Ba tuyến đường, một bài toán kết nối
Đầu tư giao thông ở Quảng Trị đang được định hình bằng ba dự án đường bộ nối các đô thị, điểm đến và đầu mối vận tải quan trọng, với kế hoạch triển khai dự kiến trong giai đoạn 2027–2030. Tổng vốn được công bố cho cả ba tuyến là 1.608 tỷ đồng, nhưng ý nghĩa của kế hoạch không chỉ nằm ở quy mô vốn: mỗi dự án xử lý một mắt xích kết nối khác nhau.
Tuyến Hùng Vương kéo dài nối khu vực Đông Hà, Quảng Trị với Hải Lăng; tuyến từ Quốc lộ 1 đến Nhà Đại tướng Võ Nguyên Giáp mở kết nối tới đường Hồ Chí Minh nhánh Đông; còn dự án mở rộng Quốc lộ 9 nối cảng Cửa Việt với Quốc lộ 1. Cách phân bổ này cho thấy tỉnh đang đặt hạ tầng trong vai trò phục vụ cả đi lại hằng ngày lẫn vận chuyển hàng hóa, du lịch và liên kết vùng. Tuy nhiên, giá trị thực tế sẽ được quyết định bởi tiến độ giải phóng mặt bằng và khả năng đưa các tuyến vào khai thác đồng bộ.
Đường Hùng Vương kéo dài mở thêm trục đô thị về Hải Lăng
Tuyến đường Hùng Vương kéo dài được phê duyệt với tổng mức đầu tư 500 tỷ đồng, chiều dài khoảng 8 km và dự kiến thực hiện từ năm 2027 đến năm 2030. Tuyến đi từ Km8+500 đường Hùng Vương tại xã Ái Tử đến điểm giao với đường Phú Lệ B ở phường Quảng Trị, qua các địa bàn Ái Tử, Triệu Phong và phường Quảng Trị. Đây là phần nối tiếp đáng kể sau khi giai đoạn 1 của đường Hùng Vương đã hoàn thành, đưa vào hoạt động.
Vai trò của tuyến không dừng ở rút ngắn hành trình. Quy mô mặt cắt rộng 32 m, cùng các cầu qua sông Thạch Hãn và hệ thống kênh, được thiết kế để tăng năng lực kết nối khu dân cư, khu sản xuất và các khu vực có tiềm năng phát triển. Với người dân, lợi ích được kỳ vọng là đi lại và vận chuyển hàng hóa thuận tiện hơn; với đô thị, đây là cơ hội mở rộng không gian phát triển về phía Hải Lăng. Việc chia riêng các phần giải phóng mặt bằng theo địa bàn là lựa chọn hợp lý, nhưng cũng khiến phối hợp giữa các địa phương trở thành điều kiện then chốt.
Tuyến đến Nhà Đại tướng cần biến chủ trương thành công trình
UBND tỉnh Quảng Trị đã phê duyệt chủ trương đầu tư tuyến từ Quốc lộ 1 đến Nhà Đại tướng Võ Nguyên Giáp, kết nối với đường Hồ Chí Minh nhánh Đông, với tổng vốn 360 tỷ đồng. Tuyến dài khoảng 9,8 km, quy mô đường cấp III, hai làn xe, đi qua các xã Cam Hồng, Lệ Thủy, Lệ Ninh và Trường Phú. Thời gian thực hiện dự kiến từ năm 2027 đến năm 2030.
Dự án có ý nghĩa với khách đến Nhà lưu niệm Đại tướng và các điểm du lịch trong vùng, trong đó có Khu du lịch Bang Onsen; đồng thời bổ sung kết nối Đông–Tây và tạo điều kiện vận chuyển vật liệu xây dựng từ phía Tây. Điểm đáng chú ý là công trình sẽ tận dụng khối lượng đã thi công từ dự án trước, giúp tránh bỏ phí phần việc đã làm. Nhưng lịch sử đình trệ vì thiếu vốn nhắc rằng phê duyệt chủ trương mới chỉ là bước đầu: hoàn tất thủ tục đất đai, môi trường và giải phóng mặt bằng sẽ quyết định tuyến đường có sớm phục vụ người dân hay không.
Mở rộng Quốc lộ 9 là phép thử về giải phóng mặt bằng
Dự án nâng cấp, mở rộng Quốc lộ 9 từ cảng Cửa Việt đến Quốc lộ 1 vừa được phê duyệt trở lại, với tổng vốn sơ bộ 748 tỷ đồng. Tuyến dài khoảng 13,8 km, dự kiến triển khai giai đoạn 2027–2030, đạt tiêu chuẩn đường cấp III đồng bằng, tốc độ thiết kế 80 km/h, gồm bốn làn xe cơ giới và hai làn xe thô sơ. Đây là khoản đầu tư lớn nhất trong ba dự án, phù hợp với vai trò của hành lang nối cảng biển, Quốc lộ 1, cao tốc Bắc–Nam và các cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, La Lay.
Quốc lộ 9 từng phải dừng thi công do không bàn giao được mặt bằng đúng tiến độ; hơn 800 trường hợp bị ảnh hưởng, cùng nhiều công trình hạ tầng trên tuyến. Vì vậy, tái khởi động dự án chỉ có ý nghĩa khi bài toán bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được xử lý thực chất. Mở rộng Quốc lộ 9 có thể cải thiện luồng hàng từ cảng Cửa Việt, tăng kết nối với Đông Hà và hỗ trợ logistics, du lịch ven biển. Nhưng đây cũng là phép thử rõ nhất cho năng lực thực hiện: vốn đã được xác định, còn tiến độ phụ thuộc vào việc tháo gỡ nút thắt cũ.
Hiệu quả phụ thuộc vào tiến độ và kết nối đồng bộ
Ba dự án đường Quảng Trị tạo thành một chương trình đầu tư có hướng đi tương đối rõ: mở rộng kết nối đô thị về Hải Lăng, đưa tuyến đến Nhà Đại tướng gắn với đường Hồ Chí Minh nhánh Đông, và củng cố hành lang từ cảng Cửa Việt vào mạng lưới quốc gia. Mỗi tuyến có lợi ích riêng, song hiệu quả chung sẽ lớn hơn nếu tiến độ thi công và các điểm giao nối được phối hợp thay vì triển khai rời rạc.
Tổng vốn 1.608 tỷ đồng cho thấy mức ưu tiên đáng kể dành cho hạ tầng đường bộ. Dẫu vậy, vốn đầu tư không tự tạo ra lợi ích nếu vướng mắc mặt bằng kéo dài hoặc công trình hoàn thành nhưng kết nối phụ trợ chưa sẵn sàng. Bài học từ Quốc lộ 9 cần được áp dụng ngay trong khâu chuẩn bị của hai tuyến còn lại: công khai tiến độ, phối hợp trách nhiệm giải phóng mặt bằng và giám sát chất lượng. Làm được những việc đó, ba dự án mới có thể chuyển từ kế hoạch thành những tuyến đường thiết thực cho người dân và hoạt động kinh tế.
