Danh mục đầu tư phản ánh một lựa chọn chiến lược
Danh mục 12 dự án TP.HCM là tập hợp các dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, trải rộng từ cảng biển, logistics đến đô thị, công nghiệp và công nghệ cao. Thành phố công bố danh mục tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu ngày 28/10, đúng lúc nhu cầu củng cố hạ tầng và năng lực sản xuất trở thành trọng tâm của chiến lược tăng trưởng. Điểm đáng chú ý không chỉ là quy mô, mà là cách các dự án kết nối những mắt xích kinh tế vốn thường được nhìn nhận riêng lẻ: cảng và logistics tạo nền cho lưu chuyển hàng hóa, còn đô thị và công nghiệp mở rộng không gian phát triển. Vì vậy, đây là tín hiệu về hướng đi của đầu tư TP.HCM hơn là một bảng kê dự án đơn thuần. Tuy nhiên, danh mục đã được phê duyệt không đồng nghĩa mọi công trình đã hoàn thành; tiến độ triển khai mới là thước đo thực chất.
Thời điểm công bố cũng có ý nghĩa: trong chín tháng đầu năm 2026, vốn đầu tư toàn xã hội trên địa bàn ước đạt 510.286 tỷ đồng, tăng 10,2% so với cùng kỳ. Con số này cho thấy hoạt động đầu tư đang tăng, nhưng bài toán của thành phố không dừng ở thu hút vốn. Thành phố cần biến dòng vốn thành năng lực hạ tầng và sản xuất, thay vì để các dự án lớn tồn tại như những điểm sáng riêng rẽ.
Hai dự án lớn đặt trọng tâm vào cảng và đô thị
Hai cái tên nổi bật nhất là Khu đô thị Đại học Quốc tế và Cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ. Khu đô thị Đại học Quốc tế có vốn sau điều chỉnh hơn 6,6 tỷ USD, quy mô 880 ha tại xã Xuân Thới Sơn; định hướng tích hợp giáo dục, nhà ở, thương mại, y tế, thể thao và công viên công nghệ thông tin. Cảng Cần Giờ có tổng vốn gần 4,93 tỷ USD, diện tích khoảng 571 ha, với sự tham gia của Tổng công ty Hàng hải Việt Nam, Cảng Sài Gòn và Terminal Investment Limited Holding S.A. Cả hai dự án đều vượt khỏi cách hiểu hẹp về một công trình đơn chức năng: một bên gắn giáo dục với đô thị, bên kia đặt thành phố vào mạng lưới trung chuyển hàng hải. Thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng kết nối các hợp phần này, chứ không chỉ vào quy mô vốn.
Cảng Cần Giờ đặt mục tiêu đạt công suất thiết kế 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và 16,9 triệu TEU vào năm 2047; ít nhất hai cầu cảng dự kiến hoàn thành vào năm 2030, còn toàn bộ các hạng mục hướng tới hoàn thiện vào năm 2050. Mốc dài hạn ấy nhấn mạnh tính chất nhiều giai đoạn của dự án. Trong khi đó, khu phức hợp thông minh tại khu chức năng số 2A, Thủ Thiêm, bổ sung một cấu phần đô thị khác. Thay vì chỉ nhìn các dự án đô thị như bất động sản, nên đánh giá chúng qua năng lực tạo không gian cho giáo dục, dịch vụ và hoạt động kinh tế.
Cảng, logistics và công nghiệp tạo chiều sâu cho danh mục
Danh mục không chỉ dựa vào hai dự án tỷ đô. Cảng Cái Mép Gemadept – Terminal Link, Bến cảng Mỹ Xuân 6 và dự án Swift Logistics bổ sung các mắt xích cảng biển, bến hàng và dịch vụ logistics. Cảng Cái Mép được chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư vào ngày 7/9/2026; dự án được thiết kế để tiếp nhận tàu trọng tải đến 250.000 DWT. Bến cảng Mỹ Xuân 6 dự kiến hoàn thành, đưa vào khai thác trong quý IV/2028. Các mốc này khiến nhóm cảng và logistics trở thành phần có thể kiểm chứng tiến độ rõ hơn trong danh mục. Nếu kết nối vận hành hiệu quả, những dự án này có thể bổ trợ cho định hướng trung chuyển của Cần Giờ; nếu thiếu liên kết, quy mô từng công trình khó tự chuyển hóa thành một mạng lưới.
Ở phía sản xuất, các dự án gồm nhà máy cáp điện công nghệ cao, kính tiết kiệm năng lượng và kính chuyên dụng, đúc kim loại, gia công cơ khí, vật liệu bán dẫn nhiệt điện, bộ làm mát nhiệt điện, cùng giải pháp tự động hóa, robot và dữ liệu. Khu công nghiệp Vĩnh Lập giai đoạn 1 bổ sung nền tảng hạ tầng công nghiệp. Sự hiện diện của các ngành này cho thấy định hướng đầu tư TP.HCM đang mở rộng khỏi cảng biển, logistics và đô thị sang vật liệu chuyên dụng và công nghệ cao. Đây là lựa chọn đáng chú ý: hạ tầng chỉ tạo lợi thế bền vững khi đi cùng hoạt động sản xuất có giá trị. Danh mục vì thế có độ rộng đáng kể, nhưng chất lượng phối hợp giữa các dự án sẽ quyết định chiều sâu kinh tế.
Con số tổng vốn chưa thống nhất, tiến độ mới là phép thử
Các bản tin về tổng vốn của 12 dự án đưa ra những mức khác nhau: khoảng 13,58 tỷ USD, hơn 13,5 tỷ USD và khoảng 16,4 tỷ USD. Khác biệt này khiến không nên xem một con số tổng hợp duy nhất là thước đo chắc chắn về quy mô danh mục. Điều ít gây tranh luận hơn là hai dự án lớn nhất được nêu với mức vốn riêng: Khu đô thị Đại học Quốc tế hơn 6,6 tỷ USD và Cảng Cần Giờ gần 4,93 tỷ USD. Những khoản vốn này là dữ liệu nguồn nêu trực tiếp, nhưng không thể tự chúng cho biết tiến độ giải ngân, hiệu quả vận hành hay mức độ liên kết giữa các công trình.
Bức tranh tổng thể cho thấy thành phố ưu tiên đồng thời cảng biển, logistics, phát triển đô thị và năng lực sản xuất công nghệ cao. Đây là hướng đi có logic, nhưng danh mục được chấp thuận mới là điểm khởi đầu: các mốc thi công, khả năng phối hợp hạ tầng và việc hình thành hoạt động sản xuất thực tế mới xác định giá trị cuối cùng. Thành phố nên được đánh giá không chỉ qua lượng dự án công bố, mà qua việc những dự án này có vận hành như một hệ sinh thái hay không. Kết luận: Cảng Cần Giờ và Khu đô thị Đại học Quốc tế dẫn dắt dòng vốn, còn năng lực kết nối các dự án cảng, công nghiệp và công nghệ sẽ quyết định liệu danh mục có tạo ra một bước chuyển kinh tế thực chất.
