Cả trà lẫn cà phê đều liên quan đến sức khỏe gan
Trà và cà phê là những thức uống quen thuộc có thể liên quan đến các chỉ số sức khỏe gan, nhưng mỗi loại dường như nổi bật ở một khía cạnh khác nhau. Vì vậy, câu hỏi nên đặt ra không phải loại nào tốt nhất cho tất cả mọi người, mà là bằng chứng hiện có nói gì và nên áp dụng ra sao. Nghiên cứu của Đại học Cát Lâm (Trung Quốc) trên hơn 26.000 người tìm hiểu mối liên hệ giữa thói quen uống hai loại đồ uống này với các chỉ số về gan. Kết quả ghi nhận cả trà và cà phê đều có liên hệ tích cực, bao gồm các chỉ số về mỡ tích tụ, sắt dư thừa, viêm và xơ hóa. Đây là kết quả đáng chú ý với những người uống trà sau bữa ăn hoặc bắt đầu ngày mới bằng cà phê. Tuy nhiên, nghiên cứu cho thấy mối liên hệ, không chứng minh rằng đồ uống trực tiếp tạo ra những thay đổi đó.
Trà nổi bật ở các chỉ số viêm và xơ hóa
Trong câu chuyện trà và gan, điểm đáng chú ý nhất là mối liên hệ với tình trạng viêm và xơ hóa. Nhóm uống từ 6 tách trà mỗi ngày trở lên có nguy cơ xuất hiện dấu hiệu viêm, xơ hóa gan thấp hơn khoảng 43% so với nhóm không uống trà. Lượng trà cao hơn cũng đi cùng xu hướng giảm một số chỉ số liên quan đến mỡ trong gan và sắt dư thừa. Trà chứa polyphenol và catechin, những hợp chất được nghiên cứu về hoạt tính chống oxy hóa; đây là cơ sở để quan tâm đến tiềm năng của trà, chứ không phải bằng chứng trà phòng hay chữa bệnh gan. Vì thế, uống trà mỗi ngày có thể là một lựa chọn trong nếp sống lành mạnh, nhưng không nên biến con số sáu tách thành mục tiêu. Lượng caffeine và khả năng dung nạp khác nhau giữa mỗi người, còn sức khỏe gan chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố.
Cà phê có lợi thế riêng, nhưng hiệu quả không tăng mãi
Xét về cà phê và sức khỏe gan, nghiên cứu ghi nhận mối liên hệ nổi bật với lượng sắt và chất béo tích tụ. Nhóm uống từ 6 tách cà phê mỗi ngày trở lên có nguy cơ dư thừa sắt trong gan thấp hơn khoảng 53% so với nhóm không uống; người dùng cà phê rang xay có lượng mỡ tích tụ trong gan thấp hơn trung bình khoảng 16%. Đó là những dữ liệu đáng lưu ý về lợi ích cà phê, nhưng không chứng minh cà phê trực tiếp loại bỏ sắt hay giảm mỡ ở từng cá nhân. Đáng lưu tâm hơn, mối liên hệ giữa lượng cà phê và các chỉ số viêm, xơ hóa có dạng chữ U. Nói cách khác, không thể suy ra rằng cứ uống thêm là gan sẽ được lợi hơn. Cà phê cũng có thể gây mất ngủ, bồn chồn, tim đập nhanh hoặc khó chịu đường tiêu hóa nếu dùng quá nhiều.
Chọn theo khả năng dung nạp, đừng chạy theo số tách
Không có cơ sở để tuyên bố trà hay cà phê tốt hơn toàn diện: trà có lợi thế ở các chỉ số viêm, xơ hóa, còn cà phê nổi bật ở mối liên hệ với sắt và mỡ trong gan. Nghiên cứu cũng ghi nhận những người uống riêng hoặc kết hợp hai loại có một số chỉ số gan tích cực hơn nhóm không uống, nhưng điều đó chưa chứng minh phối hợp sẽ tốt hơn chỉ chọn một loại. Với người khỏe mạnh, lựa chọn hợp lý là dựa vào sở thích, tình trạng sức khỏe và mức chịu caffeine, không cố uống tới sáu tách. Nên hạn chế đường, sữa đặc và kem béo; điều chỉnh lượng uống theo phản ứng cơ thể, đồng thời tránh dùng sát giờ ngủ nếu dễ mất ngủ. Trà và cà phê không thay thế việc khám, điều trị hay theo dõi y tế khi đã mắc bệnh gan. Muốn xác định tác động trực tiếp, cần thêm nghiên cứu được thiết kế để đánh giá quan hệ nhân quả.
