Go Global cần biến định hướng thành năng lực thực tế
Go Global là chương trình hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam nâng năng lực quốc tế hóa để chủ động tìm thị trường, đối tác và cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Diễn đàn Xúc tiến xuất khẩu Việt Nam 2026 được tổ chức trong khuôn khổ chương trình, triển khai theo Quyết định 626/QĐ-TTg ngày 6/4/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Đây là tín hiệu đúng lúc: sau thời gian dài chủ yếu đáp ứng yêu cầu từ bên mua nước ngoài, doanh nghiệp Việt cần bước từ thế thích ứng sang chủ động định hình con đường phát triển quốc tế. Tại diễn đàn, Bộ Công Thương công bố Mạng lưới đối tác đồng hành Go Global và ký các thỏa thuận hợp tác nhằm kết nối nguồn lực hỗ trợ. Giá trị của sáng kiến này sẽ không nằm ở số sự kiện, mà ở khả năng giúp doanh nghiệp, kể cả doanh nghiệp nhỏ, tiếp cận thông tin, tư vấn và đối tác để biến mục tiêu xuất khẩu thành kế hoạch khả thi.
Chương trình đặt ra các mục tiêu hỗ trợ ở nhiều cấp độ: đào tạo, tư vấn kế hoạch quốc tế hóa và hỗ trợ doanh nghiệp đầu tư ra nước ngoài hoặc tham gia chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu. Các tỉnh, thành phố được giao ban hành chương trình hành động trong năm 2026; đã có 18 địa phương thực hiện. Lộ trình cũng cần đi từ nâng nhận thức, chuẩn hóa sản phẩm và thương hiệu, đến tìm thị trường, mở kênh bán hàng rồi mở rộng liên kết và đầu tư. Với doanh nghiệp Việt xuất khẩu, đây là cách tiếp cận thiết thực hơn việc chỉ trông chờ vào một hội chợ hay một kết nối đơn lẻ.
Ngành gỗ: sản xuất mạnh nhưng giá trị chưa ở lại
Ngành gỗ xuất khẩu cho thấy rõ khoảng cách giữa năng lực làm hàng và quyền làm chủ thị trường. Việt Nam có khoảng 6.500 doanh nghiệp trong ngành, trong đó hơn 3.500 cơ sở chế biến và xuất khẩu trực tiếp; sản phẩm đã hiện diện tại 167 quốc gia và vùng lãnh thổ. Nhưng quy mô sản xuất lớn chưa tự động tạo nên vị thế tương xứng. Nhiều doanh nghiệp vẫn nhận gia công theo đơn đặt hàng nước ngoài, còn sản phẩm chất lượng cao thường mang nhãn hiệu của đối tác. Nói cách khác, doanh nghiệp làm ra hàng hóa nhưng chưa nắm đủ những khâu quyết định giá trị như thiết kế, tiếp thị, thương hiệu và phân phối. Sự phụ thuộc vào một số thị trường và nhà mua hàng quốc tế cũng khiến ngành dễ chịu tác động khi sức mua, logistics hay rào cản thương mại thay đổi. Mô hình gia công từng giúp mở rộng sản xuất; tiếp tục xem đó là đích đến sẽ giữ doanh nghiệp ở phần giá trị thấp.
Thách thức không chỉ là tìm thêm đơn hàng. Nguồn cung gỗ lớn, chất lượng cao trong nước còn thiếu, trong khi chi phí vốn, tuân thủ và vận chuyển tạo sức ép, đặc biệt với doanh nghiệp nhỏ. Cùng lúc, yêu cầu về nguyên liệu hợp pháp, bền vững và sản phẩm có thiết kế riêng ngày càng định hình cạnh tranh. Vì vậy, bước chuyển khỏi gia công không thể chỉ là đổi nhãn trên bao bì. Doanh nghiệp cần đầu tư vào thiết kế, truy xuất nguồn gốc, năng lực bán hàng và hiểu biết thị trường; các hiệp hội, cơ quan hỗ trợ cũng cần giúp giảm rào cản để doanh nghiệp nhỏ có thể tham gia. Nếu không xây được những năng lực ấy, năng lực sản xuất lớn vẫn có nguy cơ phục vụ thương hiệu của người khác.
Thương hiệu riêng là phần còn thiếu của cuộc vươn ra thế giới
Mục tiêu của ngành gỗ đến năm 2030 là chuyển từ mô hình OEM sang làm chủ giá trị, với sản phẩm “Made in Vietnam” do người Việt thiết kế và mang thương hiệu Việt. Đây không phải lựa chọn làm đẹp hình ảnh, mà là cách giữ lại nhiều hơn thành quả từ năng lực sản xuất đã tích lũy. Một thương hiệu gỗ Việt có thể giúp doanh nghiệp tạo dấu ấn riêng, xây dựng quan hệ trực tiếp với khách hàng và giảm lệ thuộc vào đơn đặt hàng của các nhà mua hàng quốc tế. Điều đó đòi hỏi gắn thương hiệu với chất lượng, thiết kế, nguyên liệu bền vững và năng lực phân phối, thay vì chỉ quảng bá tên gọi. Định hướng này cũng cần đi cùng liên kết hài hòa giữa dăm, viên nén, ván và đồ mộc để nâng giá trị thu được trên mỗi mét khối gỗ.
Go Global Việt Nam có thể trở thành bệ đỡ cho quá trình đó nếu hỗ trợ doanh nghiệp xuyên suốt từ chuẩn hóa sản phẩm đến lựa chọn thị trường, đối tác và kênh bán hàng. Nhưng chương trình công sẽ không thể thay doanh nghiệp xây bản sắc hay chịu trách nhiệm cho chất lượng sản phẩm. Phần việc ấy cần chiến lược dài hạn, đầu tư vào thiết kế và thương hiệu, cùng năng lực đáp ứng tiêu chuẩn xanh của từng thị trường. Bước tiếp theo cũng cần gắn hoạt động xúc tiến với kết quả cụ thể và lịch trình thương mại năm 2027. Kết luận rất rõ: xuất khẩu nhiều là nền tảng, không phải đích đến. Khi doanh nghiệp Việt bán được sản phẩm dưới thương hiệu của mình và giữ vai trò lớn hơn trong chuỗi giá trị, năng lực sản xuất mới thực sự chuyển thành vị thế quốc tế.
