Tuyến đường sắt nhẹ mang nhiệm vụ đón khách quốc tế
Tuyến tàu điện Phú Quốc là tuyến đường sắt nhẹ dài khoảng 17,7 km, được quy hoạch nối sân bay quốc tế với trung tâm hội nghị APEC và các điểm đến ở Nam đảo. Với tổng vốn gần 9.000 tỷ đồng, đây không chỉ là một dự án giao thông mà còn là phép thử năng lực tổ chức của đảo trước khi đón sự kiện quốc tế lớn. Tuyến đi dọc đại lộ APEC, qua khu vực trung tâm Dương Đông, rồi kết thúc tại trung tâm hội nghị; cấu trúc gồm 1,3 km trên cao, 14,3 km mặt đất và 2 km đi ngầm. Việc kết nối sân bay với Nam đảo có ý nghĩa thực tế, nhưng cũng đặt kỳ vọng cao: tuyến tàu phải vận hành an toàn, đúng giờ và tạo ấn tượng ngay từ hành trình đầu tiên của khách. Bởi vậy, APEC 2027 công trình này cần được nhìn nhận như một phần của hạ tầng đón tiếp, không chỉ là đường ray mới.
Công trường tăng tốc giữa mưa nắng
Ghi nhận ngày 26-10, hàng trăm kỹ sư, công nhân cùng máy móc làm việc ngày đêm tại công trường, tranh thủ thời tiết thuận lợi và tổ chức thi công cả khi mưa. Một đơn vị lắp đặt huy động khoảng 350 người, chia thành bảy tổ; đến thời điểm được báo cáo, khoảng 10 km đường ray đã được lắp, nền đá gia cố xi măng đạt 10 km và bê tông C35 gần 10 km. Bốn trong sáu nhà ga đã hoàn thành khoảng 60%. Những con số cho thấy công trường đã vượt khỏi giai đoạn chuẩn bị, nhưng không đồng nghĩa mọi hạng mục đều cùng tiến độ: nhà ga, đường ray, cầu cạn và phần ngầm có yêu cầu thi công khác nhau. Áp lực không chỉ là làm nhanh. Với một dự án giao thông Đông Nam Á được đặt vào tâm điểm chú ý của APEC, chất lượng và an toàn không thể trở thành phần việc bị hy sinh để đổi lấy ngày hoàn thành.
Địa hình và mốc bàn giao là bài toán khó
Xây dựng metro Phú Quốc phải xử lý đồng thời các đoạn mặt đất, cầu cạn và đường hầm; riêng hạng mục ngầm đang được thi công, đòi hỏi kiểm soát chặt chất lượng kết cấu và an toàn. Thời tiết mưa gió trên đảo càng khiến việc giữ nhịp thi công khó đoán định. Đơn vị thi công đường ray cho biết đã hoàn thành 11 km nền bê tông và dự kiến hàn ray trong tháng 11-2026. Kế hoạch đặt mục tiêu hoàn thành dự án vào tháng 3-2027; kết cấu hầm và dầm hộp dự kiến xong vào tháng 12-2026, còn đường ray hoàn tất vào tháng 2-2027. Tuy nhiên, mốc hoàn thành xây dựng không đồng nghĩa tàu lập tức chở khách: kế hoạch dự kiến khai thác thương mại từ ngày 1-11-2027. Khoảng cách giữa các mốc này cần được giải thích minh bạch để kỳ vọng về phục vụ APEC không biến thành lời hứa vận hành sớm thiếu căn cứ.
Trải nghiệm hành khách mới là thước đo cuối cùng
Khi đưa vào khai thác, tuyến dài hơn 17 km dự kiến kết nối sân bay quốc tế Phú Quốc với trung tâm hội nghị APEC và hệ sinh thái du lịch Nam đảo trong khoảng 20 phút. Với khách thông thường, LRT có thể trở thành lựa chọn thay taxi khi khám phá Nam đảo, góp phần giảm áp lực trên trục ĐT.975. Nhưng lợi ích ấy phụ thuộc vào tần suất, độ tin cậy và cách phục vụ, chứ không chỉ vào thời gian di chuyển được kỳ vọng. Nhà đầu tư hợp tác với đơn vị vận hành metro số 1 TP.HCM để tư vấn, đào tạo và phối hợp chạy thử; 168 nhân sự vận hành, bảo dưỡng được tuyển dụng và đào tạo trong bốn tháng. Các bên cũng nghiên cứu thanh toán vé không chạm để khách dùng thẻ, điện thoại hoặc thiết bị đeo. Giai đoạn đầu dự kiến có 6-10 đoàn tàu, mỗi đoàn ba toa, sử dụng năng lượng sạch. Đây là điểm chạm đầu tiên của nhiều du khách quốc tế; vì thế, trải nghiệm thực tế sẽ quyết định giá trị lâu dài của tuyến.
