Bệnh thận mạn thường không báo động sớm
Bệnh thận mạn là tình trạng thận bị tổn thương hoặc suy giảm khả năng lọc máu kéo dài, có thể tiến triển âm thầm trước khi gây triệu chứng rõ rệt. Vì vậy, cảm thấy khỏe không đồng nghĩa với thận vẫn hoạt động bình thường: ở giai đoạn đầu, nhiều người khó nhận ra vấn đề và dễ bỏ qua việc kiểm tra.
Nguy cơ cao hơn ở người mắc đái tháo đường, tăng huyết áp kéo dài hoặc kiểm soát chưa tốt; bệnh tim mạch, tiền sử bệnh thận, sỏi thận và một số yếu tố khác cũng cần lưu ý. Đặc biệt, người có bệnh nền không nên chờ cơ thể phát tín hiệu mới đi khám. Kiểm tra thận định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ là cách chủ động hơn so với chỉ dựa vào cảm giác khỏe mạnh.
Những dấu hiệu dễ xem nhẹ nhưng không nên bỏ qua
Tiểu có bọt kéo dài, mí mắt sưng vào buổi sáng, ngứa da dai dẳng không rõ nguyên nhân và phù chân là những dấu hiệu bệnh thận đã được ghi nhận trong trường hợp một người đàn ông 35 tuổi. Anh từng thấy nước tiểu có bọt và mí mắt sưng nhưng không đi kiểm tra; sau đó, ngứa kéo dài nhiều tháng rồi cổ chân phù to mới khiến anh tìm đến bệnh viện, nơi phát hiện bệnh đã ở giai đoạn nặng.
Từng biểu hiện riêng lẻ không đủ để tự kết luận mắc bệnh thận. Nước tiểu đôi khi có bọt, còn ngứa có thể do nhiều nguyên nhân; điều đáng lưu tâm là tình trạng kéo dài, tái diễn hoặc đi kèm các dấu hiệu khác. Đừng tự trấn an rằng phù chỉ là chuyện nhất thời nếu mí mắt hay chân sưng bất thường. Khi có phù mặt, phù chân, tiểu máu, tiểu bọt kéo dài, lượng nước tiểu thay đổi hoặc huyết áp tăng khó kiểm soát, nên đi khám.
Đừng đợi phù rõ mới tìm nguyên nhân
Phù chân dễ nhận thấy, nhưng chờ đến lúc không xỏ vừa giày mới đi khám có thể đồng nghĩa bệnh đã tiến triển nghiêm trọng. Trong trường hợp được bác sĩ chia sẻ, người bệnh chỉ đi kiểm tra sau khi mí mắt sưng húp và hai cổ chân phù nề; kết quả cho thấy mức lọc cầu thận đã giảm xuống dưới 10 ml/phút/1,73 m², và anh được chẩn đoán mắc bệnh thận mạn giai đoạn 5. Đây là lời cảnh báo về sự chậm trễ, không phải căn cứ để tự chẩn đoán qua triệu chứng.
Ngứa dai dẳng cũng không nên chỉ xử lý như một vấn đề ngoài da nếu điều trị thông thường không cải thiện. Khi chức năng thận suy giảm nghiêm trọng, chất thải có thể tích tụ trong cơ thể và liên quan đến ngứa do urê huyết. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc xuất hiện cùng phù, thay đổi nước tiểu hay mí mắt sưng, hãy trao đổi với bác sĩ thay vì tiếp tục trì hoãn.
Kiểm tra định kỳ giúp phát hiện và can thiệp sớm
Đánh giá thận không chỉ dựa vào triệu chứng. Xét nghiệm nước tiểu có thể tìm protein, albumin, hồng cầu và những bất thường khác; xét nghiệm creatinin máu giúp bác sĩ đánh giá chức năng thận và ước tính mức lọc cầu thận (eGFR), chỉ số phản ánh khả năng lọc máu. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể chỉ định thêm siêu âm hoặc xét nghiệm khác. Một kết quả bất thường đơn lẻ chưa đủ để xác định bệnh mạn tính, nên cần được xem xét cùng tiền sử, thăm khám và diễn biến chỉ số theo thời gian.
Phát hiện sớm giúp xác định nguyên nhân, đánh giá tổn thương và lựa chọn hướng điều trị phù hợp. Kiểm soát bệnh nền như tăng huyết áp và đái tháo đường có thể góp phần hạn chế biến chứng, làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận. Người có nguy cơ nên hỏi bác sĩ về lịch kiểm tra thận định kỳ, kể cả khi chưa có triệu chứng. Không tự mua, ngừng hoặc đổi liều thuốc: chức năng thận có thể ảnh hưởng đến cách bác sĩ lựa chọn và điều chỉnh thuốc.
