Khoản hỗ trợ mở đường cho bước chuẩn bị
Dự án kéo dài tuyến metro Nhổn – ga Hà Nội đến Hoàng Mai là kế hoạch nối thêm khoảng 11 km đường sắt đô thị đi ngầm, hướng tới đưa khu vực phía Nam vào mạng lưới giao thông công cộng của Thủ đô. Đây là định nghĩa cô đọng về phần mở rộng đang được nghiên cứu, chưa phải một công trình đã bước vào xây dựng. Ngày 19/10, Hà Nội công bố khoản viện trợ không hoàn lại của Liên minh châu Âu để hỗ trợ chuẩn bị dự án. Ý nghĩa của động thái này nằm ở việc giúp thành phố giải quyết những khâu thường quyết định chất lượng và tính khả thi trước khi khởi công: nghiên cứu khả thi, quy hoạch, tổ chức giao thông và năng lực quản lý. Tuy nhiên, cần phân biệt rõ hỗ trợ chuẩn bị với vốn đầu tư: khoản viện trợ dành cho nghiên cứu, không phải tổng mức đầu tư xây dựng tuyến.
Đoạn ngầm cần gắn với quy hoạch đô thị
Theo kế hoạch, tuyến Nhổn Hoàng Mai kéo dài từ ga Hà Nội đến Hoàng Mai, dài khoảng 11 km và dự kiến đi ngầm hoàn toàn. Lựa chọn này có thể giảm chia cắt mặt phố, nhưng cũng khiến việc khảo sát, thiết kế và tính toán kết nối nhà ga trở nên đặc biệt quan trọng. Vì vậy, trọng tâm nghiên cứu không chỉ là đường hầm và đoàn tàu. Chương trình còn xem xét phát triển đô thị định hướng giao thông công cộng (TOD), tổ chức giao thông và kết nối nhiều phương thức đi lại. Nếu được thực hiện có chất lượng, TOD có thể giúp người dân tiếp cận ga thuận tiện hơn, đồng thời liên kết khu dân cư với trung tâm kinh tế và dịch vụ. Phương án huy động vốn xây dựng vẫn cần nghiên cứu tiếp, với sự tham gia của các đối tác châu Âu và Ngân hàng Phát triển châu Á. Điều đó cho thấy metro Hà Nội mở rộng đang ở giai đoạn chuẩn bị, chưa phải cam kết chắc chắn về ngày khởi công.
Lợi ích chỉ rõ khi tuyến phục vụ được người dân
Lý do cần thúc đẩy dự án khá rõ: mở rộng kết nối về phía Nam có thể tăng năng lực vận tải hành khách công cộng và giảm áp lực lên đường bộ. Với người đi làm, đi học, lợi ích thiết thực sẽ là thêm lựa chọn di chuyển an toàn, thuận tiện, đồng thời giảm phụ thuộc vào xe cá nhân nếu các ga được kết nối tốt với xe buýt, lối đi bộ và khu dân cư. Đoạn trên cao Nhổn – Cầu Giấy khai thác từ tháng 8/2024; trong năm đầu phục vụ khoảng 6,4 triệu lượt khách, vận hành đúng giờ 99%. Đây là tín hiệu cho thấy metro có thể thu hút người đi lại, nhưng không bảo đảm mọi đoạn tuyến mới sẽ tự động đạt kết quả tương tự. Đoạn ngầm Cầu Giấy – ga Hà Nội dự kiến khai thác năm 2027, còn công tác chuẩn bị phần kéo dài đến Hoàng Mai dự kiến hoàn thành cuối năm 2027. Hà Nội cần biến giai đoạn nghiên cứu thành kế hoạch đầu tư khả thi và kết nối đồng bộ.
