Hai lựa chọn, chung niềm tin vào sức mạnh của việc dạy học
Thủ khoa sư phạm là người đứng đầu thành tích học tập ở một ngành đào tạo giáo viên, nhưng danh hiệu chỉ là điểm khởi đầu cho hành trình biến tri thức chuyên môn thành bài học có ý nghĩa với người khác. Nguyễn Thị Khánh Chi và Phạm Thị Diễm đến với nghề giáo qua hai lối rẽ riêng: một người theo đuổi môn học mình đã chinh phục ở trường phổ thông, người kia nối dài niềm say mê Sinh học từ thuở nhỏ bằng học tập, nghiên cứu và trải nghiệm. Câu chuyện của họ đáng chú ý không chỉ vì thành tích, mà còn bởi cách mỗi người hình dung vai trò của người dạy. Khánh Chi muốn truyền cảm hứng từ tình yêu Địa lí; Diễm chọn con đường sư phạm để học sâu và tìm cách giải thích kiến thức dễ hiểu. Cả hai cho thấy lựa chọn nghề giáo có thể bắt đầu từ một môn học, nhưng cần được nuôi dưỡng bằng sự chủ động và lòng kiên trì.
Khánh Chi: từ bản đồ đến bục giảng Địa lí
Với Khánh Chi, Địa lí không dừng ở việc ghi nhớ địa danh hay con số. Những trang sách và bản đồ mở ra cho cô cách nhìn về mối tương tác giữa thiên nhiên với con người; càng học sâu, cô càng muốn tìm hiểu bản chất và liên hệ kiến thức với đời sống. Sau giải Nhì học sinh giỏi cấp tỉnh năm lớp 10, Chi chuyển từ học thụ động sang chủ động kết nối lý thuyết, hệ thống hóa nội dung bằng sơ đồ và luyện đề. Nỗ lực ấy đưa cô đến hai giải Nhất học sinh giỏi quốc gia môn Địa lí liên tiếp trong các năm học 2024–2025 và 2025–2026; ở kỳ thi sau, cô là thủ khoa quốc gia môn học này. Thành tích nổi bật không khiến con đường trở nên nhẹ nhàng: giai đoạn ôn đội tuyển có lúc khiến Chi quá tải, kiệt sức, thêm áp lực từ kỳ vọng của bản thân. Gia đình và thầy cô là chỗ dựa giúp cô giữ nhịp học tập.
Sau phổ thông, Chi chọn ngành Sư phạm Địa lí tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, gắn với ước mơ lâu nay là đứng lớp, chia sẻ kiến thức và truyền cảm hứng cho học sinh. Đó là lựa chọn có chủ đích: cô không xem danh hiệu thủ khoa là đích đến, mà là động lực để tiếp tục đào sâu chuyên môn và rèn nghiệp vụ. Từ kinh nghiệm của mình, Chi nhắn gửi học sinh đang theo đuổi đam mê rằng hành trình chinh phục tri thức không dễ dàng, nhưng sự tâm huyết và niềm tin vào bản thân có thể đưa các em đến thành quả. Quan điểm ấy làm rõ điều cô muốn mang theo vào nghề giáo: giúp học sinh nhìn Địa lí như một bức tranh về thế giới sống, thay vì một danh sách cần học thuộc.
Diễm: tình yêu Sinh học lớn lên cùng trải nghiệm
Con đường của Phạm Thị Diễm bắt đầu bằng sự tò mò của một đứa trẻ. Cô có thể ngồi hàng giờ xem “Thế giới động vật” và “10 vạn câu hỏi vì sao”, rồi tập hợp trẻ nhỏ trong xóm để kể lại điều vừa khám phá. Thói quen ấy đi cùng một trò chơi quen thuộc: làm cô giáo, giảng bài cho em trai và các bạn. Từ đội tuyển Sinh học ở bậc trung học cơ sở, Diễm thi vào lớp chuyên Sinh tại Quảng Nam, rồi chọn Sư phạm Sinh học để vừa học chuyên môn vừa biết cách truyền đạt kiến thức dễ hiểu. Nếu ở Chi, động lực nổi bật là mong muốn chia sẻ tình yêu với môn học đã thành thế mạnh, thì ở Diễm, ý muốn kể và giải thích kiến thức đã hiện diện từ sớm. Hai khởi điểm khác nhau, nhưng đều cho thấy năng lực truyền đạt không chỉ xuất hiện sau khi có bằng cấp; nó có thể được bồi đắp từ sự tò mò và niềm vui chia sẻ.
Ở đại học, Diễm biến niềm yêu thích thành trải nghiệm nghiên cứu: cô thực hiện ba đề tài khoa học và một khóa luận tốt nghiệp, trong đó có dự án làm trà túi lọc từ nấm linh chi cổ cò thu hái tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh. Sản phẩm của nhóm giành giải Nhì tại Festival Khoa học Công nghệ ứng dụng DUE 2025. Hành trình ấy cũng có trở ngại thực tế: nghiên cứu chậm tiến độ vì Diễm chưa phân bổ thời gian hợp lý, còn thí nghiệm gần hạn nộp khóa luận nhiều lần cho kết quả không như mong đợi. Cô kiên trì làm từng phép thử và ghi nhận dữ liệu trung thực, kể cả khi chúng khác giả thuyết. Sau khi tốt nghiệp với danh hiệu thủ khoa ngành Sư phạm Sinh học, Diễm học cao học ngành Sinh học, tiếp tục củng cố chuyên môn và năng lực nghiên cứu.
Danh hiệu là khởi đầu, không phải khuôn mẫu
Đặt cạnh nhau, hai hành trình nhắc rằng không có một công thức duy nhất dẫn đến nghề giáo. Khánh Chi đi từ thành tích đỉnh cao ở môn Địa lí đến lựa chọn rõ ràng về bục giảng; Diễm khởi đầu bằng niềm thích thú kể chuyện thiên nhiên, rồi mở rộng con đường qua nghiên cứu, hoạt động bảo tồn và trải nghiệm trao đổi sinh viên. Diễm chưa muốn giới hạn mình vào một lối đi duy nhất: cô mong tiếp tục học hỏi và đưa tri thức đến cộng đồng qua giảng dạy, nghiên cứu hoặc giáo dục và truyền thông khoa học. Sự khác biệt ấy không làm mờ điểm chung. Cả hai đều coi tri thức là thứ cần được hiểu, thực hành và chia sẻ, chứ không chỉ là thành tích để ghi nhận. Với những học sinh đang cân nhắc ngành sư phạm, câu chuyện của họ gợi một tiêu chí thiết thực: hãy chọn lĩnh vực mình sẵn lòng theo đuổi lâu dài, đồng thời tìm cơ hội rèn khả năng giải thích và kết nối với người học.
Hai nữ sinh giỏi không chọn nghề giáo theo cùng một lộ trình, nhưng đều nhìn thấy trong việc dạy học cơ hội đưa điều mình yêu thích đến gần hơn với người khác. Khánh Chi tiếp tục tình yêu Địa lí trên giảng đường sư phạm; Diễm kết hợp nền tảng Sinh học với nghiên cứu và những hình thức lan tỏa tri thức rộng hơn. Danh hiệu thủ khoa Sinh học hay thủ khoa quốc gia là dấu mốc đáng tự hào, nhưng không thể thay thế sự kiên trì, khả năng học hỏi và trách nhiệm với người học. Chính những phẩm chất được rèn qua cả thành công lẫn lúc quá tải, chậm tiến độ hay thí nghiệm thất bại mới là nền tảng bền vững cho nghề giáo. Lựa chọn của họ vì thế vừa là quyết định nghề nghiệp, vừa là cam kết tiếp tục học để có thể dạy tốt.
