Cú bán tháo phản ánh nỗi lo lớn hơn một quý hụt dự báo
Tìm kiếm AI là cách Google dùng trí tuệ nhân tạo để trả lời truy vấn theo dạng hội thoại, thay vì chỉ đưa ra danh sách liên kết kèm quảng cáo; thách thức của Alphabet là biến trải nghiệm mới này thành nguồn thu tương xứng với mô hình tìm kiếm truyền thống. Cổ phiếu Alphabet lao dốc sau báo cáo kinh doanh gây thất vọng, có lúc xóa sổ khoảng 500 tỷ USD vốn hóa. Điều khiến phản ứng thị trường dữ dội không chỉ là các con số hụt kỳ vọng, mà là câu hỏi liệu AI có làm suy yếu chính hoạt động đang tài trợ cho cuộc đua AI hay không. Trong quý III, doanh thu tìm kiếm tăng 12%, chậm hơn mức 17% của quý trước và thấp hơn kỳ vọng của giới phân tích. Sundar Pichai cho biết lượng truy vấn tăng nhanh nhất trong năm năm, nhưng sức hút với người dùng chưa đủ để xoa dịu nỗi lo về doanh thu quảng cáo.
Nhiều lượt tìm hơn chưa đồng nghĩa với quảng cáo hiệu quả hơn
Vấn đề nằm ở cách kiếm tiền. Mỗi lượt tìm qua AI Mode hiện tạo ra ít doanh thu quảng cáo hơn so với tìm kiếm truyền thống, trong khi Google vẫn đang thử nghiệm quảng cáo trên giao diện này. Philipp Schindler, giám đốc kinh doanh của Alphabet, cũng cho biết truy vấn AI có khả năng tạo doanh thu thấp hơn; công ty thừa nhận mức độ phổ biến của AI Mode đã ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh. Đây là nghịch lý khó bỏ qua: Google có thể giữ người dùng bằng câu trả lời hội thoại, nhưng nếu câu trả lời thay thế những trang kết quả vốn chứa nhiều cơ hội quảng cáo, tăng trưởng sử dụng chưa chắc chuyển thành tăng trưởng doanh thu. Google dự định đưa thêm quảng cáo vào khu vực AI Mode và mở rộng quảng cáo ở 10 thị trường nữa. Đó là bước thử cần thiết, nhưng chưa phải bằng chứng rằng định dạng mới có thể bù phần kiếm tiền kém hơn.
Chi tiêu AI biến thành phép thử dòng tiền
Sức ép thứ hai đến từ quy mô đầu tư. Alphabet chi 51,4 tỷ USD cho trung tâm dữ liệu và các dự án vốn trong một quý; chi tiêu vốn tăng 114% so với cùng kỳ, còn dòng tiền tự do âm 9,1 tỷ USD. Google Cloud tăng trưởng mạnh và cải thiện biên lợi nhuận, nhưng kết quả đó chưa xóa được câu hỏi liệu những khoản đầu tư khổng lồ có sớm tạo ra tiền mặt hay không. Thị trường đang đòi hỏi hai điều cùng lúc: Alphabet phải xây đủ hạ tầng để cạnh tranh trong AI, đồng thời chứng minh rằng hoạt động cốt lõi vẫn tăng trưởng khỏe. Nếu doanh thu quảng cáo chậm lại trong khi chi phí xây dựng năng lực tính toán tiếp tục phình lên, khoảng cách giữa lời hứa dài hạn và dòng tiền hiện tại sẽ càng đáng ngại. Đà tăng của điện toán đám mây là điểm sáng, không phải tấm séc trắng cho mọi khoản chi.
Cơ hội AI không thể che khuất rủi ro tìm kiếm
Nhà đầu tư không cần kết luận rằng AI chắc chắn phá hủy Google Search để trở nên thận trọng. Chỉ riêng việc mô hình quảng cáo mới chưa kiếm tiền hiệu quả, trong khi mô hình cũ có dấu hiệu tăng trưởng chậm lại, đã đủ khiến mức độ chấp nhận sai sót của thị trường giảm mạnh. Alphabet vẫn có lợi thế về quy mô, sản phẩm và điện toán đám mây; nhưng lợi thế ấy chỉ có giá trị nếu hãng chuyển được lượng sử dụng AI thành doanh thu mà không làm hao mòn nguồn thu tìm kiếm hiện hữu. Bài toán tiếp theo là liệu quảng cáo trên AI Mode, khi được mở rộng sang thêm thị trường, có thu hẹp được khoảng cách kiếm tiền hay không. Vì vậy, cú giảm của cổ phiếu Alphabet nên được đọc như lời cảnh báo về mô hình kinh doanh, chứ không chỉ là phản ứng nhất thời với một báo cáo. Tiềm năng AI vẫn lớn, nhưng thị trường đang đòi bằng chứng về hiệu quả.
