Khởi công dự án lớn, nhưng kết quả mới là thước đo
Dự án cải tạo rạch Văn Thánh là công trình chỉnh trang đô thị tại phường Thạnh Mỹ Tây, kết hợp nạo vét dòng rạch, cải thiện môi trường và xây dựng hạ tầng dọc tuyến dài khoảng 2,2 km. Sáng 9/11, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng hạ tầng đô thị TP.HCM khởi công gói thầu xây lắp đầu tiên, mở màn cho kế hoạch thay đổi một tuyến rạch nằm ở khu vực trung tâm. Tổng mức đầu tư hơn 8.555 tỷ đồng từ ngân sách thành phố, với thời gian thực hiện được nêu từ năm 2025 đến 2030. Quy mô vốn lớn cho thấy thành phố đặt ưu tiên đáng kể vào chỉnh trang kênh rạch, nhưng lễ khởi công tự nó chưa thể cải thiện đời sống cư dân. Giá trị của dự án sẽ được quyết định bởi việc thi công đúng tiến độ, xử lý nước thải hiệu quả và bảo đảm người dân bị ảnh hưởng có nơi ở phù hợp.
Nạo vét, thu gom nước thải và mở thêm hạ tầng
Toàn tuyến dài khoảng 2,24 km, gồm 1.965 m rạch chính và 275 m rạch nhánh, kết nối từ đường Võ Oanh đến kênh Nhiêu Lộc - Thị Nghè. Theo thiết kế, lòng rạch được nạo vét đến cao trình đáy -3 m, rộng từ 25–80 m, đồng thời xây kè hai bên. Những hạng mục này nhắm tới hai vấn đề người dân cảm nhận trực tiếp: dòng chảy bị hạn chế và tình trạng ô nhiễm kéo dài. Gói thầu đầu tiên còn bao gồm hệ thống thoát nước mưa, đường ống thu gom nước thải, đường giao thông và vỉa hè kết nối với đường Điện Biên Phủ; dự án cũng bổ sung cây xanh, chiếu sáng và hào kỹ thuật. Vì vậy, đây không chỉ là một dự án nạo vét rạch TP.HCM. Nếu nước thải được dẫn về hệ thống xử lý tập trung như mục tiêu đề ra, công trình có thể tạo chuyển biến rõ hơn cho môi trường đô thị thay vì chỉ làm đẹp cảnh quan.
Tác động thiết thực đi cùng bài toán di dời
Khi hoàn thành, dự án được kỳ vọng giảm ô nhiễm, tăng khả năng tiêu thoát nước, góp phần chống ngập và cải thiện cảnh quan, giao thông quanh rạch. Đây là những lợi ích đáng kể với khu dân cư trung tâm, nơi hạ tầng thoát nước và chất lượng không gian sống ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày. Dọc tuyến sẽ có thêm mảng xanh, vỉa hè và đường giao thông; các gói sau dự kiến xây cầu đi bộ và cầu Phú An mới rộng 19 m. Tuy nhiên, dự án cũng tác động trực tiếp đến 1.077 trường hợp: 749 hộ phải giải tỏa toàn phần và 328 hộ giải tỏa một phần. Khoản dành cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và giải phóng mặt bằng chiếm hơn 6.812 tỷ đồng trong tổng mức đầu tư. Chất lượng tái định cư và cách triển khai hỗ trợ vì thế không phải phần việc bên lề; chúng quyết định liệu lợi ích chỉnh trang có đi cùng sự ổn định của những người đang sống ven rạch hay không.
Tiến độ sẽ quyết định dự án có đổi được diện mạo
Gói thầu xây lắp đầu tiên dài khoảng 410 m, từ đầu tuyến đường Võ Oanh đến khu vực cầu Văn Thánh 1, có thời gian thi công khoảng hai năm và dự kiến hoàn thành năm 2028. Hai gói xây lắp tiếp theo sẽ nối từ Km0+410 đến cuối tuyến, gồm cầu đi bộ và cầu Phú An mới. Toàn bộ dự án cũng được dự kiến hoàn thành trong năm 2028. Mốc tiến độ này đòi hỏi phối hợp chặt giữa nhà thầu, chính quyền và công tác bàn giao mặt bằng. Thành phố xem chỉnh trang kênh rạch là một phần trong kế hoạch di dời khoảng 40.000 hộ sống dọc 400 km kênh, rạch đến năm 2030. Rạch Văn Thánh có thể trở thành ví dụ thuyết phục nếu việc nạo vét, xử lý nước thải, bổ sung hạ tầng và bố trí chỗ ở mới cùng đạt kết quả. Khởi công là bước cần thiết; chỉ khi các hạng mục vận hành đồng bộ, người dân mới thấy rõ một tuyến rạch sạch hơn, thoát nước tốt hơn và khu vực đáng sống hơn.
