Hai ngành hàng, cùng hướng tới một thị trường khó tính
Hàng Việt mở rộng hiện diện tại Nhật Bản khi các ngành hàng khác nhau cùng ghi nhận tín hiệu tăng trưởng: tôm duy trì đà xuất khẩu, còn tôn mạ có đơn hàng lớn đầu tiên. Trong 9 tháng năm 2026, xuất khẩu tôm Việt Nam sang Nhật đạt trên 440 triệu USD, tăng 6,4% so với cùng kỳ. Ở lĩnh vực công nghiệp, Hòa Phát xuất khẩu khoảng 8.000 tấn tôn cuộn mạ kẽm sang Nhật trong quý IV/2026. Hai diễn biến này đáng chú ý không chỉ vì quy mô, mà còn vì chúng cho thấy hàng Việt sang Nhật không dựa vào một nhóm sản phẩm duy nhất. Tôm đã có đà tăng được đo bằng kết quả chín tháng; đơn hàng tôn lại đánh dấu bước mở cửa cho một nhà sản xuất trong nước tại thị trường xuất khẩu Nhật. Đây là hai tín hiệu khác nhau, nhưng cùng củng cố triển vọng đa dạng hóa hiện diện.
Tôm giữ nhịp tăng, không nên xem nhẹ mức tăng trưởng
Mức tăng 6,4% của xuất khẩu tôm Nhật Bản trong chín tháng là tín hiệu tích cực, nhưng giá trị của con số này nằm ở việc thị trường tiếp tục hấp thụ sản phẩm Việt trong một giai đoạn đủ dài để thấy xu hướng, thay vì chỉ dựa vào một đơn hàng riêng lẻ. Tổng kim ngạch vượt 440 triệu USD cho thấy Nhật Bản vẫn là điểm đến đáng kể của ngành tôm. Tuy nhiên, một kết quả tăng trưởng không tự động bảo đảm đà này sẽ kéo dài: doanh nghiệp vẫn cần duy trì chất lượng, đáp ứng yêu cầu của khách hàng và giữ khả năng cung ứng ổn định. Vì vậy, nên nhìn số liệu như một dấu hiệu về sức bền và vị thế hiện có, không phải lời bảo đảm cho tăng trưởng tương lai. So với tôn mạ, câu chuyện tôm phản ánh một hiện diện đã được tích lũy, không phải bước thử thị trường mới.
Đơn hàng tôn mạ đặt trọng tâm vào tiêu chuẩn
Đơn hàng khoảng 8.000 tấn tôn cuộn mạ kẽm của Hòa Phát trong quý IV/2026 là bước tiến cụ thể, nhưng điểm đáng chú ý hơn là điều kiện để tiếp cận khách hàng Nhật. Lô hàng đáp ứng tiêu chuẩn JIS G 3302, gồm yêu cầu về quy cách, bề mặt lớp mạ không hoa và công nghệ xử lý bằng Crom 3+ hoặc không Crom; sản phẩm cũng có chứng nhận xuất xứ Việt Nam. Trước đó, đầu năm 2026, JICQA cấp chứng nhận JIS cho các dòng thép cán nguội, tôn mạ kẽm, tôn mạ hợp kim nhôm kẽm và tôn mạ màu của doanh nghiệp. Chứng nhận ấy tạo nền tảng, còn đơn hàng cho thấy năng lực đáp ứng đã đi vào giao dịch thực tế. Tôn mạ Hòa Phát vì thế được đánh giá bằng khả năng đạt chuẩn và giao hàng, chứ không chỉ bằng ý định mở rộng xuất khẩu.
Từ đơn hàng đầu tiên đến hiện diện lâu dài
Hòa Phát cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu các dòng sản phẩm chiến lược khác và mở rộng hợp tác quốc tế sau đơn hàng đầu tiên sang Nhật. Đây là hướng đi hợp lý, nhưng kết quả dài hạn sẽ phụ thuộc vào việc biến chứng nhận và đơn hàng mở đầu thành quan hệ cung ứng lặp lại. Trong chín tháng đầu năm 2026, doanh nghiệp đạt sản lượng bán hàng 307.000 tấn; xuất khẩu chiếm 29,8% tổng sản lượng. Sản phẩm của hãng đã có mặt tại 29 quốc gia và vùng lãnh thổ, nên Nhật Bản là một bước bổ sung vào mạng lưới hiện hữu chứ không phải thị trường duy nhất. Đặt cạnh đà tăng của tôm, đơn hàng thép cho thấy hàng Việt sang Nhật đang mở rộng theo hai con đường: củng cố nhóm hàng đã có sức bán và đưa thêm sản phẩm công nghiệp vào thị trường. Duy trì tiêu chuẩn cùng độ ổn định mới là phép thử tiếp theo.
Kết luận: tín hiệu tốt, nhưng cần được nối dài
Đà tăng của tôm và đơn hàng tôn mạ không nên bị gộp thành một câu chuyện thành công đồng nhất: một bên là kết quả xuất khẩu chín tháng, bên kia là chuyến hàng đánh dấu bước tiếp cận thị trường. Nhưng chính sự khác biệt ấy làm cho bức tranh có ý nghĩa. Nhật Bản đang ghi nhận hàng Việt ở cả thực phẩm lẫn sản phẩm công nghiệp, trong khi các nhà xuất khẩu phải chứng minh năng lực theo những yêu cầu riêng của từng ngành. Với tôm, bài toán là giữ nhịp tăng; với tôn mạ Hòa Phát, thử thách là biến đơn hàng đầu tiên thành hợp tác bền vững. Nếu những tín hiệu ban đầu được duy trì bằng chất lượng và khả năng cung ứng ổn định, thị trường xuất khẩu Nhật có thể trở thành điểm tựa rộng hơn cho nhiều nhóm hàng Việt.
