An sinh cần đi cùng khả năng tiếp cận dịch vụ
Trợ cấp xã hội và hưu trí xã hội là những chính sách an sinh nhằm hỗ trợ người thuộc diện thụ hưởng, còn bảo hiểm y tế giúp giảm phần chi phí người dân phải tự gánh khi khám, chữa bệnh. Các kiến nghị về nâng mức chuẩn trợ cấp và cải thiện quyền lợi y tế vì thế cùng hướng tới một mục tiêu: để hỗ trợ công không chỉ tồn tại trên giấy mà giúp người dân ứng phó tốt hơn với nhu cầu thiết yếu.
Tuy nhiên, các tài liệu được cung cấp không nêu mức chuẩn trợ cấp xã hội hoặc hưu trí xã hội, cũng không ghi rõ kiến nghị cụ thể về chất lượng y tế cơ sở. Vì vậy, không thể kết luận ở đây mức tăng hay phạm vi thay đổi của những nội dung đó. Điểm có căn cứ rõ hơn là phản hồi của Bộ Y tế về sửa đổi chính sách bảo hiểm y tế sau kiến nghị của cử tri Tây Ninh: đây là phần cho thấy quyền lợi đang được mở rộng theo từng bước, nhưng vẫn gắn với lộ trình và khả năng cân đối quỹ.
Quyền lợi khi khám chữa bệnh trái tuyến đã được mở rộng
Sau kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ Y tế trả lời kiến nghị của cử tri tỉnh Tây Ninh về nâng mức hưởng, mở rộng quyền lợi khi khám, chữa bệnh không đúng tuyến và bổ sung thuốc thuộc phạm vi bảo hiểm y tế chi trả. Cử tri nêu mục tiêu giảm gánh nặng chi phí và giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn. Đây là mối quan tâm thiết thực: quyền lợi trên thẻ chỉ có ý nghĩa khi người bệnh có thể sử dụng trong những tình huống phát sinh.
Luật số 51/2024/QH15, được Quốc hội ban hành ngày 27/11/2024, đã mở rộng quyền lợi cho người tự đi khám tại cơ sở không phải nơi đăng ký ban đầu hoặc không theo quy định chuyển người bệnh. Quy định phân biệt mức thanh toán theo cấp cơ sở và tình huống điều trị: người bệnh được hưởng 100% mức hưởng khi khám tại cơ sở cấp ban đầu; một số trường hợp khám chữa bệnh trái tuyến cũng có mức thanh toán riêng. Hướng đi này giảm bớt rào cản, nhưng cách áp dụng theo điều kiện cụ thể khiến thông tin rõ ràng vẫn là điều người tham gia cần.
Lộ trình mở rộng cần đi kèm minh bạch về thuốc
Từ ngày 01/7/2026, người tham gia bảo hiểm y tế được quỹ thanh toán 50% mức hưởng khi khám ngoại trú tại một số cơ sở cấp cơ bản và cấp chuyên sâu, theo điều kiện quy định. Bộ Y tế cho biết đang nghiên cứu nghị định để tăng mức hưởng và phạm vi hưởng theo lộ trình, ưu tiên đối tượng phù hợp, đồng thời tính đến mức đóng và khả năng cân đối quỹ. Bộ cũng sẽ đánh giá tác động khi đề xuất sửa đổi toàn diện luật. Cách tiếp cận theo bước có lý do tài chính, nhưng người dân cần được thông tin dễ hiểu về thời điểm và nhóm đủ điều kiện.
Danh mục thuốc hiện hành gồm 1.037 hoạt chất, thuốc hóa dược và sinh phẩm thuộc 27 nhóm, cùng 59 thuốc phóng xạ và chất đánh dấu; danh mục y học cổ truyền có 229 thuốc và 349 vị thuốc. Bộ Y tế đang rà soát để có thể bổ sung thuốc điều trị ung thư thế hệ mới, thuốc sinh học và thuốc miễn dịch, đồng thời xem xét tỷ lệ thanh toán. Mở rộng danh mục có thể giúp người bệnh tiếp cận thêm lựa chọn điều trị, nhưng hiệu quả chính sách sẽ phụ thuộc vào mức chi trả thực tế chứ không chỉ số thuốc được ghi tên.
Mở rộng quyền lợi phải đo bằng lợi ích thực tế
Các kiến nghị về trợ cấp xã hội, hưu trí xã hội và bảo hiểm y tế cùng nhấn mạnh một đòi hỏi chính đáng: chính sách an sinh phải theo kịp nhu cầu của người dân. Với bảo hiểm y tế, phản hồi của Bộ cho thấy đã có thay đổi pháp lý và đang chuẩn bị các bước tiếp theo; với trợ cấp và chất lượng y tế cơ sở, tài liệu hiện có chưa đủ để xác định phương án cụ thể.
Kết quả cuối cùng không nên chỉ được đánh giá bằng số quy định mới hay danh mục được mở rộng. Điều quan trọng hơn là người thụ hưởng có biết mình được hưởng gì, tiếp cận được dịch vụ phù hợp và giảm được chi phí phải tự chi trả hay không. Vì thế, bên cạnh việc điều chỉnh mức hưởng, cần công bố rõ lộ trình, điều kiện áp dụng và tác động dự kiến. Mở rộng quyền lợi bảo hiểm y tế là bước tiến đáng chú ý; tính minh bạch và khả năng sử dụng quyền lợi mới quyết định bước tiến ấy có thật sự chạm tới người dân.
