Chuyển đổi số phải bắt đầu từ vấn đề cần giải quyết
Chuyển đổi số là việc ứng dụng công nghệ và dữ liệu để cải thiện quy trình, cách quản lý và dịch vụ dựa trên nhu cầu thực tế của cơ quan, doanh nghiệp và người sử dụng. Vì vậy, cuộc trao đổi giữa Sở Khoa học và Công nghệ Hải Phòng, Quảng Ninh với Sở Khoa học và Công nghệ Đà Nẵng đáng chú ý không chỉ vì ba địa phương gặp gỡ, mà vì họ tập trung vào cách biến mục tiêu khoa học công nghệ thành việc làm có ích.
Buổi làm việc có ông Vũ Đại Thắng, Phó Giám đốc Sở KH&CN Hải Phòng; ông Nguyễn Trung Tiến, Phó Giám đốc Sở KH&CN Quảng Ninh; cùng ông Lê Sơn Phong và bà Lê Thủy Trinh, Phó Giám đốc Sở KH&CN Đà Nẵng. Trọng tâm là chia sẻ kinh nghiệm, giải pháp phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Thông điệp thực tiễn nổi bật là nhiệm vụ nên xuất phát từ vấn đề cụ thể, thay vì bắt đầu bằng việc mua sắm công nghệ rồi mới tìm cách sử dụng.
Đại diện Quảng Ninh nhấn mạnh việc chọn nhiệm vụ ưu tiên, phối hợp giữa các cơ quan và huy động doanh nghiệp, chuyên gia; đầu tư công nghệ cần đi cùng đổi mới quy trình và phương thức quản lý để bảo đảm khả năng vận hành lâu dài. Cách đặt bài toán này giúp hướng đầu tư sát hơn với công việc của cán bộ và nhu cầu của người dân.
Hạ tầng số không chỉ là máy chủ và đường truyền
Chia sẻ từ Đà Nẵng mở rộng cách nhìn về hạ tầng số: ngoài mạng viễn thông và máy chủ, còn có dữ liệu, nền tảng dùng chung, tiêu chuẩn kết nối, an toàn thông tin và đội ngũ vận hành. Nếu các cấu phần này thiếu đồng bộ, hệ thống khó liên thông, dữ liệu khó chia sẻ và chi phí duy trì có thể tăng. Đây là lời nhắc có giá trị cho Hải Phòng, Đà Nẵng và các địa phương khác: xây thêm một hệ thống riêng không đồng nghĩa với việc nâng được năng lực số.
Đầu tư vì thế cần bắt đầu từ yêu cầu nghiệp vụ và trải nghiệm người dùng, đồng thời tính đến khả năng kết nối, khai thác và duy trì sau khi đưa vào sử dụng. Với người dân, ý nghĩa cuối cùng không nằm ở số lượng nền tảng, mà ở việc thủ tục và dịch vụ có thuận tiện hơn hay không. Với cơ quan quản lý, dữ liệu dùng được và hệ thống phối hợp được mới là nền tảng để quyết định nhanh, hạn chế làm trùng và giảm những khâu xử lý không cần thiết.
Các đại biểu cũng nhận diện trở ngại không chỉ nằm ở công nghệ, mà còn ở cơ chế đầu tư, quy trình phối hợp, trách nhiệm quản lý dữ liệu và năng lực vận hành sau đầu tư. Nhìn thẳng vào những điểm nghẽn này quan trọng hơn việc chạy theo giải pháp mới: nếu thể chế và cách tổ chức chưa theo kịp, thiết bị hay phần mềm dù hiện đại cũng khó phát huy tác dụng.
Đổi mới sáng tạo cần đường đi từ nghiên cứu đến ứng dụng
Một nội dung đáng chú ý khác là cách huy động nguồn lực xã hội cho khoa học và đổi mới sáng tạo, trong đó có tổ chức, quản lý và vận hành quỹ đổi mới sáng tạo. Trao đổi tập trung vào nguồn hình thành quỹ, lĩnh vực ưu tiên, cách chọn nhiệm vụ, cơ chế tài chính và tiêu chí đánh giá. Những câu hỏi này quyết định liệu hỗ trợ có đến được với nghiên cứu và giải pháp có cơ hội bước ra khỏi phạm vi thử nghiệm hay không.
Quan điểm được nêu tại buổi làm việc là gắn nghiên cứu với nhu cầu doanh nghiệp và thị trường, tạo điều kiện để sản phẩm công nghệ được thử nghiệm, hoàn thiện, thương mại hóa và nhân rộng. Đây là hướng đi thuyết phục hơn việc chỉ đo thành công bằng số đề tài hay khoản hỗ trợ đã giải ngân. Đổi mới sáng tạo chỉ tạo giá trị khi có người cần giải pháp, có cơ chế kiểm chứng hiệu quả và có lối đưa kết quả vào thực tiễn.
Buổi làm việc cũng đặt các nội dung này trong yêu cầu cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Trọng tâm gồm hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số, nâng chất lượng dữ liệu, đào tạo nhân lực và huy động nguồn lực cho nghiên cứu, ứng dụng. Điều đó khiến việc phối hợp giữa các địa phương càng cần chuyển từ trao đổi định hướng sang những nhiệm vụ có đầu mối và kết quả rõ ràng.
Chia sẻ kinh nghiệm chỉ có ý nghĩa khi mở ra hợp tác
Giá trị của cuộc gặp không nằm ở việc một thành phố sao chép cách làm của thành phố khác. Hải Phòng, Quảng Ninh và Đà Nẵng có thể học từ kinh nghiệm của nhau, nhưng cần chọn lọc theo bài toán, năng lực và nhu cầu riêng. Sự trao đổi giúp các địa phương nhận diện sớm vướng mắc về dữ liệu, cơ chế và nhân lực, đồng thời tránh lặp lại những cách đầu tư thiếu gắn kết.
Các hướng hợp tác được thảo luận gồm phát triển hạ tầng số, quản trị và khai thác dữ liệu, tổ chức quỹ đổi mới sáng tạo, kết nối doanh nghiệp với cơ sở nghiên cứu và nâng hiệu quả nhiệm vụ khoa học công nghệ. Đây là những lĩnh vực có thể tạo nền tảng để kinh nghiệm được chuyển thành hành động, thay vì dừng ở một cuộc gặp.
Buổi làm việc chưa xác định mốc thời gian hay kế hoạch triển khai cụ thể trong thông tin được công bố, nhưng đã mở ra hướng phối hợp và chia sẻ kinh nghiệm giữa ba địa phương. Kết luận cần rút ra là chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo không thể tiến xa bằng công nghệ đơn lẻ: chúng cần bài toán đúng, dữ liệu kết nối được, cơ chế phù hợp và người chịu trách nhiệm vận hành. Nếu Hải Phòng, Quảng Ninh và Đà Nẵng duy trì được sự hợp tác thực chất, thế mạnh riêng của mỗi nơi có thể góp phần tháo gỡ điểm nghẽn và nâng hiệu quả chung.
