Trở lại sau gần hai thập niên
Việc một giáo viên bị buộc thôi việc trái quy định được tiếp nhận lại là quá trình khôi phục quyền nghề nghiệp và chế độ lao động sau nhiều năm tranh tụng. Ông Lê Cao Tánh, 54 tuổi, nguyên giáo viên Trường THPT bán công Nguyễn Du, nay là Trường THCS Nguyễn Du ở Đà Lạt, nhận thông báo trở lại làm việc từ ngày 1.11.2026. Đây là kết quả đáng lẽ không nên phải mất gần 20 năm và 14 bản án, quyết định mới đạt được. Theo quyết định giám đốc thẩm, nhà trường phải tiếp nhận ông làm giáo viên, thanh toán tiền lương và khôi phục chế độ bảo hiểm theo quy định. Việc giáo viên trở lại giảng dạy vì thế không chỉ khép lại một vụ việc cá nhân; nó còn đặt ra yêu cầu thực tế rằng phán quyết của tòa phải được thi hành đầy đủ, đúng lúc.
Quyết định kỷ luật dẫn đến vụ kiện dài
Vụ việc bắt đầu từ tháng 12.2006, khi hiệu trưởng nhà trường ra quyết định buộc thôi việc ông Tánh sau một sự việc trong giờ ra chơi. Theo thông tin vụ việc, một học sinh gọi tên và chửi tục ông khi ông đi trong sân trường; ông nóng giận, tát em khiến học sinh chảy máu mũi. Hành vi này cần được nhìn nhận nghiêm túc, nhưng kỷ luật cũng phải tương xứng và tuân thủ pháp luật. Ông Tánh khiếu nại, cho rằng hình thức buộc thôi việc trái quy định và không tương xứng, rồi khởi kiện khi khiếu nại không đem lại kết quả. Từ năm 2008 đến năm 2021, tranh chấp đi qua các cấp xét xử sơ thẩm, phúc thẩm và giám đốc thẩm, với tổng cộng 14 bản án, quyết định. Kéo dài như vậy khiến việc sửa sai đến sau một phần rất lớn đời nghề nghiệp.
Tiền lương trả theo ba đợt
Khoản tiền lương giáo viên còn phải thanh toán gồm hơn 614 triệu đồng, tính từ tháng 12.2006 đến tháng 1.2020, và hơn 554 triệu đồng phát sinh từ tháng 1.2020 đến tháng 10.2026; tổng cộng gần 1,2 tỷ đồng. Sáng 2.11, ông Tánh và Ban giám hiệu thống nhất chia khoản này thành ba đợt, mỗi đợt 400 triệu đồng, dự kiến vào tháng 12.2026, tháng 12.2027 và tháng 3.2028. Ông cũng chấp nhận không yêu cầu khoản lãi chậm thi hành án, được ước tính khoảng 400 triệu đồng, vì chia sẻ khó khăn tài chính của trường. Đây là sự nhượng bộ đáng kể từ người đã chờ đợi lâu, nhưng không nên để thiện chí ấy làm mờ trách nhiệm thi hành phán quyết. Trả theo lịch là bước tiến; hoàn tất đúng hẹn mới là điều cần được bảo đảm.
Hệ quả còn kéo dài với nhà trường
Việc tiếp nhận ông Tánh trở lại và thống nhất lịch thanh toán đưa vụ việc sang giai đoạn thực hiện, chứ chưa phải đã kết thúc trên thực tế. Hiệu trưởng Võ Ngọc Hưởng cho biết nhà trường phải cắt giảm các khoản chi cho giáo viên trong ba năm, từ 2026 đến 2028, để thực hiện nghĩa vụ phát sinh từ quyết định buộc thôi việc sai quy định. Theo hướng dẫn của Cục Bồi thường nhà nước được nêu trong hồ sơ, thiệt hại thuộc lĩnh vực lao động và không nằm trong phạm vi bồi thường của Nhà nước theo luật năm 2017. Điều đó giải thích vì sao gánh nặng chi trả đặt lên nhà trường, nhưng cũng khiến các giáo viên khác chịu tác động từ việc cắt giảm chi. Kết luận cần rõ ràng: phán quyết đã xác lập quyền của ông Tánh, còn nhà trường và cơ quan liên quan cần bảo đảm lịch trả lương được thực hiện đầy đủ, đồng thời hạn chế để hậu quả của sai phạm kéo dài sang tập thể.
