Màn trình diễn gây chú ý, câu hỏi lớn nằm phía sau
Robot hình người là dòng máy mô phỏng một phần hình dáng hoặc khả năng vận động của con người, được phát triển để tương tác và thực hiện nhiệm vụ trong môi trường thực tế. Tại triển lãm GRECO 2026, tổ chức từ ngày 26 đến 29-10 trên phố đi bộ Nguyễn Huệ, TP.HCM, robot nhảy múa, chơi cờ, pha cà phê và giao tiếp với khách tham quan đã thu hút sự chú ý của người dân.
Sự tò mò của khách tham quan là điều đáng mừng: công nghệ bước ra khỏi phòng thí nghiệm và trở thành trải nghiệm dễ hiểu. Robot pha cà phê biến thao tác quen thuộc thành màn trình diễn; robot nhảy múa khiến khả năng điều khiển chuyển động trở nên hữu hình. Nhưng sự thích thú không nên bị nhầm với năng lực làm chủ. Một cỗ máy trình diễn tốt chưa chứng minh rằng doanh nghiệp trong nước có thể tự thiết kế, tích hợp, sửa chữa và cải tiến nó. Đây mới là ranh giới giữa xem công nghệ và tạo ra giá trị từ công nghệ.
Thị trường còn dư địa, nhưng mua máy chưa đủ
Cơ hội không chỉ nằm ở robot hình người gây chú ý trên phố đi bộ. Theo báo cáo Ken Research, thị trường robot công nghiệp Việt Nam được ước tính đạt 112 triệu USD năm 2025 và có thể tăng bình quân 12,88% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2031, lên khoảng 231,7 triệu USD vào năm 2031. Mật độ robot công nghiệp trong ngành chế biến, chế tạo cũng còn thấp hơn một số nước trong khu vực, cho thấy dư địa ứng dụng vẫn còn.
Tuy nhiên, triển vọng thị trường không tự động biến thành năng lực nội địa. Tại GRECO, AICAP công bố hợp tác chiến lược với Liên minh Phát triển Công nghiệp Robot Trung Quốc, AIBRAIN và HUTECH, nhằm kết nối nhu cầu trong nước với nguồn cung quốc tế và phát triển năng lực triển khai robot tại Việt Nam. Hợp tác kiểu này có ý nghĩa nếu doanh nghiệp trong nước tham gia từ khâu phần mềm, thuật toán điều khiển và tích hợp hệ thống, thay vì chỉ đứng ở vai trò mua thiết bị.
Đào tạo nhân lực phải gắn với việc thật
Nút thắt lớn không phải chỉ là số lượng máy móc, mà là người biết biến máy thành giải pháp. AICAP, CDRA và HUTECH công bố hợp tác kết nối nghiên cứu, đào tạo với nhu cầu ứng dụng robot trong công nghiệp. Đây là hướng đi cần thiết, nhưng đào tạo nhân lực công nghệ chỉ có tác dụng khi sinh viên được tiếp xúc với bài toán thực tế, dữ liệu và quy trình triển khai của doanh nghiệp.
PGS.TS Nguyễn Thanh Phương, Phó hiệu trưởng HUTECH, cho rằng thị trường tự động hóa cần người có khả năng hiểu bài toán thực tế, thiết kế giải pháp và tích hợp hệ thống robot. Nhận định này chỉ ra yêu cầu vượt xa việc vận hành thiết bị: kỹ sư cần kết nối cơ điện tử, phần mềm và quy trình sản xuất. Doanh nghiệp cũng phải cùng trường học xây dựng môi trường thực hành, đồng thời có cách đánh giá năng lực qua sản phẩm và khả năng xử lý công việc, thay vì chỉ dựa vào bằng cấp hay phỏng vấn.
Từ người xem đến người tạo ra công nghệ
GRECO 2026 nằm trong khuôn khổ các hoạt động của Diễn đàn Kinh tế mùa thu 2026 tại TP.HCM; những thỏa thuận tại triển lãm mở ra hướng tiếp nối giữa hợp tác công nghệ, nghiên cứu và đào tạo. Nhưng hợp tác quốc tế chỉ tạo lợi ích bền vững khi đi kèm chuyển giao năng lực và cơ hội để đội ngũ trong nước tham gia vào công việc chuyên môn.
Kỹ sư Việt Nam có thể góp phần phát triển phần mềm và thuật toán điều khiển, những mắt xích giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị robot. Vì thế, câu hỏi sau màn trình diễn không phải robot có thể nhảy đẹp đến đâu, mà là ai hiểu cách nó hoạt động và có thể làm cho nó phù hợp với nhu cầu trong nước. Nếu doanh nghiệp và nhà trường biến sự hợp tác thành dự án thực hành, robot ở phố đi bộ sẽ không chỉ là tiết mục thu hút đám đông, mà còn là lời mời bước vào ngành công nghệ cao.
