Mức giảm bình quân không đồng nghĩa mọi hóa đơn giảm 2%
Giá điện sinh hoạt là cách tính tiền điện hộ gia đình theo các bậc sản lượng lũy tiến, trong đó từng phần điện tiêu thụ chịu đơn giá riêng và phần dùng nhiều hơn được tính ở bậc cao hơn. Từ ngày 1/11/2026, EVN điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, xuống 2.159,9037 đồng/kWh chưa gồm VAT; Bộ Công Thương ban hành biểu giá áp dụng cho các nhóm khách hàng. Tuy nhiên, con số bình quân không phải mức giảm đồng nhất trên từng hóa đơn. Với hộ gia đình, số tiền phải trả còn tùy lượng điện dùng trong tháng và cách sản lượng được phân bổ qua từng bậc. Vì vậy, muốn biết khoản tiết kiệm thực tế, người dùng cần nhìn vào biểu giá sinh hoạt mới và mức tiêu thụ của chính nhà mình, thay vì lấy tổng hóa đơn cũ trừ thẳng 2%.
Điện sinh hoạt nay được chia thành 5 bậc thay cho 6 bậc trước đây. Cụ thể, 100 kWh đầu tiên có giá 1.901 đồng/kWh; từ kWh thứ 101 đến 200 là 2.289 đồng/kWh; từ kWh thứ 201 đến 400 là 2.894 đồng/kWh; từ kWh thứ 401 đến 700 là 3.456 đồng/kWh; phần từ kWh thứ 701 trở lên là 3.844 đồng/kWh. Đây là biểu giá lũy tiến: vượt ngưỡng nào thì chỉ phần điện vượt ngưỡng chịu đơn giá của bậc tiếp theo, chứ không phải toàn bộ sản lượng bị tính lại ở mức cao hơn.
Mức tiêu thụ quyết định hóa đơn tiền điện
Ví dụ cho thấy vì sao không thể áp mức giảm bình quân để dự đoán hóa đơn từng nhà. Một gia đình dùng 350 kWh trong tháng sẽ trả 853.100 đồng trước VAT theo biểu giá mới: 100 kWh đầu tính ở bậc một, 100 kWh tiếp theo ở bậc hai, còn 150 kWh được tính ở bậc ba. Khi mức dùng tăng lên 450 kWh, tổng tiền là 1.170.600 đồng trước VAT, cao hơn 317.500 đồng. Trong phần 100 kWh tăng thêm, 50 kWh vẫn thuộc bậc ba và 50 kWh còn lại rơi vào bậc bốn. Như vậy, bậc tiêu thụ có thể khiến hóa đơn tăng nhanh khi gia đình dùng nhiều hơn; điều đó không có nghĩa toàn bộ điện năng trong tháng bị tính theo giá bậc cao.
Điều người dùng nên theo dõi là tổng kWh và ranh giới các bậc, đặc biệt khi mức dùng tiến gần 400 kWh hoặc vượt ngưỡng này. Hóa đơn tiền điện tháng 11 cũng cần được đọc trong bối cảnh thay đổi biểu giá: sản lượng và thời điểm chốt chỉ số có ảnh hưởng đến cách phân bổ điện năng trong kỳ điều chỉnh. Mức giảm 2% là tín hiệu có lợi, nhưng với mỗi hộ, khoản phải trả vẫn phụ thuộc trước hết vào lượng điện đã tiêu thụ và phần rơi vào từng bậc.
Điện sản xuất, kinh doanh tính theo cách khác
Không nên lấy biểu giá sinh hoạt để suy ra chi phí của cơ sở sản xuất hay kinh doanh. Những nhóm khách hàng này được tính theo cấp điện áp và khung giờ sử dụng, nên thời điểm vận hành thiết bị có thể tác động trực tiếp đến tiền điện. Chẳng hạn, khách hàng kinh doanh khác dùng điện từ trung áp trở lên có mức 2.829 đồng/kWh vào giờ bình thường, 1.577 đồng/kWh vào giờ thấp điểm và 4.924 đồng/kWh vào giờ cao điểm; nhóm sản xuất cũng được phân giá theo cấp điện áp và thời gian sử dụng. Đây là cấu trúc khác với cách tính lũy tiến theo sản lượng của hộ gia đình. Vì thế, biểu giá bán lẻ điện mới cần được xem theo đúng nhóm khách hàng, mục đích sử dụng và thông số công tơ, thay vì chỉ nhìn vào mức giảm bình quân.
Các khung giờ cũng đáng lưu ý với khách hàng thuộc diện áp dụng giá theo thời gian. Giờ thấp điểm kéo dài từ 0h đến 6h mỗi ngày; giờ cao điểm từ thứ hai đến thứ bảy, trong khoảng 17h30 đến 22h30; chủ nhật không có giờ cao điểm. Giờ bình thường được áp dụng trong các khoảng thời gian còn lại theo quy định. Với doanh nghiệp có thể chủ động lịch vận hành, chuyển một phần hoạt động phù hợp sang giờ thấp điểm có thể giúp hạn chế chi phí; với hộ sinh hoạt, trọng tâm vẫn là lượng điện dùng theo bậc.
Triển khai minh bạch giúp khách hàng kiểm tra quyền lợi
Thông tin triển khai cụ thể có ý nghĩa thiết thực: khách hàng biết biểu giá mới bắt đầu từ khi nào và có căn cứ đối chiếu hóa đơn. Tại Hà Tĩnh, ngành điện cho biết sẽ chốt chỉ số công tơ trong kỳ thay đổi giá, cập nhật dữ liệu lên hệ thống quản lý khách hàng, kiểm tra lại các trường hợp bất thường và nhắn tin thông báo chỉ số chốt đổi giá trực tiếp cho khách hàng. Đơn vị này cũng yêu cầu kiểm soát kỹ hóa đơn tháng 11 trước khi phát hành. Những bước đó không thay đổi cách tính theo bậc, nhưng giúp hạn chế sai sót khi chuyển biểu giá và để người dân có thông tin kiểm tra khoản phải trả.
Việc chuyển đổi còn đòi hỏi cập nhật công tơ ba biểu giá: Hà Tĩnh có 12.154 công tơ thuộc diện cần cài đặt lại khung giờ, với kế hoạch phấn đấu hoàn thành trong vòng 45 ngày kể từ khi Bộ Công Thương ban hành quyết định. Khách hàng nên theo dõi thông báo của đơn vị điện lực, kiểm tra chỉ số chốt và đối chiếu sản lượng trên hóa đơn với kỳ sử dụng thực tế. Kết luận quan trọng là giá điện giảm 2% không bảo đảm mọi gia đình thấy hóa đơn giảm đúng tỷ lệ ấy; mức thay đổi phụ thuộc lượng điện dùng, từng bậc áp dụng và việc chuyển đổi được ghi nhận chính xác.
