Đừng chờ có dấu hiệu mới đi kiểm tra
Tầm soát ung thư vú là việc kiểm tra nhằm tìm bất thường ở vú trước khi bệnh gây biểu hiện lâm sàng, với phương pháp và thời điểm được lựa chọn theo tuổi, yếu tố nguy cơ và tư vấn của bác sĩ chuyên khoa. Đây không phải là chẩn đoán xác nhận một người mắc ung thư, mà là cách tìm tổn thương sớm, kể cả khi cơ thể chưa phát tín hiệu rõ ràng. Mỗi năm, Việt Nam ghi nhận hơn 25.700 ca ung thư vú mới và hơn 10.600 ca tử vong do căn bệnh này. Những con số ấy khiến quan niệm “không đau, không sờ thấy khối thì chưa cần khám” trở nên đáng lo ngại: một tỷ lệ đáng kể ung thư vú giai đoạn sớm chưa gây triệu chứng rõ ràng. Tầm soát ung thư vú vì thế không nên bị trì hoãn đến lúc xuất hiện dấu hiệu bất thường.
Phát hiện ung thư sớm có thể thay đổi đáng kể hành trình điều trị. Khi bệnh được phát hiện ở giai đoạn sớm, tỷ lệ điều trị khỏi có thể vượt 90%. Tầm soát giúp nhận diện tổn thương trước khi xuất hiện triệu chứng, tăng cơ hội điều trị hiệu quả và ít xâm lấn hơn, đồng thời góp phần giảm tử vong. Tuy vậy, kết quả tầm soát không đồng nghĩa với kết luận mắc bệnh; nếu phát hiện bất thường, bác sĩ sẽ đánh giá và hướng dẫn bước tiếp theo.
Ai nên cân nhắc tầm soát và cần lưu ý dấu hiệu nào?
Không có một lịch tầm soát phù hợp cho tất cả phụ nữ. Độ tuổi, tiền sử sức khỏe và nguy cơ cá nhân cần được tính đến khi bác sĩ lựa chọn phương pháp cũng như thời điểm kiểm tra. Đặc biệt, người có mẹ, chị em gái hoặc con gái mắc ung thư vú hay ung thư buồng trứng; mang đột biến gen BRCA1/BRCA2; hoặc từng xạ trị vùng ngực khi còn trẻ có thể cần bắt đầu sớm hơn. Tài liệu chuyên môn nêu mốc khoảng 30 tuổi, hoặc sớm hơn 10 năm so với tuổi người thân được chẩn đoán; một số trường hợp có thể được chỉ định thêm MRI vú. Đây là cơ sở để trao đổi với bác sĩ, không phải lịch tự áp dụng cho mọi người.
Bên cạnh tầm soát định kỳ, hãy chú ý những thay đổi bất thường và đi khám kịp thời. Khối cứng ở vú hoặc triệu chứng khác là lý do cần được đánh giá, nhưng không nên chờ có dấu hiệu ung thư vú mới tìm đến cơ sở y tế: tầm soát hướng đến phát hiện bất thường khi chưa có biểu hiện. Nếu nhận thấy thay đổi khiến bạn lo lắng, hãy xin tư vấn y tế thay vì tự kết luận hoặc trì hoãn.
Các chương trình miễn phí mở thêm cơ hội tiếp cận
Các hoạt động tầm soát miễn phí có ý nghĩa thiết thực khi giúp nhiều phụ nữ tiếp cận dịch vụ sớm hơn. Bệnh viện Ung bướu TPHCM tổ chức tầm soát ung thư vú miễn phí cho 600 phụ nữ từ 25 tuổi trở lên, chia thành hai đợt, mỗi đợt 300 người, vào ngày 31/10 và 08/11/2026. Chương trình diễn ra tại cơ sở 2, số 12 đường 400, phường Tăng Nhơn Phú; người dân có thể đăng ký qua tổng đài 1900 633 465 hoặc mã QR của chương trình. Vì số lượng có hạn và lịch khám đã được ấn định, người quan tâm nên kiểm tra thông tin đăng ký trực tiếp với bệnh viện.
Một chương trình khác do Long Châu phối hợp với các đối tác triển khai trao tặng 3.000 gói khám, tầm soát ung thư cho Sở Y tế TP HCM, Lâm Đồng và Vĩnh Long, nhằm mở rộng cơ hội tiếp cận dịch vụ, nhất là với phụ nữ có hoàn cảnh khó khăn. Đây là bước hỗ trợ đáng hoan nghênh, nhưng không thay thế việc hỏi rõ điều kiện tham gia, phạm vi gói khám và hướng dẫn chuyên môn. Chọn tầm soát phù hợp với tuổi và nguy cơ quan trọng hơn việc tự chọn một xét nghiệm chỉ vì chương trình miễn phí.
Chủ động kiểm tra thay vì đợi cơ thể lên tiếng
Thông điệp quan trọng không phải là mọi phụ nữ đều cần cùng một xét nghiệm, mà là không nên xem việc không có triệu chứng như bằng chứng chắc chắn rằng sức khỏe bình thường. Hãy trao đổi với bác sĩ về độ tuổi, tiền sử gia đình và nguy cơ cá nhân để xác định có cần tầm soát hay không, nên bắt đầu khi nào và phương pháp nào phù hợp. Nếu có thay đổi bất thường ở vú, hãy đi khám thay vì chờ đến lịch tầm soát tiếp theo.
Với hơn 25.700 ca mới và hơn 10.600 trường hợp tử vong được ghi nhận mỗi năm, phát hiện sớm cần trở thành một phần của chăm sóc sức khỏe chủ động. Các chương trình miễn phí giúp giảm bớt rào cản tiếp cận, còn quyết định đúng vẫn cần dựa trên tư vấn y khoa. Đừng chờ khối u hay triệu chứng rõ ràng mới hành động: hãy tìm hiểu lựa chọn tầm soát phù hợp ngay từ hôm nay.
