Thêm đường băng, thêm dư địa khai thác
Đường cất hạ cánh thứ hai là hạ tầng song song giúp sân bay tăng khả năng tổ chức chuyến bay và duy trì hoạt động khi một đường băng phải tạm dừng. Ngày 29/10/2026, đường cất hạ cánh số 2 tại Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc và Cảng hàng không Phù Cát được đưa vào sử dụng; Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đã chuẩn bị dịch vụ bảo đảm hoạt động bay cho cả hai sân bay. Đây là bước tăng năng lực có ý nghĩa thực tế, nhưng không nên hiểu rằng số chuyến bay lập tức tăng tương ứng: hiệu quả còn tùy phương án khai thác được phê duyệt, hệ thống kỹ thuật và khả năng phối hợp vận hành. Với hành khách, giá trị dễ nhận thấy nhất là thêm dư địa đáp ứng nhu cầu đi lại và giảm nguy cơ gián đoạn khi một đường băng không thể sử dụng.
Ở Phú Quốc, đường băng Phú Quốc mới gắn với nhu cầu du lịch, thu hút đầu tư và mục tiêu tổ chức APEC 2027. Tại Phù Cát, đường băng số 2 chính thức khai thác cùng ngày khánh thành trong Năm Du lịch quốc gia 2026, với chủ đề “Gia Lai – Đại ngàn chạm biển xanh”. Hai công trình cùng mở rộng năng lực hạ tầng, nhưng ý nghĩa sẽ chỉ bền vững nếu năng lực điều hành, an toàn và dịch vụ mặt đất theo kịp.
An toàn phải đi trước công suất
Mở thêm đường băng đồng nghĩa với thay đổi cấu hình và cách tổ chức hoạt động bay, nên chuẩn bị kỹ thuật và con người không thể bị xem nhẹ. VATM rà soát mức độ sẵn sàng khai thác, thiết bị điều hành bay, hồ sơ và quy trình; đồng thời huấn luyện nhân lực, hiệp đồng với các đơn vị liên quan, nhận diện mối nguy và đánh giá rủi ro. Đây là phần ít được hành khách nhìn thấy nhưng quyết định việc tăng năng lực có đi cùng an toàn hay không. Tại Phù Cát, nơi có cả hoạt động dân dụng và quân sự, yêu cầu phối hợp càng quan trọng; các lực lượng cần thống nhất thông tin về đường băng, đường lăn và phương án điều hành.
Đánh giá sẵn sàng, diễn tập tình huống và giám sát chặt giai đoạn đầu không phải thủ tục phụ, mà là điều kiện để tránh nhầm lẫn khi chuyển đổi phương án khai thác. VATM cho biết sẽ phối hợp giám sát giai đoạn đầu để bảo đảm dịch vụ bay an toàn và liên tục. Với hành khách, lợi ích của sân bay hai đường băng không chỉ nằm ở khả năng tiếp nhận thêm chuyến bay; đó còn là khả năng duy trì hoạt động có trật tự khi phát sinh gián đoạn. Vì vậy, thước đo phù hợp không chỉ là công suất thiết kế, mà còn là mức độ ổn định khi vận hành thực tế.
Du lịch cần kết nối ổn định, không chỉ đường băng
Phù Cát cho thấy rõ mối liên hệ giữa hạ tầng bay và tham vọng du lịch địa phương. Nhân dịp khánh thành, sân bay đón chuyến bay thuê chuyến quốc tế từ Macau trong ngày 29/10/2026. Đây là tín hiệu mở cửa thị trường, nhưng một chuyến bay charter chưa đủ để bảo đảm dòng khách ổn định: cần có lịch bay duy trì được, sản phẩm du lịch hấp dẫn và kết nối thuận tiện giữa các điểm đến. Quy hoạch định hướng Phù Cát đạt công suất khoảng 5 triệu hành khách và 12.000 tấn hàng hóa mỗi năm vào năm 2030. Con số ấy là mục tiêu quy hoạch, không phải sản lượng được bảo đảm chỉ nhờ đường băng mới.
Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2030 đón 18,5 triệu lượt khách, gồm 1,1 triệu khách quốc tế, với thời gian lưu trú bình quân từ ba ngày trở lên. Hai cảng hàng không Phù Cát và Pleiku, trong đó có sân bay hai đường băng, có thể tạo thêm cơ hội mở rộng và duy trì đường bay. Tuy nhiên, hạ tầng chỉ tạo điều kiện; để biến năng lực thành khách du lịch và lợi ích địa phương, cần khai thác đường cất hạ cánh gắn với mạng bay, dịch vụ và kế hoạch thu hút khách nhất quán. Phú Quốc cũng đứng trước yêu cầu tương tự khi chuẩn bị cho nhu cầu đi lại và APEC 2027.
Kết luận: năng lực mới phải được chứng minh bằng vận hành
Việc đưa đường băng Phú Quốc và đường băng Phù Cát vào khai thác là bước nâng cấp đáng kể: hai sân bay có thêm lựa chọn tổ chức hoạt động, còn Phù Cát có thêm khả năng hạn chế gián đoạn khi một đường băng phải tạm dừng. Nhưng công trình mới không tự động tạo ra chuyến bay thường lệ, khách du lịch hay sự an toàn. Giá trị thực sẽ được xác lập qua phối hợp điều hành, huấn luyện nhân lực, kiểm soát rủi ro và giám sát chặt trong giai đoạn đầu. Nói cách khác, đường băng mở thêm năng lực trên giấy; chất lượng khai thác mới quyết định năng lực ấy có trở thành lợi ích bền vững cho hành khách và địa phương hay không.
