Quy mô lớn, quyền lợi phải được đặt ở trung tâm
Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng là đề xuất cải tạo, chỉnh trang và tổ chức lại không gian trên khoảng 447ha nhằm xử lý những bất cập hạ tầng, đồng thời nâng chất lượng sống của cư dân bằng quy hoạch tổng thể thay vì sửa chữa manh mún. Dự án dự kiến gồm 206,1ha tái thiết và 240,9ha cải tạo, chỉnh trang; khoảng 7.250 hộ, tương ứng gần 20.000 người trong tổng số gần 80.000 cư dân, có thể chịu ảnh hưởng. Tại tọa đàm do báo Thanh Niên tổ chức sáng 23/10, chuyên gia và đại diện chính quyền địa phương đã trao đổi về định hướng cải tạo khu vực, gắn với quy hoạch dài hạn và chất lượng sống. Quy mô ấy mở ra cơ hội cải thiện đường sá, tiện ích, nhưng cũng khiến câu hỏi về di dời và nơi ở mới trở nên cấp thiết. Với cư dân, diện mạo hiện đại không thể là thước đo duy nhất: phương án chỉ thuyết phục nếu quyền lợi, sinh kế và điều kiện sống sau tái thiết được bảo đảm.
Vì sao Vĩnh Hưng được đề xuất tái thiết?
Lý do dễ thấy nằm ở hạ tầng phát triển không đồng đều. Nhiều khu dân cư còn thiếu đường tiếp cận thuận tiện; một số ngõ chỉ rộng 3–4m, gây khó cho đi lại và cả phương tiện chữa cháy. Khu vực cũng được nêu là thiếu công viên, cây xanh, bãi đỗ xe, trường học, trong khi thoát nước ở một số nơi chưa đáp ứng nhu cầu. Những hạn chế này khó giải quyết nếu chỉ nâng cấp từng tuyến ngõ riêng lẻ. Dự thảo quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đang được lấy ý kiến cộng đồng, với mục tiêu tổ chức lại không gian và bổ sung hạ tầng. Theo định hướng đang nghiên cứu, ngõ tại khu chỉnh trang có thể được mở rộng lên mặt cắt 7–13,5m; khu tái thiết tính đến các tuyến đường 21,5m, 30m và 40m, cùng quỹ đất cho cây xanh, trường học và công trình cộng đồng. Nhưng quy hoạch Vĩnh Hưng cần được đánh giá cả về khả năng đáp ứng dân số tương lai, không chỉ qua bản vẽ giao thông.
Ba việc cư dân nên chủ động làm
Cư dân không nên chờ đến khi phương án giải phóng mặt bằng hoàn tất mới tìm hiểu quyền lợi. Dự thảo quy hoạch 1/500 được niêm yết từ ngày 12/10 tại 20 điểm, gồm 18 điểm ở tổ dân phố và hai điểm tại UBND phường để lấy ý kiến cộng đồng. Đây là dịp cần dùng để kiểm tra thông tin cụ thể về ranh giới, hạng mục ảnh hưởng và cách tổ chức khu ở sau dự án.
- Tìm đọc bản đồ và thuyết minh quy hoạch; đối chiếu với nhà, đất và sinh kế của gia đình, ghi lại điểm chưa rõ hoặc tác động cần được giải thích.
- Làm rõ quyền lợi tái định cư: nơi ở dự kiến, tiêu chuẩn nhà và điều kiện sống, thời điểm bố trí, cùng việc nhà tái định cư có được xây trước khi giải phóng mặt bằng hay không. Lãnh đạo phường nêu định hướng cần có nơi ở phù hợp trước khi di dời.
- Kê khai, kiểm đếm tài sản đầy đủ, chính xác; gửi góp ý cụ thể và giữ lại hồ sơ, biên nhận trao đổi để thuận tiện đối chiếu khi có phương án chính thức.
Các ý kiến thuộc thẩm quyền phường sẽ được trao đổi tại chỗ; nội dung xác đáng khác được ghi nhận, tổng hợp và báo cáo cơ quan chức năng. Vì vậy, góp ý có căn cứ không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi riêng mà còn buộc phương án phải trả lời những vấn đề thiết thực của cộng đồng.
Tái định cư phải đi cùng chất lượng sống
Với các hộ phải di dời, tái định cư tại chỗ nên là ưu tiên, nhưng lời hứa về địa điểm thôi chưa đủ. Người dân cần được biết chất lượng nhà ở, khả năng tiếp cận trường học, y tế, giao thông và không gian công cộng, cũng như điều kiện duy trì việc làm, sinh kế sau khi chuyển chỗ ở. Chuyên gia cho rằng nơi ở mới và điều kiện sống cần bằng hoặc tốt hơn trước; hạ tầng thiết yếu phải được tính đồng bộ, phục vụ nhu cầu lâu dài. Cư dân cũng nên hỏi rõ trách nhiệm của từng bên và cách xử lý kiến nghị, thay vì chỉ dựa vào thông tin truyền miệng. Việc lấy ý kiến phải dân chủ, xem xét thấu đáo và giải quyết thỏa đáng các vấn đề phát sinh. Kết luận cần giữ vững rất rõ: tái thiết Vĩnh Hưng chỉ có ý nghĩa khi người dân không bị đẩy ra ngoài những lợi ích mà quy hoạch hứa hẹn. Tìm hiểu hồ sơ, xác nhận quyền lợi tái định cư và góp ý bằng văn bản là những bước thiết thực để bảo vệ quyền lợi chính đáng.
