Siết kỷ cương phải bắt đầu từ trách nhiệm cụ thể
Gian lận thi cử là hành vi vi phạm làm sai lệch kết quả đánh giá năng lực, gây tổn hại đến sự công bằng và niềm tin vào giáo dục. Vì vậy, siết kỷ cương thi không thể dừng ở lời cảnh báo mà cần gắn với giám sát thực chất và trách nhiệm rõ ràng.
Ngày 28/10, UBND tỉnh Vĩnh Long chỉ đạo ngành giáo dục cùng các địa phương, đơn vị triển khai đồng bộ biện pháp phòng, chống gian lận trong thi cử, kiểm tra và đánh giá, trong bối cảnh yêu cầu chuẩn hóa và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ngày càng cấp thiết. Đây là hướng đi đúng: kết quả học tập chỉ có ý nghĩa khi được tạo ra trong một quy trình nghiêm túc, công bằng và khách quan.
Tỉnh giao Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì tổ chức thi, kiểm tra và đánh giá theo các nguyên tắc ấy; đồng thời yêu cầu không chạy theo thành tích, không can thiệp trái quy định vào kết quả học tập, rèn luyện. Lời cam kết không có vùng cấm chỉ đáng tin khi mọi cấp quản lý chấp nhận bị kiểm tra và chịu trách nhiệm nếu để sai phạm xảy ra.
Địa phương là nơi cam kết phải thành hành động
Vĩnh Long đặt trách nhiệm thực thi lên nhiều tầng, thay vì chỉ trông chờ vào giám thị trong phòng thi. Thanh tra, kiểm tra sẽ được tăng cường để xử lý vi phạm theo tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”; Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo chịu trách nhiệm trước pháp luật và UBND tỉnh về chất lượng, kỷ cương thi cử trong phạm vi quản lý.
Ở cơ sở, xã, phường phải phối hợp với cơ quan chức năng nắm tình hình trước, trong và sau các kỳ thi, phát hiện và xử lý hành vi tổ chức, môi giới gian lận cũng như việc sản xuất, mua bán, cung cấp thiết bị hoặc phần mềm công nghệ cao phục vụ gian lận. Nhà trường có trách nhiệm phổ biến quy định và hậu quả pháp lý cho cán bộ, giáo viên, học sinh, sinh viên và phụ huynh, nhất là trước các kỳ thi lớn.
Tỉnh cũng yêu cầu rà soát nhu cầu và điều kiện để trang bị camera, thiết bị rà soát kim loại, máy tính theo hướng dẫn của Bộ, tránh đầu tư dàn trải. Đây là phần cần được theo dõi sát: thiết bị chỉ hữu ích khi đi cùng quy trình giám sát, người chịu trách nhiệm và cách xử lý sai phạm minh bạch.
Bộ định hướng kiểm soát, địa phương chịu trách nhiệm thực thi
Sáng 31/10, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn cho biết Bộ đã đánh giá, rà soát các vấn đề phát sinh trong thực tiễn tổ chức thi và sẽ có biện pháp vừa nâng cao chất lượng, vừa kiểm soát gian lận, tiêu cực. Bộ cũng đã tham mưu Thủ tướng ban hành Chỉ thị tăng cường chống gian lận trong thi cử và đánh giá kết quả học tập.
Định hướng cấp bộ tạo khuôn khổ chung; hiệu quả lại phụ thuộc vào cách từng địa phương biến chỉ đạo thành kiểm tra, giám sát và xử lý cụ thể. Vĩnh Long đã nêu rõ đầu mối chịu trách nhiệm, nhiệm vụ của chính quyền cơ sở và yêu cầu đối với nhà trường. Thách thức tiếp theo là bảo đảm những trách nhiệm ấy được thực hiện đồng đều, không chọn lọc.
Với học sinh và gia đình, điều đáng chờ đợi không chỉ là kỳ thi ít sai phạm hơn, mà còn là kết quả phản ánh đúng quá trình học tập. Muốn vậy, biện pháp kiểm soát cần đủ rõ để ngăn gian lận, đồng thời đủ nhất quán để mọi vi phạm đều bị xử lý theo cùng một chuẩn.
Lời cam kết chỉ có giá trị khi được kiểm chứng
Chỉ đạo của Vĩnh Long và định hướng từ Bộ cùng đặt ra một yêu cầu: bảo vệ tính công bằng của thi cử bằng trách nhiệm giải trình và kiểm soát nghiêm túc. “Không có vùng cấm” không nên chỉ là thông điệp cứng rắn; nó phải thể hiện ở việc không bao che, không can thiệp trái quy định và không dung thứ bệnh thành tích.
Bộ có vai trò rà soát thực tiễn, ban hành định hướng và biện pháp kiểm soát; địa phương phải tổ chức thực hiện đến tận phòng thi, nhà trường và địa bàn. Khi hai cấp cùng làm đúng phần việc, siết kỷ cương thi mới có thể củng cố niềm tin vào kiểm tra đánh giá và hạn chế tiêu cực thi cử. Nếu thiếu giám sát việc thực thi, lời hứa xử lý nghiêm sẽ không đủ sức răn đe.
