Duy trì hỗ trợ để tránh khoảng trống quyền lợi
Hỗ trợ BHYT cho người dân tộc thiểu số là khoản ngân sách nhà nước chi trả một phần mức đóng, giúp người tham gia duy trì thẻ bảo hiểm y tế và quyền lợi khám, chữa bệnh. Bộ Y tế đề xuất tiếp tục hỗ trợ tối thiểu 70% mức đóng cho khoảng 1,3 triệu người đã thoát khỏi địa bàn khó khăn, bắt đầu từ ngày 1/11/2026 và kéo dài đến khi có quy định mới.
Đề xuất này nhằm nối tiếp chính sách tại Nghị định 75/2023/NĐ-CP, dự kiến hết hiệu lực ngày 31/10/2026. Nếu không có phương án thay thế kịp thời, nhóm đang được hỗ trợ có thể mất điểm tựa tài chính ngay khi chính sách hiện hành kết thúc. Đây là vấn đề cần xử lý trước hạn, không phải chờ đến khi người dân nhận ra thẻ không còn giá trị sử dụng.
Đáng lưu ý, đây vẫn là đề xuất: Bộ Y tế đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của Chính phủ, và thông tin hiện có chưa công bố quyết định cuối cùng. Vì vậy, người dân chưa thể xem mức hỗ trợ tiếp nối là chính sách đã được thông qua.
Thoát diện khó khăn không đồng nghĩa hết khó khăn
BHYT dân tộc thiểu số theo chính sách hiện hành bao gồm nhóm sống tại các xã khu vực II, khu vực III và thôn đặc biệt khó khăn trong giai đoạn 2016–2020, nhưng không còn nằm trong danh sách địa bàn tương ứng giai đoạn 2021–2025. Nghị định 75/2023/NĐ-CP đưa nhóm này vào diện được ngân sách hỗ trợ mức đóng BHYT tối thiểu 70% trong 36 tháng, đến hết ngày 31/10/2026.
Việc địa bàn không còn thuộc diện khó khăn là thay đổi trong phân loại hành chính, nhưng không tự động chứng minh mọi hộ gia đình đã đủ khả năng tự gánh chi phí y tế. Theo Bộ Y tế, nếu hỗ trợ chấm dứt, tại 17 tỉnh, thành chưa có chính sách bổ sung, người dân có thể phải tự trả toàn bộ mức đóng thay vì phần 30% còn lại hiện nay; khoản phải nộp sẽ tăng khoảng 3,3 lần.
Đây là lý do cần nhìn chính sách chuyển tiếp theo hoàn cảnh thực tế, thay vì chỉ dựa vào việc địa bàn đã ra khỏi danh sách khó khăn. Một thay đổi về tiêu chí có thể đi trước khả năng chi trả của người dân.
Nguy cơ mất thẻ ảnh hưởng trực tiếp đến việc điều trị
Khi mức đóng BHYT tăng đột ngột, nguy cơ người thu nhập thấp ngừng tham gia không thể xem nhẹ. Hệ quả trước mắt là thẻ có thể gián đoạn giá trị sử dụng, khiến quyền lợi khám, chữa bệnh bị ảnh hưởng; người mắc bệnh mạn tính cần điều trị thường xuyên, dài ngày đặc biệt dễ chịu tác động.
Lào Cai cho thấy áp lực này không chỉ nằm trên giấy: khoảng 39.000 người dân tộc thiểu số tại tỉnh dự kiến không còn được ngân sách hỗ trợ theo Nghị định 75 từ ngày 1/11/2026. Mức đóng toàn phần được nêu là khoảng 1,3 triệu đồng mỗi người, một khoản đáng kể với hộ đông nhân khẩu.
Việc địa phương tự bù phần còn thiếu giúp giảm tác động, nhưng mức hỗ trợ không đồng đều tạo ra chênh lệch giữa người dân ở các tỉnh. Một chính sách quốc gia duy trì tối thiểu 70% sẽ tạo lớp bảo vệ chung, thay vì để khả năng tiếp tục có thẻ phụ thuộc quá nhiều vào ngân sách từng địa phương.
Đề xuất cần được chốt trước khi chính sách cũ hết hạn
Theo phương án Bộ Y tế đưa ra, ngân sách dự kiến chi khoảng 207 tỷ đồng để hỗ trợ 70% mức đóng cho khoảng 1,3 triệu người trong hai tháng cuối năm 2026; giai đoạn 2027–2030, kinh phí bình quân được dự kiến khoảng 1.243 tỷ đồng mỗi năm. Các con số này cho thấy đây là cam kết ngân sách cần được cân nhắc dài hạn, không chỉ là giải pháp chữa cháy trong thời gian ngắn.
Nếu được thông qua, hỗ trợ sẽ áp dụng từ ngày 1/11/2026 cho đến khi nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 188/2025/NĐ-CP được ban hành và có hiệu lực. Nhưng hiện chưa có xác nhận rằng phương án đã trở thành quyết định chính thức.
Kết luận hợp lý là cần bảo đảm không có khoảng trống giữa hai chính sách. Duy trì hỗ trợ tối thiểu 70% sẽ giúp người dân có thời gian thích ứng và bảo toàn quyền lợi chăm sóc sức khỏe; bước tiếp theo là Chính phủ xem xét dự thảo và công bố quyết định trước khi quy định hiện hành hết hạn.
