Một bức ảnh có thể trở thành chìa khóa cho kẻ lừa đảo
Ảnh giấy tờ nhạy cảm là hình chụp chứa dữ liệu có thể giúp người khác nhận diện, giả mạo hoặc khai thác tài khoản và tài sản của bạn, từ ảnh CCCD, sổ đỏ đến thẻ ngân hàng và vé máy bay. Rủi ro không nằm ở ứng dụng gửi ảnh, mà ở việc thông tin có thể rơi vào tay ai và được dùng vào mục đích gì. Gửi ảnh qua Zalo hay Messenger cho người chưa xác minh khiến bạn mất quyền kiểm soát bản sao ngay khi bấm gửi. Công an tỉnh Lâm Đồng ghi nhận trong hai ngày 20 và 21/10/2026, có 05 hộ gia đình nhận cuộc gọi từ số lạ, người gọi tự xưng là cán bộ địa phương và đề nghị gửi ảnh CCCD, sổ đỏ qua một tài khoản Zalo chưa được xác minh. Đây không phải lời mời làm thủ tục vô hại: thông tin giấy tờ có thể bị thu thập trái phép và lợi dụng để mạo danh hoặc thực hiện hành vi vi phạm.
Không chỉ CCCD: những ảnh tưởng bình thường cũng lộ dữ liệu
Căn cước, hộ chiếu, giấy phép lái xe và sổ đỏ cần được giữ kín, nhưng danh sách ảnh nhạy cảm còn rộng hơn. Ảnh hai mặt thẻ ngân hàng, số tài khoản, mã QR thanh toán hay mã bảo mật có thể tạo điều kiện cho giao dịch trái phép. Mã OTP, mật khẩu và ảnh màn hình đăng nhập tuyệt đối không nên gửi cho bất kỳ ai. Vé máy bay cũng không phải thứ nên đăng công khai: mã đặt chỗ có thể bị lợi dụng để truy cập thông tin chuyến đi hoặc thay đổi lịch trình. Ảnh màn hình chuyển khoản thành công và biến động số dư vừa tiết lộ tình hình tài chính, vừa có thể bị chỉnh sửa thành biên nhận giả để lừa người khác dưới tên bạn. Đừng xem ảnh gửi cho người quen là mặc nhiên an toàn; nếu một trong hai tài khoản bị xâm nhập, dữ liệu vẫn có thể rò rỉ. Chia sẻ ít hơn là cách thiết thực để bảo vệ thông tin cá nhân.
Cảnh giác với cuộc gọi yêu cầu cập nhật CCCD hoặc VNeID
Một thủ đoạn đáng cảnh giác là người gọi tự xưng công an, báo CCCD, VNeID hoặc dữ liệu dân cư bị sai lệch rồi thúc ép cập nhật gấp. Họ có thể dọa khóa tài khoản hoặc gây ảnh hưởng quyền lợi, sau đó hướng dẫn kết bạn qua Zalo, Telegram, mở đường link lạ hay cài ứng dụng ngoài nguồn chính thức. Áp lực phải làm ngay chính là tín hiệu để dừng lại, không phải lý do để làm theo. Trong một số vụ việc, tệp APK giả mạo nhắm đến người dùng Android. Ứng dụng không rõ nguồn gốc có thể xin quyền truy cập quá mức, theo dõi thao tác, đọc thông báo, thu thập dữ liệu hoặc hỗ trợ kiểm soát thiết bị từ xa; hậu quả có thể gồm mất quyền kiểm soát tài khoản và giao dịch trái phép. Vì vậy, lừa đảo VNeID không chỉ nhằm lấy ảnh giấy tờ: nó có thể dẫn nạn nhân đến việc tự mở cửa cho phần mềm độc hại.
Xác minh người nhận trước khi chia sẻ bất kỳ giấy tờ nào
Nguyên tắc an toàn nên đơn giản: chỉ gửi ảnh giấy tờ khi đã xác minh độc lập danh tính người nhận và lý do họ cần thông tin. Đừng dựa vào tên hiển thị, ảnh đại diện, số điện thoại lạ hay lời khẳng định người gọi là cán bộ. Nếu được yêu cầu bổ sung hồ sơ, hãy chủ động liên hệ hoặc đến trực tiếp cơ quan có thẩm quyền qua kênh chính thức; không gọi lại theo số người lạ cung cấp và không gửi giấy tờ cho tài khoản chưa xác minh. Không mở đường link, tải ứng dụng hoặc cấp quyền truy cập điện thoại theo hướng dẫn qua cuộc gọi đáng ngờ. Nếu đã cài ứng dụng lạ hoặc nghi điện thoại bị chiếm quyền, hãy dùng thiết bị an toàn khác để liên hệ ngân hàng, yêu cầu khóa hay tạm ngừng giao dịch cần thiết, đồng thời báo cơ quan công an để được hướng dẫn. Với giấy tờ cá nhân, sự tiện lợi không đáng để đánh đổi bằng quyền kiểm soát dữ liệu: xác minh trước, chia sẻ sau.
