Từ điểm đến đầu tư thành đối tác phát triển
Một mắt xích tin cậy trong chuỗi cung ứng toàn cầu là nền kinh tế có thể duy trì sản xuất, đáp ứng tiêu chuẩn và hợp tác lâu dài, đồng thời tạo thêm giá trị thay vì chỉ cung cấp địa điểm hay lao động. Tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 ngày 28/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng đối thoại với Stephan Mergenthaler, Giám đốc điều hành Diễn đàn Kinh tế Thế giới, về chủ đề “Định vị Việt Nam trong tương lai toàn cầu”. Thông điệp đáng chú ý không nằm ở lời mời gọi thêm vốn đơn thuần, mà ở cách định nghĩa lại quan hệ với nhà đầu tư: Việt Nam muốn đi từ “đầu tư tại Việt Nam” sang “đầu tư cùng Việt Nam”. Đây là lựa chọn đúng hướng, bởi vốn đầu tư chỉ tạo ra vị thế bền vững khi gắn với năng lực doanh nghiệp trong nước, công nghệ và nhân lực. Nếu không, Việt Nam có thể tham gia chuỗi sản xuất nhưng vẫn đứng ở khâu giá trị thấp.
Tham vọng công nghệ và năng lượng phải gắn với năng lực thực
Việt Nam muốn từng bước trở thành trung tâm công nghệ số mới nổi, trung tâm năng lượng mới, năng lượng xanh, năng lượng sạch và sản xuất nông nghiệp xanh; đồng thời trở thành mắt xích quan trọng, đáng tin cậy trong các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu. Tầm nhìn này cho thấy mục tiêu không chỉ là thu hút nhà máy, mà còn chen sâu hơn vào những lĩnh vực định hình các cực tăng trưởng mới. Nhưng danh xưng trung tâm công nghệ không thể được tạo ra bằng tuyên bố: nó cần hệ sinh thái nghiên cứu, nhân lực có kỹ năng, doanh nghiệp nội địa đủ sức hợp tác và nguồn năng lượng ổn định. Vì vậy, lời kêu gọi các tập đoàn tăng liên kết với doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học trong nước là phần thực chất nhất của hướng đi “đầu tư cùng Việt Nam”. Hợp tác phải tạo được công nghệ, đào tạo nhân lực và mạng lưới cung ứng bền vững.
Bất định toàn cầu buộc phải tăng nội lực
Lý do phải chuyển hướng là toàn cầu hóa vẫn tiếp diễn nhưng ngày càng phân mảnh, trong khi cạnh tranh mở rộng sang công nghệ, dữ liệu, năng lượng và các chuẩn mực thương mại, môi trường, quản trị. Sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo cũng đang làm đổi khác sản xuất và phân bổ nguồn lực; mô hình tăng trưởng dựa vào động lực cũ vì thế khó bảo đảm lợi thế lâu dài. Thông điệp của Thủ tướng là càng nhiều biến động, càng phải chủ động chiến lược, củng cố nội lực, nâng cao tự chủ và mở rộng hợp tác. Tự chủ không đồng nghĩa khép cửa: đó là khả năng giữ quyền lựa chọn đối tác, thị trường và cách thức hợp tác. Muốn lời mời đầu tư cùng Việt Nam có sức nặng, cải cách thể chế và năng lực điều hành phải giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng, còn nền kinh tế phải đủ sức chống chịu khi nguồn cung hay thị trường đổi chiều.
Thước đo sẽ là kết quả đến năm 2035
Hướng tới thập kỷ tiếp theo, Việt Nam đặt tầm nhìn đến năm 2035 về vị thế trong kiến trúc kinh tế toàn cầu mới. Đây là một mốc hữu ích nếu được dùng để kiểm tra tiến độ, chứ không chỉ làm khẩu hiệu: doanh nghiệp trong nước có tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu không, hợp tác có chuyển thành công nghệ và kỹ năng không, năng lượng xanh có đủ tin cậy để nâng đỡ sản xuất không? Tuyên bố hợp tác giữa Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Diễn đàn Kinh tế Thế giới, hướng tới kết nối, sáng kiến và huy động nguồn lực, là một bước tiếp nối cụ thể. Dẫu vậy, cam kết hợp tác chỉ có ý nghĩa khi được chuyển thành dự án, liên kết và năng lực nội địa có thể đo lường. Việt Nam sẽ được xem là đối tác phát triển khi nhà đầu tư cùng tạo giá trị, còn nền kinh tế trong nước đủ sức giữ lại và lan tỏa giá trị ấy.
