Tín hiệu đáng chú ý, chưa phải lời hứa phòng bệnh
Nước ép củ dền là thức uống từ củ dền chứa nitrat tự nhiên, chất có thể được cơ thể chuyển hóa thành oxit nitric để hỗ trợ mạch máu thư giãn và điều hòa lưu lượng máu. Nghiên cứu gần đây xem xét tác động của loại nước ép giàu nitrat này lên chức năng mạch máu ở phụ nữ sau mãn kinh. Nhóm tham gia dùng lượng nước ép cung cấp khoảng 400 mg nitrat mỗi ngày trong 7 ngày; chỉ số giãn mạch qua trung gian dòng chảy (FMD) tăng trung bình 2,21% so với nhóm dùng giả dược. Đây là kết quả đáng quan tâm, nhất là khi nguy cơ bệnh tim mạch ở phụ nữ có xu hướng tăng sau mãn kinh. Tuy vậy, một thay đổi ở chỉ số đo lường không đồng nghĩa mạch máu đã trẻ lại, cũng không chứng minh nguy cơ nhồi máu cơ tim giảm. Đọc kết quả như một tín hiệu ban đầu sẽ hữu ích hơn xem nước ép củ dền như phương thuốc.
Bảy ngày không đủ để kết luận về sức khỏe lâu dài
Thời gian nghiên cứu ngắn là giới hạn không thể bỏ qua. FMD giúp đánh giá chức năng nội mô, tức lớp tế bào lót mặt trong mạch máu, nhưng đây vẫn là chỉ số trung gian chứ không phải kết quả lâm sàng như phòng ngừa bệnh tim hoặc kéo dài tuổi thọ. Nghiên cứu chỉ theo dõi người tham gia trong 7 ngày, nên chưa thể cho biết hiệu quả có duy trì khi uống lâu hơn hay có áp dụng cho mọi phụ nữ sau mãn kinh hay không. Nghiên cứu ngắn hạn cũng chưa đủ để khẳng định nước ép củ dền phòng ngừa bệnh tim mạch lâu dài. Vì thế, con số 2,21% không nên được diễn giải thành mức giảm tương ứng về nguy cơ bệnh. Cần thêm bằng chứng dài hạn trước khi biến kết quả ban đầu thành lời khuyên điều trị hoặc một thói quen bổ sung liều cao.
Ai nên dè chừng khi uống?
Người có huyết áp thấp nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi thường xuyên uống lượng lớn nước ép củ dền, bởi tác động hỗ trợ giãn mạch có thể ảnh hưởng đến huyết áp ở một số người. Đặc biệt, nếu thường chóng mặt, choáng váng hoặc ngất, đừng tự thử dùng thường xuyên để cải thiện tuần hoàn máu. Người đang dùng thuốc hạ huyết áp hoặc thuốc giãn mạch cũng cần trao đổi với nhân viên y tế trước khi tăng lượng uống; người dùng thuốc nitrat điều trị đau thắt ngực càng cần được tư vấn. Người mắc bệnh thận hoặc phải hạn chế kali cũng nên hỏi chuyên gia trước khi thay đổi đáng kể lượng củ dền trong khẩu phần. Nước ép có thể là một phần của chế độ ăn lành mạnh, nhưng không thay thế thuốc điều trị hay các biện pháp kiểm soát nguy cơ tim mạch. Thận trọng ở đây không có nghĩa là mọi người đều phải tránh, mà là cần tính đến tình trạng sức khỏe và thuốc đang dùng.
Ưu tiên thói quen bền vững thay vì một loại nước ép
Củ dền có thể được ăn nguyên củ, xay sinh tố hoặc uống ép với lượng vừa phải; ăn nguyên củ giúp giữ lại nhiều chất xơ hơn so với ép lấy nước. Nên hạn chế thêm đường và luân phiên với nhiều loại rau củ thay vì phụ thuộc vào một thực phẩm. Củ dền và rau lá xanh cung cấp nitrat tự nhiên, nhưng một chế độ ăn có lợi cho tim mạch còn cần sự đa dạng. Để hỗ trợ tuần hoàn máu, hãy kết hợp ăn uống cân bằng với vận động đều đặn, uống đủ nước, bỏ thuốc lá, hạn chế ngồi lâu, ngủ đủ và kiểm soát căng thẳng. Phụ nữ sau mãn kinh cũng nên theo dõi huyết áp, mỡ máu và thực hiện khuyến nghị của bác sĩ. Kết luận hợp lý là nước ép củ dền có tiềm năng hỗ trợ chức năng mạch máu, nhưng bằng chứng 7 ngày chưa đủ để coi đây là cách phòng bệnh; người huyết áp thấp hoặc đang dùng thuốc cần hỏi ý kiến chuyên môn trước khi uống thường xuyên.
