Mốc triển khai đã được xác định
Một bộ sách giáo khoa thống nhất là bộ sách dự kiến được sử dụng trên toàn quốc, thay cho tình trạng nhiều bộ sách cùng được lựa chọn, đồng thời được cung cấp miễn phí cho học sinh từ năm học 2028–2029. Đây là kế hoạch Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn nêu tại phiên thảo luận Quốc hội sáng 31/10/2026.
Lộ trình sách giáo khoa chia thành ba mốc rõ ràng: sửa đổi chương trình giáo dục phổ thông trong năm 2026, hoàn thành việc rà soát và hoàn thiện sách trong năm 2027, rồi đưa bộ sách vào sử dụng thống nhất từ năm học 2028–2029. Sách giáo khoa miễn phí cũng dự kiến đến sớm hơn một năm so với kế hoạch ban đầu theo chỉ đạo của Thủ tướng. Mốc thời gian cụ thể giúp trường học, giáo viên và gia đình có cơ sở chuẩn bị, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu cao: tiến độ không thể đánh đổi bằng việc rút ngắn khâu kiểm tra chất lượng.
Miễn phí có ý nghĩa khi việc triển khai công bằng
Miễn phí sách giáo khoa có thể giảm một rào cản trực tiếp đối với việc học, nhưng giá trị của chính sách không chỉ nằm ở việc học sinh không phải mua sách. Mục tiêu rộng hơn là mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng, chất lượng và an toàn; đây cũng là định hướng được nhấn mạnh trong các nghị quyết của Chính phủ.
Để lời hứa đến được với học sinh ở mọi địa phương, khâu cung cấp cần đi cùng kế hoạch phân phối đủ sách và đúng thời điểm năm học. Một bộ sách dùng chung cũng không tự động giải quyết mọi khác biệt về điều kiện dạy học: trường lớp, giáo viên và trang thiết bị vẫn là những điều kiện nền tảng. Vì vậy, chính sách miễn phí nên được nhìn như một bước thiết thực để tăng khả năng tiếp cận, chứ không phải lời giải thay thế cho các khoản đầu tư và hỗ trợ khác trong giáo dục.
Kế thừa có điều kiện thay vì làm lại từ đầu
Với quỹ thời gian chuẩn bị đến năm học 2028–2029, biên soạn một bộ hoàn toàn mới có thể làm tăng áp lực về tiến độ và nguồn lực, đồng thời gây rủi ro cho chất lượng. Phương án hợp lý hơn là kế thừa có điều kiện: chọn bộ sách làm nền tảng, đối chiếu với yêu cầu cần đạt của Chương trình giáo dục phổ thông 2018, rồi tham khảo và bổ sung những nội dung phù hợp từ các bộ đã được phê duyệt.
Cách làm này không đồng nghĩa giữ nguyên mọi thứ. Nội dung đã đáp ứng tốt có thể được giữ lại; phần hạn chế cần chỉnh sửa; việc bổ sung hoặc biên soạn mới chỉ nên thực hiện khi nguồn hiện có chưa đáp ứng yêu cầu. Thực tế, mỗi bộ sách hiện hành từng chiếm khoảng 20%–50% thị phần, tạo ra kinh nghiệm sử dụng trên quy mô lớn để nhận diện điểm mạnh và điểm cần cải thiện. Tận dụng kết quả đã được kiểm chứng vừa có thể bảo vệ tính liên tục trong dạy học, vừa hạn chế lãng phí nguồn lực xã hội.
Chất lượng phải được kiểm chứng trước khi thống nhất
Điểm quyết định thành công không phải là chỉ có một bộ sách, mà là bộ sách ấy đáp ứng chương trình và dùng được trong lớp học. Quá trình biên tập cần đối sánh yêu cầu cần đạt với nội dung, ngữ liệu và hoạt động học tập; sau đó chỉnh sửa trên cơ sở những gì đã được rà soát, thay vì mặc định rằng sách đang sử dụng đã hoàn thiện.
Thống nhất sách có thể giảm xáo trộn giữa các trường và giúp việc chuẩn bị tài liệu, tập huấn, học liệu có định hướng chung. Nhưng nếu thay đổi thiếu minh bạch hoặc không tận dụng phản hồi từ giáo viên và học sinh, sự thống nhất có nguy cơ biến thành áp đặt một lựa chọn chưa đủ tốt. Vì thế, lộ trình sách giáo khoa cần đi kèm quy trình biên tập, thẩm định và công bố căn cứ rõ ràng. Đích đến năm 2028–2029 chỉ đáng tin khi tiến độ, chất lượng và tính ổn định cùng được bảo đảm.
