Quy định mới đặt trọng tâm vào quyền lợi học sinh
Thông tư 85 là quy định về hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học trong các cơ sở giáo dục phổ thông, nhằm mở rộng nội dung học tập nhưng vẫn bảo đảm quyền lợi và cơ hội của mọi học sinh. Văn bản số 85/2026/TT-BGDĐT được ban hành ngày 30-9 và dự kiến có hiệu lực từ ngày 15-11-2026.
Giáo dục tăng cường bổ sung, mở rộng có định hướng những nội dung ngoài chương trình chính khóa, chẳng hạn trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ, năng lực số và kỹ năng sinh tồn. Trong khi đó, hoạt động theo nhu cầu người học hướng đến nội dung mở rộng, nâng cao hoặc chuyên sâu, phù hợp sở thích, năng khiếu và định hướng cá nhân. Ranh giới này quan trọng: nội dung thiết yếu để hình thành năng lực không nên phụ thuộc vào khả năng đăng ký học có thu phí. Nếu cơ hội học tập bị quyết định bởi điều kiện gia đình, mục tiêu công bằng của Thông tư sẽ khó thành hiện thực.
Quy định yêu cầu học sinh được tiếp cận nội dung tăng cường trong thời gian tổ chức dạy học hai buổi mỗi ngày mà không phải đóng phí; hoạt động theo nhu cầu phải dựa trên sự tự nguyện. Việc tham gia hay không tham gia không được trở thành căn cứ gây áp lực, phân biệt đối xử hoặc ảnh hưởng kết quả học tập.
Thời khóa biểu, nhân lực và cơ sở vật chất chưa theo kịp
Sở GDĐT TP.HCM tổ chức hội thảo sáng 21-10 để lắng nghe cơ sở giáo dục, giải đáp vướng mắc và thống nhất hướng triển khai Thông tư 85 trước khi văn bản có hiệu lực. Hội thảo có sự tham dự của đại diện Bộ GDĐT cùng đại diện 168 phường, xã, đặc khu và các trường phổ thông. Việc trao đổi sớm là cần thiết, bởi khó khăn không nằm ở một khâu riêng lẻ mà trải từ kinh phí, đội ngũ đến điều kiện tổ chức.
Ở tiểu học, trường không được xếp quá 7 tiết mỗi ngày, trong khi số tiết chính khóa giữa các khối lớp không giống nhau. Hiệu trưởng đặt câu hỏi nếu học sinh được về sớm thì việc tổ chức và chi trả hoạt động ra sao; nếu ở lại mà không thu phí, trường lấy nguồn lực nào để duy trì? Giáo viên tiểu học hiện có định mức 23 tiết mỗi tuần, nên việc phân công thêm hoạt động cũng làm phát sinh câu hỏi về chế độ làm thêm giờ.
Bài toán càng khó ở những trường có nhiều cơ sở sau sắp xếp. Việc đan xen thời khóa biểu chính khóa với hoạt động theo nhu cầu, từ chương trình tiếng Anh tích hợp đến tin học theo chuẩn quốc tế, khiến trường khó điều phối giáo viên di chuyển giữa các điểm. Nhiều nơi còn thiếu điều kiện dạy hai buổi mỗi ngày, hồ bơi hoặc giáo viên dạy bơi; không thể mặc định rằng trường nào cũng có thể tổ chức đủ mọi nội dung bằng nguồn lực sẵn có.
Công bằng phải được tính ngay từ cách phân bổ nguồn lực
Thông tư xác định kinh phí giáo dục tăng cường trong nhà trường do Nhà nước chi trả, nhưng hướng dẫn cụ thể về định mức, phân công và thanh toán cần đủ rõ để trường lập kế hoạch. Nguồn lực này không chi trả cho giáo viên được giao nhiệm vụ tăng cường nếu số tiết của họ vẫn chưa đủ định mức; trường hợp đã đủ định mức thì cần thực hiện chế độ tương ứng theo quy định. Vì vậy, hướng dẫn không thể chỉ dừng ở nguyên tắc chung: chậm tháo gỡ sẽ khiến trường khó chủ động bố trí người dạy và nội dung.
Sự chênh lệch ngân sách giữa các địa bàn cũng có thể biến cùng một quy định thành những trải nghiệm rất khác nhau. Nếu trường có điều kiện cung cấp nhiều lựa chọn còn trường khó khăn chỉ tổ chức được một vài hoạt động, cơ hội tiếp cận giáo dục sẽ phụ thuộc nơi học sinh theo học. Giải pháp không phải ép mọi trường triển khai cùng một danh mục, mà là bảo đảm mọi em được hưởng nội dung thiết yếu miễn phí, đồng thời cho phép mỗi trường chọn cách tổ chức phù hợp điều kiện thực tế.
Việc huy động nguồn lực xã hội có thể bổ trợ, nhưng phải công khai, minh bạch và phù hợp điều kiện thực tế; không được biến thành cách chuyển chi phí của hoạt động thiết yếu sang gia đình. Nếu lựa chọn hoạt động theo nhu cầu là tự nguyện, học sinh không tham gia cũng không thể bị gây áp lực hay đánh giá bất lợi. Đó là ranh giới cần giữ để tính linh hoạt không tạo thêm khoảng cách giữa các em.
Hướng dẫn rõ ràng mới biến quy định thành cơ hội thực
Bước tiếp theo nên là hướng dẫn thống nhất về cách xếp tiết, sử dụng kinh phí, bố trí giáo viên và phân biệt nội dung tăng cường với hoạt động theo nhu cầu. Sở GDĐT TP.HCM cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với Vụ Giáo dục Phổ thông để xây dựng hướng dẫn cho các trường triển khai Thông tư 85. Hướng dẫn ấy cần trả lời được những tình huống cụ thể mà hiệu trưởng đã nêu, thay vì để mỗi trường tự diễn giải rồi phụ huynh phải thích nghi với cách làm khác nhau.
Mốc hiệu lực ngày 15-11-2026 khiến thời gian chuẩn bị không còn dài. Bộ GDĐT dự kiến tiếp tục ban hành trong tuần các thông tư về tuyển sinh lớp 10 và điều lệ trường phổ thông; trong tháng 11-2026 sẽ tham vấn về thông tư điều chỉnh Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Giữa nhiều thay đổi, triển khai Thông tư 85 cần tránh xáo trộn kế hoạch dạy học và việc đưa đón học sinh, đồng thời không để yêu cầu vận hành lấn át mục tiêu giáo dục.
Thước đo thành công không phải số hoạt động được mở thêm, mà là học sinh có được tiếp cận nội dung cần thiết một cách công bằng hay không. Muốn vậy, cơ quan quản lý phải làm rõ nguồn lực và chế độ giáo viên, còn nhà trường cần công khai cách tổ chức, giữ tính tự nguyện với hoạt động theo nhu cầu và bảo vệ quyền học tập của những em không đăng ký. Tháo gỡ các vướng mắc này là điều kiện để Thông tư 85 trở thành chính sách mở rộng cơ hội, chứ không phải một gánh nặng mới cho trường và gia đình.
