Một nhạc sĩ của phong trào và ký ức tuổi trẻ
Trần Xuân Tiến là nhạc sĩ gắn bó với phong trào học sinh, sinh viên Sài Gòn, người dùng ca khúc và hoạt động văn nghệ để kết nối tuổi trẻ với tình yêu quê hương, đất nước. Sự ra đi của ông khép lại một cuộc đời sáng tác, nhưng không làm lặng đi những giai điệu được nhiều thế hệ nghe và hát cùng nhau. Theo thông tin từ gia đình, ông qua đời lúc 6 giờ ngày 27/10, hưởng thọ 77 tuổi; nguyên nhân được xác định là tuổi cao, sức yếu. Tưởng nhớ ông không nên dừng ở danh sách tác phẩm hay chức vụ. Giá trị của Trần Xuân Tiến nằm ở cách ông đưa âm nhạc vào đời sống tập thể, nơi một bài hát có thể trở thành tiếng nói chung và lưu giữ tinh thần của một thế hệ.
Từ Hát cho đồng bào tôi nghe đến tiếng nói của sinh viên
Sinh năm 1950 tại Quảng Ngãi, Trần Xuân Tiến đỗ Tú tài toàn phần năm 1968 rồi theo học Đại học Văn khoa Sài Gòn. Năm 1970, ông tham gia phong trào Hát cho đồng bào tôi nghe, đồng thời hoạt động trong Hội Sinh viên sáng tác và Đoàn văn nghệ sinh viên - học sinh Sài Gòn. Đây không chỉ là một chặng đường nghề nghiệp: đó là môi trường khiến âm nhạc của ông gắn trực tiếp với đời sống và khát vọng của người trẻ. Trong những năm hoạt động cùng phong trào, ông sáng tác gần 10 ca khúc, có Chim hòa bình, Dâng hoa cho nước, Em gái Văn khoa và Học đánh vần. Ông còn lĩnh xướng trong các chương trình biểu diễn, hoạt động xuống đường và từ năm 1973 giữ vai trò Đoàn trưởng Đoàn Văn nghệ sinh viên - học sinh Sài Gòn.
Nhạc học sinh sinh viên sống trong sinh hoạt cộng đồng
Sức bền trong di sản của Trần Xuân Tiến nằm ở khả năng viết cho những không gian mọi người cùng tham gia. Sau ngày đất nước thống nhất, sáng tác của ông tiếp tục song hành với hoạt động Đoàn, Hội và phong trào thanh thiếu nhi. Những ca khúc như Quanh lửa hồng, Bài hát chia tay, Bài ca tuổi trẻ, Tuổi trẻ miền Đông, Niềm vui chiến dịch, Thành phố màu xanh và Bạn ơi! Hãy ra biển lớn mang âm hưởng của đời sống tập thể, tinh thần tuổi trẻ và niềm vui cống hiến. Đây là phần quan trọng làm nên nhạc học sinh sinh viên: gần gũi, dễ đi vào sinh hoạt chung, nhưng vẫn khơi gợi lý tưởng và trách nhiệm. Với người nghe, những bài hát ấy không chỉ nhắc lại một phong trào; chúng còn giữ lại cách tuổi trẻ từng tìm thấy tiếng nói chung trong lời ca.
Từ tuổi thơ đến kết luận: giai điệu trao lại cho thế hệ sau
Di sản của ông không chỉ thuộc về những năm tháng sinh viên. Các bài Hái ổi, Học đánh vần, Thành phố Bác Hồ, thành phố của em và 300 năm thành phố của em tạo nên thế giới âm nhạc trong trẻo, góp phần nuôi dưỡng tình yêu gia đình, mái trường và thành phố từ tuổi thơ. Những ca khúc ấy cho thấy một nhạc sĩ phong trào có thể viết cho nhiều lứa tuổi mà vẫn giữ sợi dây gắn kết cộng đồng. Lễ viếng Trần Xuân Tiến bắt đầu lúc 18 giờ ngày 29/10 và kéo dài đến 7 giờ ngày 31/10; lễ động quan tổ chức lúc 8 giờ cùng ngày, sau đó linh cữu được đưa đi hỏa táng tại Trung tâm hỏa táng Bình Hưng Hòa, TP.HCM. Điều đáng giữ lại sau lễ tiễn biệt là tiếng hát: những giai điệu tiếp tục được truyền đi, để tinh thần Hát cho đồng bào tôi nghe còn gặp được người trẻ hôm nay.
