Du lịch văn hóa phải đi xa hơn cảnh đẹp
Du lịch văn hóa Ninh Bình là cách tổ chức trải nghiệm để du khách hiểu, trân trọng và góp phần gìn giữ di sản, thay vì chỉ ghé thăm cảnh quan rồi rời đi. Đây là hướng đi cần thiết khi lợi thế tự nhiên, dù nổi bật, không còn đủ để tạo sức hút khác biệt lâu dài. Tỉnh đang chuyển trọng tâm sang những sản phẩm, trải nghiệm và không gian văn hóa có chiều sâu, gắn di sản với đời sống địa phương. Năm 2025, Ninh Bình đón trên 19,4 triệu lượt khách, gồm hơn 2,22 triệu lượt quốc tế, với tổng doanh thu du lịch vượt 21.200 tỷ đồng. Nhưng lượng khách tăng nhanh hơn doanh thu cũng cho thấy không thể chỉ chạy theo quy mô; ngành cần nâng chất lượng trải nghiệm và giá trị tạo ra trên mỗi chuyến đi. Phát triển du lịch bền vững vì thế phải giữ được vòng tuần hoàn: bảo tồn tạo giới hạn khai thác, còn du lịch đóng góp nguồn lực cho bảo tồn và sinh kế cộng đồng.
Quà tặng di sản cần có câu chuyện và khả năng sống trên thị trường
Cuộc thi sáng tạo sản phẩm, quà tặng và quà lưu niệm du lịch năm 2026 do Sở Du lịch Ninh Bình phát động nhằm tìm sản phẩm gắn với di sản, văn hóa và lịch sử địa phương. Đây không nên chỉ là cuộc tuyển chọn món đồ đẹp mắt: sản phẩm di sản quà tặng chỉ có ý nghĩa khi vừa kể được câu chuyện bản địa, vừa hữu dụng, dễ sản xuất và có đầu ra. Cuộc thi nhận cả sản phẩm hoàn thiện lẫn ý tưởng thiết kế; đối tượng dự thi gồm doanh nghiệp, làng nghề, nghệ nhân, nhà thiết kế, giảng viên, học sinh, sinh viên và các nhóm, cá nhân trong, ngoài tỉnh. Ban tổ chức khuyến khích vật liệu địa phương, bao bì thân thiện môi trường và phương án thương mại hóa khả thi. Từ ngày 15/10 đến 5/12/2026, cuộc thi tuyên truyền, khai mạc và tiếp nhận hồ sơ; từ 6 đến 20/12, sản phẩm được trưng bày, đánh giá qua hai vòng và trao giải. Mỗi nội dung có giải Nhất 10 triệu đồng, hai giải Nhì 5 triệu đồng mỗi giải và ba giải Ba 3 triệu đồng mỗi giải.
Đào tạo nhân lực là phần không thể thiếu của chiến lược
Sản phẩm sáng tạo sẽ khó tạo thay đổi nếu thiếu người biết nghiên cứu di sản, thiết kế trải nghiệm, vận hành dịch vụ và kết nối thị trường. Bởi vậy, thỏa thuận hợp tác giữa Đại học Công nghiệp Hà Nội và UBND tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2026–2030 là mắt xích đáng chú ý: hai bên ký kết ngày 23/10/2026, tập trung vào nhân lực chất lượng cao, nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thỏa thuận tiếp nối buổi làm việc ngày 13/7/2026, hướng tới gắn đào tạo với nhu cầu thực tế của địa phương. Tỉnh đề nghị nhà trường nghiên cứu mở rộng đào tạo tại cơ sở 3, nhất là các ngành liên quan đến công nghiệp và du lịch. Liên kết đại học du lịch chỉ có giá trị khi chuyển thành kỹ năng, việc làm và sản phẩm cụ thể. Cộng đồng hiện đã tham gia chuỗi du lịch qua vận chuyển thuyền, lưu trú, ăn uống, hướng dẫn trải nghiệm, nghề thủ công và biểu diễn dân gian. Kết hợp đào tạo với cuộc thi quà tặng có thể mở rộng cơ hội ấy; thước đo cuối cùng vẫn là di sản được gìn giữ và người dân được hưởng lợi.
