RAM cũ trở thành phương án đối phó giá linh kiện
RAM tái sử dụng là chip nhớ được thu hồi từ thiết bị đã qua sử dụng hoặc bị loại bỏ, xử lý lại các mối hàn rồi lắp lên bo mạch của một thiết bị khác. Đây là cách các nhà sản xuất tìm nguồn linh kiện thay thế khi giá chip nhớ mới gây sức ép lên chi phí sản xuất. Theo báo cáo công bố ngày 6/11, TrendForce ước tính bộ nhớ xử lý bằng phương pháp reball chiếm 3–4% lượng smartphone trong năm 2026 và có thể tăng lên 7–9% vào năm 2027. Dù tỷ lệ hiện còn khiêm tốn, xu hướng này cho thấy áp lực giá đã khiến việc tái sử dụng chip trở thành lựa chọn thực tế, thay vì chỉ là biện pháp xử lý rác thải điện tử. Ảnh hưởng trực tiếp đến người mua có thể là smartphone giá rẻ giữ được mức giá dễ tiếp cận hơn. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc mọi thiết bị đều dùng RAM thu hồi, hay người mua có thể nhận biết được điều này từ thông số quảng cáo.
Reballing chip RAM: làm lại mối hàn, không phải làm mới con chip
Reballing chip RAM là quy trình xử lý lại các bi hàn ở mặt dưới chip để linh kiện có thể được gắn lên bo mạch khác. Kỹ thuật viên dùng nhiệt tách chip khỏi bo mạch cũ, làm sạch phần thiếc còn lại rồi tạo các bi hàn mới trước khi lắp vào thiết bị tiếp theo. Phần được nung chảy là mối hàn, không phải bản thân chip nhớ. Quy trình nghe có vẻ đơn giản, nhưng thao tác trên những chân kết nối rất nhỏ đòi hỏi thiết bị chuyên dụng và độ chính xác cao. Chip còn phải tương thích với thiết kế bo mạch mới và vượt qua kiểm tra hoạt động. Vì thế, tái sử dụng không thể được xem như một cách thay linh kiện thông thường; chất lượng phụ thuộc cả vào tình trạng chip lẫn quy trình thu hồi, xử lý và kiểm định. Đây là điểm phân biệt giữa tái sử dụng có kiểm soát và tận dụng linh kiện bằng mọi giá. Tiết kiệm chi phí chỉ có ý nghĩa nếu chip sau khi lắp lại vận hành ổn định.
Lợi ích nằm ở điện thoại phổ thông, rủi ro nằm ở khâu kiểm soát
Phân khúc phổ thông là nơi RAM tái sử dụng có sức hấp dẫn rõ nhất. Một khoản tăng trong giá linh kiện có thể làm giảm sức cạnh tranh của điện thoại vốn có biên độ điều chỉnh giá hạn chế. Nguồn chip được nhắc đến chủ yếu là LPDDR4X dung lượng 4 GB, thường dùng trên smartphone 4G giá dưới 5 triệu đồng. Với những mẫu máy này, dùng lại chip còn hoạt động tốt có thể giúp hãng kìm giá thành mà không phải chuyển toàn bộ chi phí tăng thêm sang người mua. Nhưng người dùng không chỉ cần điện thoại rẻ lúc mua; họ còn cần máy ổn định trong suốt thời gian sử dụng. TrendForce cảnh báo chất lượng không đồng đều của chip thu hồi có thể ảnh hưởng đến độ tin cậy và tuổi thọ thiết bị, đồng thời làm tăng chi phí bảo hành. Nếu khâu tuyển chọn và kiểm tra không chặt, khoản tiết kiệm của nhà sản xuất có thể đổi thành rủi ro sửa chữa cho khách hàng. Vì vậy, điều đáng theo dõi không chỉ là chip có được tái sử dụng hay không, mà là hãng bảo đảm chất lượng bằng cách nào.
Có thể lan rộng, nhưng không phải lối tắt vô điều kiện
TrendForce dự báo giá DRAM tiếp tục tăng trong quý I/2027, tạo thêm động lực để các hãng tìm linh kiện thay thế hoặc mở rộng nguồn cung RAM đã qua sử dụng. Nếu áp lực kéo dài, bộ nhớ thu hồi có thể dần xuất hiện ở phân khúc tầm trung, thay vì chỉ tập trung vào điện thoại phổ thông. Dự báo thị phần tăng lên 7–9% trong năm 2027 cho thấy đây có thể trở thành một phần đáng kể hơn của bài toán cung ứng, dù vẫn chưa phải lựa chọn phổ biến trên toàn thị trường. Thông tin hiện có chưa nêu thương hiệu hay mẫu điện thoại cụ thể sử dụng RAM thu hồi, nên người mua chưa thể xác định một sản phẩm riêng lẻ chỉ từ xu hướng chung. Cách làm này có lý khi giúp nhà sản xuất giữ smartphone giá rẻ trong tầm với, nhưng chỉ đáng chấp nhận nếu việc kiểm định và bảo hành theo kịp quy mô tái sử dụng. Kết luận nên rõ ràng: reballing là công cụ kiểm soát chi phí, không phải bảo chứng chất lượng.
