày 30/10, hai cuốn sách thuộc dự án ấy ra mắt tại Bangkok, trong khuôn khổ Hội chợ sách quốc gia Thái Lan lần thứ 31. Đó là “Cảm ơn người lớn” của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, người từng nhận Giải thưởng Văn học ASEAN S.E.A. Write, và “Cà phê cùng Tony” của Tony Buổi sáng. Việc chọn hai tác phẩm có màu sắc khác nhau là một quyết định đáng chú ý: một bên mở ra thế giới cảm xúc qua góc nhìn trẻ nhỏ, bên kia mang đến những suy ngẫm gần gũi về cuộc sống hiện đại. Sự đa dạng ấy giúp văn học Việt Nam được giới thiệu như một tiếng nói nhiều chiều, thay vì bị đóng khung trong một chủ đề duy nhất.

Hai cuốn sách, hai lối bước vào đời sống Việt

“Cảm ơn người lớn” đặt suy nghĩ của người trưởng thành dưới góc nhìn trẻ thơ, tạo nên chất liệu vừa hóm hỉnh vừa gợi đồng cảm. Dịch giả Nattagan Kongyai cho biết trở ngại đáng kể là từ láy tiếng Việt, bởi không dễ tìm được từ tương ứng trong tiếng Thái. Chi tiết này nhắc rằng chuyển ngữ không chỉ là thay từ: dịch giả phải cân nhắc nhịp điệu, sắc thái và cách một nền văn hóa gửi cảm xúc vào ngôn ngữ. Trong khi đó, dịch giả Patcharee Tasai chọn “Cà phê cùng Tony” vì lối viết dí dỏm, có nét châm biếm nhưng gần gũi; theo chị, cuốn sách có thể khơi nguồn cảm hứng để người trẻ học hỏi và hoàn thiện bản thân. Hai lựa chọn bổ sung cho nhau: một cuốn khơi gợi sự đồng cảm, cuốn kia mời độc giả suy ngẫm về hành trình trưởng thành.

Điểm đáng quý là các bản dịch không chỉ đưa tên sách Việt ra thị trường Thái Lan. Chúng tạo cơ hội để độc giả gặp những cách nghĩ, thói quen và cảm xúc được hình thành trong đời sống Việt Nam.

Tọa đàm biến bản dịch thành cuộc đối thoại

Lễ ra mắt đi cùng tọa đàm về văn hóa và thói quen đọc, với hai phiên thảo luận mang chủ đề “Những câu chuyện từ một tách cà-phê” và “Văn học và việc đọc sách tại Việt Nam”. Giảng viên từ Đại học Thammasat, Đại học Chulalongkorn cùng các chuyên gia trao đổi về văn hóa cà phê, đời sống và văn hóa đọc ở Việt Nam. Đây là phần làm cho giao lưu văn học có sức sống hơn một buổi giới thiệu sách: tác phẩm được đặt vào bối cảnh, còn người tham dự có dịp hỏi, nghe và đối chiếu trải nghiệm giữa hai xã hội. Sự kiện quy tụ dịch giả, chuyên gia xuất bản, giảng viên và sinh viên, nên cuộc trò chuyện hướng đến cả người làm sách lẫn thế hệ độc giả trẻ. Khi bản dịch đi cùng trao đổi trực tiếp, độc giả Thái Lan có thêm con đường để hiểu tinh thần, đời sống thường ngày, văn hóa và tư duy đương đại của Việt Nam.

Nhịp cầu văn hóa trong dấu mốc 50 năm

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Việt Nam và Thái Lan kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao, đưa hoạt động xuất bản vào một câu chuyện rộng hơn về kết nối nhân dân. Đại sứ Việt Nam tại Thái Lan Phạm Việt Hùng nhấn mạnh vai trò của văn học như một nhịp cầu giữa con người và các nền văn hóa; phía Thái Lan cũng xem sách là phương tiện tăng cường hiểu biết giữa các nước ASEAN. Những tuyên bố ấy có ý nghĩa nhất khi được tiếp nối bằng công việc cụ thể: dịch thuật, tọa đàm và cơ hội để độc giả khám phá tác phẩm. Hai cuốn sách chưa thể đại diện cho toàn bộ văn học Việt Nam, nhưng chúng cho thấy con đường mở rộng công chúng không nhất thiết bắt đầu bằng những dự án lớn. Đôi khi, một câu chuyện được dịch cẩn trọng và một cuộc trò chuyện chân thành đã đủ tạo nên điểm gặp gỡ.

Ra mắt sách tại Hội chợ sách Thái Lan vì thế không chỉ là một dấu mốc xuất bản. Giá trị bền lâu nằm ở việc các ấn phẩm giúp độc giả hai nước tò mò về nhau và muốn tiếp tục đọc, dịch, đối thoại. Nếu những hoạt động như vậy được duy trì, giao lưu văn học sẽ góp phần biến tình hữu nghị thành trải nghiệm gần gũi qua từng trang sách.