Một linh kiện nhỏ, hệ quả vượt khỏi dây chuyền 777
Thiếu linh kiện cánh là tình trạng không có khung sườn mép sau cần thiết để lắp ráp cánh máy bay, khiến hoạt động tại nhà máy Boeing ở Everett, bang Washington, bị gián đoạn và kéo theo nhiều chương trình sản xuất. Trong vụ việc này, tranh chấp về giá giữa Boeing và nhà cung cấp Vaero khiến sản xuất máy bay chở hàng 777 đình trệ gần hai tháng, đồng thời ảnh hưởng dây chuyền 767, gồm phiên bản chở hàng và máy bay tiếp dầu KC-46. Đây không chỉ là cuộc bất đồng thương mại giữa hai doanh nghiệp: một linh kiện do một nhà cung cấp duy nhất nắm giữ đã trở thành điểm nghẽn cho cả cụm sản xuất. Với Boeing, bài học đáng lo nhất không nằm ở thời gian ngừng máy đơn lẻ, mà ở mức độ dễ tổn thương của một dây chuyền khi thiếu phương án thay thế.
Tranh chấp với Vaero khiến máy bay phải rời dây chuyền
Theo hồ sơ tòa án, Boeing khởi kiện Vaero hồi tháng 8 sau khi doanh nghiệp có trụ sở tại Florida ngừng cung cấp khung sườn mép sau cánh. Boeing cho biết đây là linh kiện thiết yếu và Vaero là nhà cung cấp duy nhất. Dù hai bên đạt thỏa thuận dàn xếp vào cuối tháng 9, sản xuất 777 chở hàng vẫn chưa được nối lại. Khoảng cách giữa thỏa thuận pháp lý và việc khôi phục nhịp sản xuất cho thấy giải quyết tranh chấp không đồng nghĩa linh kiện lập tức quay về đúng nơi, đúng lúc. Một nhân viên Boeing cho biết thiếu bộ phận này buộc hãng đưa hai máy bay 777 đang lắp ráp dở ra khỏi dây chuyền lắp ráp cuối cùng. Đây là dấu hiệu cụ thể cho thấy sự cố không chỉ làm chậm tiến độ trên giấy tờ: nó làm đứt mạch công việc tại nhà máy.
Dây chuyền Boeing 767 và KC-46 cũng bị cuốn vào
Nhà máy Everett không chỉ phục vụ chương trình 777. Cùng linh kiện nói trên còn được dùng để lắp ráp cánh cho 767, nên tình trạng thiếu hụt lan sang máy bay chở hàng 767 và KC-46. Boeing đã nhận được một số linh kiện phục vụ dòng 767 sau thỏa thuận, nhưng việc thiếu nguồn cung trước đó vẫn gây ảnh hưởng đến tiến độ. Đó là lý do tranh chấp này đáng chú ý hơn một lần trì hoãn đơn lẻ: các chương trình khác nhau cùng dựa vào một mắt xích chung, khiến sự cố ở một nhà cung cấp có thể lan rộng trong nhà máy. Người dùng cuối có thể không nhìn thấy bộ phận bị thiếu, nhưng việc máy bay hoàn thiện chậm có thể tác động đến lịch bàn giao của Boeing và kế hoạch khai thác của các hãng vận tải.
Tự sản xuất là hướng thoát, nhưng chưa phải giải pháp tức thì
Boeing đang tìm cách đưa việc sản xuất khung sườn mép sau cánh vào nội bộ để giảm lệ thuộc vào nhà cung cấp bên ngoài. Đây là phản ứng hợp lý trước rủi ro tập trung nguồn cung, nhưng việc tự làm không thể lập tức xóa bỏ gián đoạn hiện tại: dây chuyền 777 vẫn chưa hoạt động trở lại sau khi hai bên dàn xếp. Một số máy bay có phần cánh đã được lắp ráp trước tranh chấp vẫn có thể được bàn giao trước cuối năm. Chương trình 777X không bị ảnh hưởng vì dùng cánh vật liệu composite, khác với các dòng liên quan đến linh kiện đang thiếu. Kết luận ở đây khá rõ: thỏa thuận với Vaero có thể khép lại tranh chấp, nhưng Boeing chỉ giảm được rủi ro lâu dài nếu xây dựng được nguồn cung thay thế hoặc năng lực sản xuất nội bộ. Một điểm nghẽn đơn lẻ đã đủ làm chậm nhiều chương trình; để tránh lặp lại, hãng cần hơn một thỏa thuận trên giấy.
