Hai cây cầu nhỏ, mắt xích lớn cho lối ra sông
Cầu đi bộ Tôn Đức Thắng là công trình vượt đường dành riêng cho người đi bộ, kết nối các tuyến phố trung tâm TP.HCM với Bến Bạch Đằng và không gian công cộng ven sông Sài Gòn. Hai cầu dự kiến đặt tại giao lộ Nguyễn Huệ – Tôn Đức Thắng, gần khách sạn Majestic, và giao lộ Thái Văn Lung – Tôn Đức Thắng, phía trước tòa nhà The Landmark. Đây là những điểm có đông người qua lại, nhưng hiện người muốn xuống bờ sông vẫn phải đối mặt với dòng xe trên một trục giao thông quan trọng.
Sở Xây dựng TP.HCM cho biết Great Wealth đang di dời hạ tầng kỹ thuật để chuẩn bị mặt bằng xây hai cầu và chỉnh trang các bến B, C của Ba Son. Thời điểm này có ý nghĩa vì cầu đi bộ qua sông Sài Gòn đang được triển khai, dự kiến tạo thêm dòng khách giữa trung tâm và khu đô thị Thủ Thiêm. Nếu thiếu những lối nối qua Tôn Đức Thắng, cây cầu qua sông có thể đưa thêm người đến sát bờ nhưng chưa giúp họ tiếp cận nơi đó thuận tiện.
Thiết kế cần phục vụ cả hành trình lẫn cảnh quan
Phương án hiện được công bố sử dụng kết cấu thép, mỗi cầu rộng khoảng 6 m, có thang máy và hệ thống chiếu sáng mỹ thuật. Thang máy là chi tiết thiết thực: một tuyến đi bộ chỉ có ích với nhiều nhóm người khi người cao tuổi, người khuyết tật và gia đình có xe đẩy cũng có thể sử dụng. Ánh sáng và hình thức công trình, trong khi đó, cần hòa vào cảnh quan thay vì biến lối sang sông thành một điểm nhấn tách rời không gian ven bờ.
Vai trò của hai cây cầu không dừng ở việc vượt qua một con đường. Chúng được tính như phần nối giữa các phố trung tâm, Bến Bạch Đằng và cầu đi bộ bắc qua sông; vì vậy chất lượng tiếp cận ở hai đầu cầu cũng quan trọng không kém kết cấu. Người đi bộ cần được dẫn liên tục tới lối dạo, bến thuyền và các khoảng nghỉ, thay vì phải tìm đường qua những khoảng trống hoặc luồng xe.
Đường Tôn Đức Thắng tiếp nhận lượng lớn phương tiện mỗi ngày, nên đưa người đi bộ tách khỏi dòng xe là lựa chọn hợp lý. Hai cầu có thể giảm các điểm xung đột và giúp việc ra bờ sông bớt bất tiện, nhất là khi lượng khách tăng sau khi cầu qua sông mở cửa.
Chỉnh trang bến bãi để lối đi có điểm đến
Dự án cầu đi bộ gắn với việc cải tạo hai bến B và C, cho thấy thành phố không chỉ tính chuyện băng qua đường mà còn muốn nâng chất lượng nơi người dân đến. Tại bến B, kế hoạch gồm sửa và làm sạch mặt bến, chỉnh trang hàng rào, lan can, cầu dẫn, bổ sung cây xanh, ghế ngồi, điện nước, chiếu sáng và camera an ninh. Khu vực này dự kiến có quầy đồ uống, nhà vệ sinh công cộng và cầu dẫn nổi điều chỉnh theo thủy triều để tàu thuyền đón, trả khách.
Bến C được định hướng thành không gian hoa và cây xanh. Nếu các hạng mục này được thực hiện đồng bộ, người đi bộ sẽ có lý do lưu lại bên sông chứ không chỉ đi qua để sang một cây cầu khác. Đây là khác biệt quan trọng giữa một dự án giao thông đơn lẻ và một mạng lưới không gian công cộng: kết nối tốt phải dẫn tới nơi dễ sử dụng, có bóng mát, chỗ nghỉ và dịch vụ cơ bản.
Great Wealth tài trợ toàn bộ chi phí xây dựng, quản lý và vận hành theo hình thức xây dựng – chuyển giao, không yêu cầu thành phố thanh toán. Doanh nghiệp đang chuẩn bị mặt bằng, nhưng tiến độ hoàn thành phụ thuộc vào các thủ tục và công việc tại hiện trường. Cơ quan chức năng đặt mục tiêu hoàn tất hai cầu cùng hạng mục chỉnh trang bến B, C vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, đồng bộ với cầu đi bộ qua sông và trước Tết Nguyên đán 2027.
Thước đo thành công là đường đi liền mạch
Giá trị lớn nhất của hai cầu không nằm ở hình dáng thép hay hệ thống đèn, mà ở việc người dân có thể đi từ trung tâm tới bờ sông Sài Gòn an toàn, dễ hiểu và ít bị gián đoạn. Khi đưa người đi bộ lên cao khỏi dòng xe cơ giới, công trình có thể giảm rủi ro qua đường và hạn chế tình trạng khách dồn xuống mặt đường tại các giao lộ đông đúc.
Dẫu vậy, cầu vượt không tự động tạo ra một không gian thân thiện. Lối tiếp cận phải thông thoáng, thang máy cần hoạt động ổn định, việc chiếu sáng và bảo trì phải được duy trì; các bến sau chỉnh trang cũng cần kết nối trực tiếp với đường dạo ven sông. Khi cầu đi bộ Sài Gòn và hai cầu qua Tôn Đức Thắng vận hành như một tuyến liên tục, người dân mới có thể tận hưởng trọn vẹn hành trình từ phố trung tâm sang bờ bên kia.
TP.HCM đang bổ sung đúng mắt xích còn thiếu giữa phố và sông. Nếu thiết kế được đi kèm vận hành tốt và kết nối liền mạch với các bến Ba Son, dự án sẽ không chỉ giúp sang đường an toàn hơn mà còn mở rộng không gian công cộng thực sự dành cho người dân.
