Cao tốc Quy Nhơn - Pleiku: Dự án 44.000 tỷ không được phép chậm nhịp
Cao tốc Quy Nhơn - Pleiku là tuyến đường dài khoảng 125km, tổng mức đầu tư khoảng 43.734 tỷ đồng, được chia thành ba dự án thành phần và thiết kế 4 làn xe, có vai trò then chốt trong chiến lược xây dựng hạ tầng Việt Nam, kết nối duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên và rút ngắn mạnh thời gian vận chuyển hàng hóa lẫn hành khách.
Trọng tâm lúc này không còn là “có làm hay không”, mà là “có kịp hay không”. UBND tỉnh Gia Lai đã yêu cầu các nhà thầu tăng tốc thi công cao tốc Quy Nhơn - Pleiku, sớm triển khai các hầm để bù tiến độ và bảo đảm kế hoạch thông tuyến. Trong bối cảnh thời tiết bất lợi và mặt bằng một số đoạn chưa bàn giao xong, quyết định siết tiến độ là tín hiệu cho thấy địa phương không chấp nhận tâm lý chờ đợi. Đây là phép thử quan trọng cho năng lực điều hành một dự án hạ tầng quy mô lớn, nơi mọi sự chậm trễ đều phải được bù lại bằng tổ chức thi công khoa học và kỷ luật tiến độ chặt chẽ.
Tăng tốc trên nhiều mũi: từ 3 ca 4 kíp đến mốc 15/10 cho hầm
Điểm đáng chú ý trong chỉ đạo mới là cách tiếp cận “tổng lực” thay vì xử lý cục bộ từng gói thầu. Đối với dự án thành phần 3, Chủ tịch UBND tỉnh Gia Lai Phạm Anh Tuấn giao Ban Quản lý các dự án đầu tư xây dựng tỉnh chủ trì, phối hợp các đơn vị liên quan để chỉ đạo nhà thầu bố trí nhân lực, thiết bị đầy đủ, tổ chức thi công hợp lý, bảo đảm tiến độ. Gói XL-01 phải rà soát, điều chỉnh kế hoạch tiến độ thi công để bù thời gian chậm do thời tiết, trong khi gói XL-02 dù đạt yêu cầu vẫn bị yêu cầu phấn đấu vượt tiến độ.
Ở dự án thành phần 1, mặt bằng cơ bản đã bàn giao, nên không còn lý do để chậm. Ban QLDA được yêu cầu chỉ đạo nhà thầu tăng cường “3 ca, 4 kíp”, bố trí nhiều mũi thi công để tận dụng tối đa quỹ thời gian trước mùa mưa. Với dự án thành phần 2 – đoạn khó nhất – tỉnh đặt mốc chậm nhất ngày 15/10 phải triển khai thi công các hầm, đồng thời thi công đồng loạt trên tuyến và các công trình cầu đã có mặt bằng. Đây là mốc cứng, thể hiện quan điểm: nếu hầm không khởi công đúng hạn, toàn bộ tiến độ thông tuyến 2027 sẽ bị đe dọa.
Hầm xuyên núi và cầu siêu cao: thách thức kỹ thuật quyết định tiến độ
Cao tốc Quy Nhơn Pleiku đi qua địa hình phức tạp, nhiều đoạn phải làm hầm xuyên núi và cầu lớn. Đây không chỉ là bài toán kỹ thuật, mà còn là “điểm nghẽn tiến độ” nếu không được ưu tiên đúng mức. Tỉnh Gia Lai đã yêu cầu các nhà thầu tại các gói XL-02, XL-04 của dự án thành phần 2 và đoạn có hầm Mang Yang, hầm An Khê phải khởi công hầm chậm nhất ngày 15/10, đồng thời triển khai thi công đồng loạt trên các đoạn tuyến và cầu đã có mặt bằng.
Đặc biệt, cầu Ba La 2 với trụ cầu cao khoảng 105m, tương đương tòa nhà 30 tầng, nếu hoàn thành theo thiết kế sẽ là trụ cầu cao nhất Việt Nam, cao hơn khoảng 22m so với trụ cầu Móng Sến. Đây là một cầu siêu cao đúng nghĩa, đòi hỏi giải pháp thi công, an toàn và giám sát chất lượng ở mức cao hơn mặt bằng chung của xây dựng hạ tầng Việt Nam. Nếu các hạng mục hầm và cầu này bị chậm, mọi nỗ lực tăng ca trên các đoạn đường thông thường sẽ không đủ để cứu tiến độ thông tuyến vào cuối năm 2027.
Dự án 43.734 tỷ và bài toán phối hợp đa mặt trận
Với tổng mức đầu tư khoảng 43.734 tỷ đồng, trong đó 42.484 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương và 1.250 tỷ đồng từ ngân sách địa phương, cao tốc Quy Nhơn - Pleiku không phải là một công trình đơn lẻ mà là “tổ hợp” nhiều mặt trận thi công. Dự án được chia thành ba dự án thành phần: 1 dài 22km, 2 dài 68km, 3 dài 35km, đều đầu tư quy mô 4 làn xe, nền đường và cầu rộng 24,75m, tốc độ thiết kế 100km/h, mặt đường bê tông nhựa.
Trong bối cảnh tiến độ thi công chịu tác động của thời tiết và một số khu vực chưa hoàn tất bàn giao mặt bằng, việc tổ chức thi công “nhiều mũi” chỉ hiệu quả nếu khâu điều phối thực sự chặt chẽ. Yêu cầu Ban QLDA khẩn trương làm việc với nhà thầu để có giải pháp tổ chức thi công hiệu quả, triển khai đồng loạt trên phần mặt bằng đã bàn giao cho thấy tỉnh muốn chấm dứt tình trạng có đất mà máy vẫn chưa chạy. Nói cách khác, tiền đã bố trí, mặt bằng đã mở tới đâu thì khối lượng phải chạy tới đó, không để vốn và thời gian bị “đóng băng” trên giấy.
Không chỉ là tiến độ: lợi ích người dân và áp lực về đích 2027
Theo kế hoạch, dự án thành phần 1 và 3 phải bảo đảm thông tuyến trước ngày 30/10/2027, còn dự án thành phần 2 dự kiến cơ bản thông tuyến vào ngày 31/12/2027. Đây không phải những con số mang tính hình thức: nếu lỡ hẹn, niềm tin vào các dự án cao tốc mới ở khu vực sẽ bị ảnh hưởng. Khi hoàn thành, cao tốc Quy Nhơn - Pleiku được kỳ vọng rút ngắn thời gian di chuyển giữa hai thành phố từ khoảng 4 giờ xuống còn khoảng 1,5 giờ, giảm tải cho Quốc lộ 19, nâng cao năng lực vận chuyển hàng hóa và tăng cường kết nối giữa duyên hải và Tây Nguyên.
Tiến độ thi công vì thế gắn trực tiếp với lợi ích rất cụ thể của người dân và doanh nghiệp: chi phí logistics thấp hơn, cơ hội du lịch và đầu tư lớn hơn, an toàn giao thông tốt hơn. Những yêu cầu tăng tốc được đưa ra trong bối cảnh dự án bị ảnh hưởng bởi thời tiết và vướng mắc mặt bằng, nhưng đó không thể là lý do kéo dài mãi. Muốn về đích đúng hẹn, các bên phải coi từng ngày chậm là một ngày người dân chưa được hưởng lợi từ tuyến cao tốc này, và đó là áp lực tích cực cần được duy trì đến khi thông tuyến.
