Mốc thời gian không thể đánh đổi bằng chất lượng
Các dự án APEC Phú Quốc là nhóm 21 công trình hạ tầng và phục vụ sự kiện đang được triển khai tại đặc khu Phú Quốc, tỉnh An Giang, với yêu cầu hoàn thành trước ngày 30/6/2027 để sẵn sàng vận hành cho Hội nghị cấp cao APEC 2027. Đây không chỉ là một hạn chót hành chính: mọi hạng mục phải đồng bộ, an toàn và sử dụng được khi hội nghị diễn ra. Ngày 25/10, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn cùng Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc và lãnh đạo các bộ, ngành kiểm tra việc thực hiện Nghị quyết 41/2026/QH16 và tiến độ các công trình phục vụ hội nghị. Thông điệp “3 không” đặt ra một thứ tự ưu tiên đúng đắn: không lùi mốc, không hạ chuẩn an toàn, chất lượng, mỹ thuật và không để xảy ra sai phạm. Đẩy nhanh tiến độ công trình APEC là cần thiết, nhưng hoàn thành sớm mà không bảo đảm tiêu chuẩn sẽ chỉ chuyển áp lực hôm nay thành rủi ro ngày mai.
Tiến độ chưa đồng đều, những nút thắt cần xử lý
Quy mô và độ phức tạp của chương trình khiến tiến độ không thể đánh giá bằng một con số chung. Trong 21 dự án có 11 dự án đầu tư công và 10 dự án theo hình thức PPP hoặc đầu tư kinh doanh. Tính đến thời điểm báo cáo, giải ngân đạt 9.385 tỷ đồng trên kế hoạch vốn nhà nước năm 2026 là 13.477 tỷ đồng, tương đương 69,64%. Mục tiêu phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch trong năm 2026 vì thế đòi hỏi tháo gỡ vướng mắc song song với kiểm soát chất lượng chi tiêu. Các trở ngại gồm mùa mưa bão kéo dài, thiếu vật liệu và lao động lành nghề, chậm di dời hạ tầng kỹ thuật, cùng những khó khăn về mặt bằng, thiết bị và thủ tục. Một số mốc đáng lo hơn mức giải ngân chung: tuyến tàu điện đô thị đoạn 1 đạt khoảng 31% so với kế hoạch trên 50%, thiết kế kỹ thuật chưa thẩm định; trong khi Trung tâm Hội nghị gần 80% khối lượng nhưng hợp đồng BT mới ký ngày 9/10/2026.
Trách nhiệm phải theo sát từng công trình
Khi nhiều dự án chạy đồng thời, lời kêu gọi tăng tốc sẽ không đủ nếu trách nhiệm chỉ được giao chung cho cả hệ thống. Yêu cầu gắn trách nhiệm người đứng đầu với tiến độ từng dự án là cách buộc các cơ quan, nhà đầu tư và nhà thầu nhận diện rõ ai xử lý vướng mắc, ai chịu trách nhiệm khi chậm do chủ quan, né tránh hoặc đùn đẩy. Mốc trung gian cũng phải được quản lý nghiêm: việc di dời hạ tầng lưới điện 220 kV phải hoàn thành trước ngày 10/3/2027; Bộ Xây dựng được giao tăng cường kiểm tra an toàn các công trình trọng yếu, đặc biệt là tuyến tàu điện. Với công nghệ đường sắt lần đầu áp dụng, việc dồn thiết kế, tích hợp và chạy thử về cuối kỳ có thể làm lịch trình mong manh hơn. Vì vậy, giám sát tiến độ phải đi kèm kiểm tra kỹ thuật và xử lý sớm điểm nghẽn, không đợi sát hạn mới tìm cách bù thời gian.
Người dân và tính minh bạch là thước đo thực chất
Công trình Phú Quốc phục vụ APEC không chỉ tác động đến khách dự hội nghị; chúng còn ảnh hưởng trực tiếp đến người dân nhường đất và sinh hoạt trên đảo. Tái định cư vì vậy không thể dừng ở việc giao một lô đất hay căn nhà: người dân cần nơi ở ổn định, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn trước, cùng khả năng tiếp cận trường học, cơ sở y tế, dịch vụ thương mại và tiện ích công cộng. Bảo đảm quyền lợi ấy là nghĩa vụ, không phải phần việc có thể hy sinh để đổi lấy tốc độ. Mặt khác, các dự án phải được triển khai đúng pháp luật, công khai, minh bạch và không để thất thoát, lãng phí; Kiểm toán Nhà nước được yêu cầu hoàn thành kiểm toán tài sản của Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam trong tháng 12/2026. Kết luận cần rõ ràng: 30/6/2027 phải là mốc hoàn thành, nhưng thành công chỉ có ý nghĩa khi 21 dự án về đích đồng bộ, an toàn, đạt chuẩn và để lại hạ tầng hữu ích cho Phú Quốc sau hội nghị.
