Công suất điện lưới: câu hỏi khiến nhà đầu tư rút lui
Công suất điện lưới Việt Nam, xét trên góc độ thu hút đầu tư nước ngoài, là khả năng hệ thống điện đáp ứng ổn định, liên tục và đủ dư địa cho các dự án sản xuất, dịch vụ và phát triển đô thị quy mô lớn, từ đó quyết định liệu một địa phương có thể trở thành điểm đến chiến lược cho các tập đoàn toàn cầu hay không. Vấn đề không còn là có điện hay mất điện, mà là có đủ công suất, đủ độ tin cậy và đủ tầm nhìn quy hoạch để nhà đầu tư yên tâm rót vốn dài hạn. Tại một hội thảo về đầu tư phát triển hạ tầng đồng bộ và mở rộng không gian phát triển TPHCM diễn ra ngày 16/10, TS. Phạm Viết Thuận cho biết đã có bốn tập đoàn lớn đặt vấn đề đầu tư vào Việt Nam nhưng rút lui ngay sau khi hỏi về công suất điện lưới. Đây là lời cảnh báo rõ ràng: hạ tầng kỹ thuật, đặc biệt là điện, đang trở thành điểm trừ trong mắt nhà đầu tư chiến lược. Khi câu hỏi đầu tiên về năng lực cung cấp điện không được trả lời thuyết phục, mọi lợi thế khác – từ quỹ đất đến vị trí địa lý – gần như mất giá.
Hạ tầng kỹ thuật không đồng bộ: rào cản vô hình với FDI
Câu chuyện bốn tập đoàn rút lui cho thấy hạ tầng kỹ thuật không chỉ là tiện nghi sinh hoạt, mà là điều kiện tiên quyết để hút FDI vào các dự án phát triển đô thị. Một địa phương có thể quảng bá quỹ đất rộng, quy hoạch khu công nghiệp hiện đại, hay mạng lưới giao thông kết nối vùng, nhưng nếu công suất điện lưới Việt Nam không đáp ứng được yêu cầu vận hành nhà máy, trung tâm dữ liệu, khu đô thị thông minh thì mọi bản vẽ quy hoạch chỉ dừng ở mức tiềm năng trên giấy. Theo TS. Phạm Viết Thuận, để đủ năng lực phát triển kinh tế, TPHCM phải đồng bộ 11 loại hạ tầng chính và 13 loại hạ tầng phụ. Con số này cho thấy mức độ phức tạp của hạ tầng kỹ thuật TPHCM: điện, nước, thoát nước, khu dân cư, khu công nghiệp, logistics… phải được tính toán cùng nhau, không thể tiếp tục phát triển từng mảng rời rạc. Khi điện yếu, nước thiếu, thoát nước kém, nhà đầu tư nhìn thấy rủi ro vận hành, chứ không phải cơ hội tăng trưởng.
Điện lưới và bài toán phát triển đô thị bền vững ở TPHCM
TPHCM đang đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số, đồng thời phải giải quyết ba vấn đề cấp bách: ùn tắc giao thông, ngập nước và ô nhiễm môi trường. Nhưng nếu bỏ quên bài toán an ninh năng lượng và công suất điện lưới Việt Nam, thành phố khó có thể xây dựng mô hình phát triển đô thị bền vững. Hạ tầng kỹ thuật TPHCM không thể chỉ là thêm cầu, thêm đường; nó phải bao gồm hệ thống điện đủ mạnh để nuôi dưỡng các khu công nghiệp, khu dịch vụ và các trung tâm đô thị mới. TS. Phạm Viết Thuận nhấn mạnh, khi đánh giá tính đồng bộ của hạ tầng, cần chỉ ra loại nào có thể kết nối với nhau, loại nào chưa thể, từ đó mới xác định hướng giải quyết. Nếu tiếp tục mở rộng đô thị mà không gắn với quy hoạch điện, nước, thoát nước, logistics, thì mỗi công trình mới sẽ tạo thêm áp lực lên hệ thống cũ, thay vì tạo ra động lực tăng trưởng.
Giao thông và hạ tầng kỹ thuật: phải đi cùng nhau để giữ chân FDI
Trong nhiều năm, TPHCM nói nhiều về cao tốc, vành đai, metro, nhưng ít khi đặt giao thông bên cạnh điện, nước, logistics trong cùng một bài toán. TS. Phạm Viết Thuận cho rằng đường sá, khu công nghiệp, logistics, điện và nước phải được xem xét trong mối quan hệ với nhau, thay vì đầu tư tách biệt. Hạ tầng giao thông đa phương thức giúp kết nối liên vùng, nhưng chỉ phát huy hiệu quả kinh tế khi gắn với hạ tầng kỹ thuật đủ sức phục vụ sản xuất và dịch vụ. Thành phố đang lên kế hoạch tổ chức các chuyên đề riêng để nghiên cứu cơ chế huy động vốn, chính sách đất đai và mô hình đầu tư hạ tầng gắn với khai thác giá trị đất. Đây là cơ hội để đưa điện lưới, thoát nước, logistics vào trung tâm của chiến lược, thay vì coi chúng là phần phụ sau khi đường đã mở. Nếu không, các nhà đầu tư nước ngoài Việt Nam sẽ tiếp tục chọn những nơi có hạ tầng đồng bộ hơn, nơi câu hỏi về công suất điện lưới được trả lời bằng dữ liệu rõ ràng, thay vì bằng sự lúng túng.
Kết luận: muốn FDI chiến lược, phải bắt đầu từ ổn định điện
Bốn tập đoàn lớn rút lui sau câu hỏi về công suất điện lưới không phải là sự cố cá biệt, mà là dấu hiệu cho thấy Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh FDI mới, nơi hạ tầng kỹ thuật là thước đo năng lực phát triển, không chỉ là tiện ích phụ. Với TPHCM, nếu muốn trở thành trung tâm kinh tế hai con số, thành phố phải coi điện lưới ổn định là nền móng của mọi quy hoạch đô thị. Phát triển đô thị bền vững không thể dựa trên vài dự án giao thông hoành tráng, mà phải là một hệ sinh thái hạ tầng đồng bộ: điện đủ mạnh, nước đủ sạch, thoát nước đủ thông, giao thông đủ thông suốt, logistics đủ hiệu quả. Khi những câu hỏi cơ bản ấy được trả lời bằng hệ thống, không phải bằng lời hứa, các nhà đầu tư nước ngoài sẽ nhìn TPHCM như một điểm đến an toàn cho chiến lược dài hạn – và khi đó, câu chuyện bốn tập đoàn quay lưng sẽ không còn lặp lại.
