Tân Vũ – Lạch Huyện: định nghĩa mới về cầu vượt biển Việt Nam
Cầu Tân Vũ – Lạch Huyện là cầu vượt biển Việt Nam dài nhất đang khai thác, thuộc dự án đường ô tô Tân Vũ – Lạch Huyện, có tổng chiều dài 15,63 km với đoạn cầu vượt biển khoảng 5,44 km, vốn đầu tư 11.849 tỷ đồng, kết nối khu vực Hải An với đảo Cát Hải và cảng cửa ngõ quốc tế Lạch Huyện, giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ khoảng 1 giờ xuống còn 5 phút bằng ô tô. Điều đáng nói không phải chỉ là những con số ấn tượng, mà là thông điệp: Việt Nam đã quyết định coi kết nối đảo đất liền bằng cầu vượt biển là hạ tầng chiến lược, chứ không còn là công trình “để đẹp”. Khởi công từ tháng 2/2014 và đưa vào khai thác ngày 4/9/2017, dự án này cho thấy tầm nhìn dài hạn trong việc gắn giao thông với phát triển cảng biển và logistics. Nó không đơn thuần thay thế một tuyến phà, mà tái định hình cách chúng ta tổ chức không gian kinh tế quanh biển.
Quy mô đầu tư 11.849 tỷ đồng và bài toán hạ tầng giao thông
Tổng mức đầu tư 11.849 tỷ đồng cho cầu Tân Vũ – Lạch Huyện không chỉ là con số lớn, mà là tuyên bố về ưu tiên ngân sách dành cho dự án hạ tầng giao thông gắn với biển. Việc sử dụng khoảng 10.049 tỷ đồng vốn ODA Nhật Bản và 1.800 tỷ đồng vốn đối ứng trong nước cho thấy Việt Nam sẵn sàng dùng nguồn lực quốc tế để đẩy nhanh các công trình chiến lược. Ở góc nhìn chính sách, đây là lựa chọn táo bạo: thay vì đầu tư nhỏ giọt vào nhiều tuyến đường rời rạc, nhà nước tập trung vào một trục kết nối đảo đất liền có khả năng kích hoạt cả hệ sinh thái cảng biển, công nghiệp và dịch vụ. Câu hỏi không còn là “có nên xây cầu vượt biển Việt Nam hay không”, mà là “chúng ta chấp nhận trả giá lớn hôm nay để đổi lấy năng lực cạnh tranh dài hạn hay tiếp tục chậm chân?”. Với Tân Vũ – Lạch Huyện, câu trả lời đã rõ ràng.
20 sà lan 1.500 tấn và nghìn công nhân: mặt trận thi công giữa biển
Thi công một cầu vượt biển dài hơn 5 km trên nền đất yếu, thủy triều thay đổi và gió bão không phải là bài toán kỹ thuật đơn giản. Công trường đã huy động hàng nghìn công nhân cùng hàng trăm máy móc, phương tiện, trong đó có khoảng 20 sà lan xây dựng trọng tải 1.500 tấn và hơn 200 thiết bị, máy móc phục vụ thi công. Đây là quy mô tổ chức hiếm thấy, phản ánh năng lực quản lý dự án ngày càng trưởng thành. Công trình sử dụng kết cấu bê tông cốt thép dự ứng lực, với giải pháp lắp ghép các khối bê tông đúc sẵn thành từng nhịp cầu dài khoảng 60 m bằng hệ thống cáp. Các cấu kiện được sản xuất trước, rồi vận chuyển bằng sà lan đến công trường để lắp đặt, cho phép nhiều công đoạn diễn ra song song. Cách làm này cho thấy Việt Nam không ngại áp dụng công nghệ thi công tiên tiến, thay vì chấp nhận tiến độ chậm và rủi ro cao với phương pháp truyền thống.
Hầm kỹ thuật 4,5 km và thiết kế hướng tới khai thác lâu dài
Một chi tiết cho thấy tư duy “xây để khai thác lâu dài” là hệ thống hầm kỹ thuật dài khoảng 4,5 km nằm bên trong thân cầu Tân Vũ – Lạch Huyện. Hầm gồm 88 khoang bê tông đúc sẵn, mỗi khoang dài khoảng 60 m, nối liên tiếp dọc công trình, với không gian bên trong rộng khoảng 9 m, cao hơn 2,5 m để phục vụ kiểm tra và bảo trì. Đây cũng là nơi bố trí hệ thống cáp dự ứng lực, mỗi khoang có 12 bó cáp theo thông tin kết cấu công trình. Mặt cầu rộng 16 m, thiết kế 4 làn xe (mỗi chiều 2 làn), cùng hai tuyến đường dẫn ở hai đầu cầu cũng 4 làn xe, ngăn cách bởi dải phân cách giữa rộng 3 m. Thiết kế này không chỉ đáp ứng nhu cầu hiện tại, mà còn dự trù tăng trưởng lưu lượng trong tương lai. Việc hầm kỹ thuật chỉ mở cho nhân viên kỹ thuật, có hệ thống chiếu sáng riêng, cho thấy tư duy coi bảo dưỡng là một phần cấu trúc của công trình, chứ không phải việc “chữa cháy” sau này.
Từ 1 giờ xuống 5 phút: tác động lên kết nối đảo đất liền và bước tiếp theo
Trước khi có cầu, hành trình từ đất liền Hải Phòng ra Cát Hải phụ thuộc hoàn toàn vào phà, mất khoảng 1 giờ, bị chi phối bởi thời tiết và lịch trình. Khi tuyến đường mới đi vào hoạt động, thời gian di chuyển bằng ô tô giảm xuống còn khoảng 5 phút. Đây là sự thay đổi mang tính cách mạng: người dân, doanh nghiệp không còn phải “tính giờ theo phà”, mà có thể di chuyển liên tục, chủ động. Công trình tạo kết nối trực tiếp giữa khu vực đất liền Hải Phòng với đảo Cát Hải và cảng Lạch Huyện, hỗ trợ vận chuyển hàng hóa, phát triển logistics và nâng cao khả năng kết nối với các khu công nghiệp, dịch vụ cảng biển trong khu vực. Cầu Tân Vũ – Lạch Huyện hiện là cầu vượt biển dài nhất Việt Nam đang được khai thác, nhưng kỷ lục này sẽ bị thách thức khi cầu vượt biển Hòn Khoai, dài hơn 18 km với tổng mức đầu tư hơn 25.700 tỷ đồng, hoàn thành. Nếu Tân Vũ – Lạch Huyện là bước đi đầu tiên, Hòn Khoai sẽ là lời khẳng định rằng kết nối đảo đất liền bằng cầu vượt biển đã trở thành chiến lược lâu dài, chứ không phải ngoại lệ.
