Từ hạ tầng số đến động lực tăng trưởng
Chuyển đổi số ở Khánh Hòa là việc kết nối hạ tầng, dữ liệu và công nghệ mới với hoạt động kinh tế, quản trị công để nâng năng suất và tạo dịch vụ thiết thực cho người dân, doanh nghiệp. Đây là hướng đi đáng chú ý, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc tỉnh giải quyết được bài toán cụ thể thay vì chỉ trang bị công nghệ. Ngày 24/10, UBND tỉnh khai mạc Ngày hội Công nghệ số năm 2026 và công bố cổng dữ liệu mở; sáng hôm sau, tại hội thảo về hạ tầng số, Phó chủ tịch UBND tỉnh Nguyễn Thanh Hà nêu định hướng đưa AI, bản sao số, robot và tự động hóa vào kinh tế biển, thủy sản, du lịch, công nghiệp và quản trị đô thị. Bối cảnh tạo áp lực phải biến chuyển đổi số thành động lực mới: GRDP Khánh Hòa tăng 11,21% trong chín tháng, đứng thứ 8 trong 34 tỉnh, thành và dẫn đầu khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên.
Với AI Khánh Hòa, triển khai hiệu quả không có nghĩa là đưa cùng một công cụ vào mọi ngành. AI có thể hỗ trợ giám sát sức khỏe vật nuôi và phát hiện sớm dấu hiệu dịch bệnh trong nuôi biển; bản sao số có thể giúp theo dõi hệ thống, còn robot và tự động hóa có thể hỗ trợ công việc sản xuất, dịch vụ. Đây là những hướng ứng dụng được đặt ra, không phải kết quả đã hoàn tất. Tỉnh cũng đề cập việc kết nối viện, trường với doanh nghiệp để thúc đẩy nghiên cứu, chuyển giao và thương mại hóa công nghệ.
Dữ liệu mở và chuỗi thủy sản phải dùng được
Cổng dữ liệu mở Khánh Hòa là một bước có ý nghĩa vì mở dữ liệu nhà nước cho tổ chức, cá nhân tra cứu, tải và tái sử dụng miễn phí. Cổng do Sở Khoa học và Công nghệ quản lý, giai đoạn đầu có 157 tập dữ liệu thuộc 19 nhóm lĩnh vực, cung cấp ở các định dạng CSV, JSON, XML và XLSX. Quyền truy cập chỉ là điểm khởi đầu: giá trị kinh tế xuất hiện khi dữ liệu đủ chuẩn, cập nhật và dễ kết hợp để phục vụ nghiên cứu, ứng dụng hoặc sản phẩm mới. Với người dân, Ngày hội còn hướng dẫn kích hoạt chữ ký số cá nhân, nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến và tích hợp giấy phép lái xe, thẻ bảo hiểm y tế vào VNeID.
Trong thủy sản, một nền tảng số quản trị chuỗi cung ứng có thể kết nối các khâu, tăng khả năng truy xuất và minh bạch, cải thiện chất lượng sản phẩm cũng như hỗ trợ đáp ứng yêu cầu thị trường. Đây là ứng dụng sát lợi thế địa phương hơn một khẩu hiệu công nghệ: dữ liệu xuyên suốt có thể giúp các bên nhìn rõ quá trình từ sản xuất đến lưu thông. Tuy vậy, nền tảng chỉ hữu ích nếu doanh nghiệp và người sản xuất có thể cập nhật thông tin thuận tiện, còn dữ liệu được chia sẻ đủ tin cậy để đối tác sử dụng.
Bốn trụ cột và đích đến kinh tế số
Khánh Hòa đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp 30-35% GRDP vào năm 2030, đồng thời phấn đấu vào nhóm 10 địa phương dẫn đầu về chuyển đổi số. Tỉnh xác định bốn trụ cột để theo đuổi mục tiêu này: thể chế, hạ tầng, nhân lực và tư duy thị trường. Cách tiếp cận đó hợp lý vì nền tảng công nghệ không thể thay thế quy định phù hợp, người lao động có kỹ năng hay nhu cầu thực tế của doanh nghiệp. Kế hoạch còn hướng tới ít nhất 150 chủ thể khởi nghiệp sáng tạo và 7 vườn ươm, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp vào năm 2030.
Việc tiếp theo là biến các trụ cột thành trách nhiệm và kết quả đo được. Theo định hướng tại hội thảo, Sở Khoa học và Công nghệ sẽ phối hợp rà soát, tích hợp hạ tầng đa đám mây, dữ liệu và AI vào kế hoạch hạ tầng số đến năm 2030, tầm nhìn 2035. Tỉnh cũng dự kiến nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho các giải pháp kinh tế không gian tầm thấp. Những kế hoạch này chỉ có sức nặng nếu có lộ trình, nguồn lực và tiêu chí đánh giá rõ ràng.
Thước đo cuối cùng là lợi ích thực tế
Thách thức lớn nhất của kinh tế số Khánh Hòa không phải thiếu ý tưởng, mà là đưa hạ tầng và dữ liệu vào các dịch vụ hữu ích, đồng thời cải thiện quản trị và chất lượng phục vụ. Các giải pháp cần tích hợp đồng bộ, dữ liệu phải kết nối và được khai thác hiệu quả, nhân lực phải đáp ứng yêu cầu, còn an toàn thông tin phải được bảo đảm. Nếu thiếu những điều kiện ấy, cổng dữ liệu dễ chỉ là nơi lưu tệp, còn AI khó vượt khỏi các buổi trình diễn. Ngược lại, dữ liệu mở có thể giúp doanh nghiệp phát triển ứng dụng, còn công cụ số tại cơ sở có thể giảm phiền hà trong giải quyết thủ tục.
Bởi vậy, tỉnh nên đánh giá tiến độ bằng thay đổi mà người dân và doanh nghiệp cảm nhận được: quy trình nhanh hơn, sản xuất hiệu quả hơn, chuỗi thủy sản minh bạch hơn và dịch vụ công dễ tiếp cận hơn. Mục tiêu tỷ trọng kinh tế số 30-35% vào năm 2030 là đích định lượng, nhưng không tự nó chứng minh chất lượng chuyển đổi. Kết luận cần rõ: Khánh Hòa đã đặt ra hướng đi và mở một số nền tảng; thành công sẽ được quyết định bởi khả năng biến chúng thành năng suất, năng lực quản lý tốt hơn và lợi ích cụ thể cho cộng đồng.
