BESS biến trạm điện thành điểm lưu trữ và điều tiết
Hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin, hay BESS, là tổ hợp thiết bị có thể nạp điện khi hệ thống cho phép, lưu trữ điện năng rồi phát trở lại lưới theo nhu cầu vận hành. Đây không chỉ là một thiết bị bổ sung tại trạm điện, mà còn là cách tạo thêm dư địa điều hành từ hạ tầng sẵn có. Trong tháng 9 và 10/2026, Ban Quản lý dự án Xây dựng điện miền Bắc (BA3), Công ty Điện lực Phú Thọ và các đơn vị liên quan đã đóng điện hệ thống BESS tại 8 trạm biến áp 110 kV: Lập Thạch, Bá Thiện, Bắc Việt Trì, Phù Ninh, Đồng Xuân, Ninh Dân, Cẩm Khê và Thụy Vân. Các hệ thống có cấu hình công suất và dung lượng 5 MW/10 MWh hoặc 10 MW/20 MWh. Quy mô này đáng chú ý không chỉ vì số trạm, mà vì pin lưu trữ năng lượng đang được đưa vào vận hành thực tế trên lưới điện phân phối.
Uông Bí bổ sung thêm một điểm BESS ở cấp 110 kV
Tại Quảng Ninh, Công ty Điện lực Quảng Ninh cùng các đơn vị liên quan đã nghiệm thu cơ sở, nghiệm thu kỹ thuật và đóng điện dự án BESS tại trạm biến áp 110 kV Uông Bí. Hệ thống có công suất 5 MW và dung lượng lưu trữ 10 MWh. Đây là một trường hợp triển khai khác ở cấp điện áp 110 kV, bên cạnh các điểm đã được đưa vào vận hành tại Phú Thọ. Ý nghĩa của dự án nằm ở khả năng chuyển điện năng giữa các thời điểm: nạp khi được huy động, phát lại khi nhu cầu tăng. Cách vận hành này có thể hỗ trợ điều tiết phụ tải giờ cao điểm, giảm sức ép lên lưới khu vực và tăng độ tin cậy cung cấp điện. Trước Uông Bí, hai hệ thống tại Giếng Đáy và Tràng Bạch đã đóng điện; với dự án mới, cả ba hệ thống thuộc giai đoạn đầu tại địa bàn đều vận hành.
Hoằng Long cho thấy tác động trực tiếp đến phụ tải đỉnh
Ngày 31/10/2026, Xí nghiệp Lưới điện Cao thế Thanh Hóa phối hợp với BA3, Công ty Điện lực Thanh Hóa và các đơn vị liên quan đóng điện hệ thống BESS tại trạm biến áp 110 kV Hoằng Long. Hệ thống có công suất xả tối đa 10 MW, dung lượng lưu trữ 10 MWh và đấu nối vào lưới 22 kV. Cơ chế vận hành khá trực tiếp: nạp điện khi phụ tải thấp, sau đó phát lại vào giờ nhu cầu cao. Nhờ dịch chuyển một phần nhu cầu giữa các khung giờ, BESS hỗ trợ san bằng biểu đồ phụ tải, giảm công suất đỉnh và giảm tải cho máy biến áp 110/22 kV. Hệ thống còn có thể hỗ trợ điều chỉnh điện áp và công suất phản kháng theo cấu hình điều khiển, góp phần cải thiện chất lượng điện áp và độ tin cậy cung cấp điện. Với người sử dụng, giá trị thiết thực là áp lực vận hành được phân bổ tốt hơn khi nhu cầu tăng.
Giá trị nằm ở cách khai thác lưới điện hiện hữu
Các dự án xuất hiện trong bối cảnh nguồn điện phân tán và năng lượng tái tạo phát triển, khiến hệ thống cần cân bằng cung – cầu, điều chỉnh công suất và vận hành linh hoạt hơn. Vì vậy, pin lưu trữ không nên được nhìn nhận như một giải pháp thay thế đường dây hay máy biến áp; điểm mạnh của nó là bổ sung khả năng nạp, xả có điều khiển để khai thác hiệu quả hơn năng lực lưới điện đang có. Đưa thiết bị vào vận hành cũng kéo theo yêu cầu mới về quản lý. BESS kết hợp pin, điện tử công suất, điều khiển tự động và giám sát dữ liệu, nên lực lượng vận hành cần nắm cả trạng thái điện lẫn trạng thái công nghệ. Tại Hoằng Long, công trình được đóng điện sau hơn một tháng thi công, lắp đặt và thử nghiệm. Bước tiếp theo là tích lũy kinh nghiệm vận hành, nâng cao năng lực làm chủ thiết bị và tích hợp công nghệ số. Nếu được điều độ phù hợp, hệ thống BESS có thể giúp lưới điện hiện hữu linh hoạt hơn mà không phải chỉ trông chờ vào mở rộng hạ tầng.
