Từ đối thoại cấp bộ đến hợp tác thực chất
Hợp tác giáo dục giữa Việt Nam và Brunei là nỗ lực kết nối cơ quan quản lý, trường học và đội ngũ giáo viên để cùng nâng cao chất lượng dạy học, mở rộng cơ hội giao lưu và hỗ trợ người học có nhu cầu khác nhau. Ngày 27/10 tại Hà Nội, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn tiếp Bộ trưởng Giáo dục Brunei Darussalam Datin Seri Setia Dr Hajah Romaizah binti Haji Md Salleh, Chủ tịch Hội đồng SEAMEO, trong chuyến thăm và làm việc tại Việt Nam. Cuộc gặp đặt ra một hướng đi đáng chú ý: thay vì dừng ở tuyên bố hữu nghị, hai bên cần chuyển các ưu tiên chung thành quan hệ trực tiếp giữa cơ sở giáo dục. Việt Nam đề xuất rà soát bản ghi nhớ đã ký, cân nhắc cập nhật hoặc ký văn bản mới, đồng thời xác định lĩnh vực ưu tiên và hoạt động cụ thể cho giai đoạn tới.
Trọng tâm thực hiện là tăng kết nối giữa các cơ sở giáo dục, mở rộng trao đổi học sinh, sinh viên và giáo viên. Việt Nam sẵn sàng đón các đoàn giáo viên Brunei đến chia sẻ kinh nghiệm giảng dạy toán, khoa học và tham gia các chương trình đánh giá năng lực học sinh, trong đó có PISA. Đây là hướng hợp tác có giá trị vì trao đổi chuyên môn chỉ tạo tác động lâu dài khi kiến thức được đưa trở lại lớp học, thay vì khép lại sau những chuyến thăm.
Giáo dục hòa nhập phải bắt đầu từ nhu cầu của từng trẻ
Chuyến công tác của Bộ trưởng Romaizah tới Thành phố Hồ Chí Minh giúp đặt giáo dục hòa nhập vào trung tâm của quan hệ song phương. Hai bên trao đổi về nhận diện và hỗ trợ sớm trẻ tự kỷ, đào tạo giáo viên, xây dựng chương trình giáo dục cá nhân và phát triển các mô hình hòa nhập. Đây là những việc thiết thực hơn một cam kết bao quát: phát hiện sớm giúp trẻ được hỗ trợ đúng thời điểm, còn năng lực giáo viên và chương trình phù hợp quyết định liệu việc học có gắn với khả năng, nhịp độ phát triển của từng em hay không.
Thành phố Hồ Chí Minh có 56 cơ sở giáo dục đặc biệt và trung tâm hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập. Trung tâm Hỗ trợ phát triển giáo dục hòa nhập Bình Chánh, hoạt động hơn 25 năm, hiện có 249 học sinh, trong đó 37 em tự kỷ. Mô hình này xây dựng hỗ trợ theo nhu cầu từng học sinh, từ can thiệp sớm, giao tiếp và tương tác xã hội đến tự phục vụ, định hướng nghề nghiệp. Những kỹ năng ấy giúp trẻ tăng tính tự lập và tham gia phù hợp hơn vào đời sống; đó mới là thước đo gần gũi nhất của một nền giáo dục bao trùm.
SEAMEO mở rộng ý nghĩa của hợp tác song phương
Hợp tác không chỉ có ý nghĩa với hai nước. Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đánh giá cao vai trò của Brunei trên cương vị Chủ tịch Hội đồng SEAMEO, đồng thời hoan nghênh các sáng kiến về giáo dục xanh và hỗ trợ trẻ có nhu cầu giáo dục đặc biệt. Hai bên cũng hướng tới chia sẻ kinh nghiệm về chuyển đổi số, giáo dục hòa nhập và đánh giá năng lực người học, qua đó gắn quan hệ song phương với những ưu tiên chung của khu vực.
Thời điểm này có ý nghĩa vì Việt Nam chuẩn bị đảm nhận chức Chủ tịch Hội đồng SEAMEO nhiệm kỳ 2027–2028 và mong Brunei tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ quá trình chuẩn bị. Bước tiếp theo cần là rà soát bản ghi nhớ, làm rõ đầu mối và thúc đẩy cuộc họp Nhóm công tác chung để thống nhất hoạt động cụ thể. Vai trò của Brunei trong SEAMEO có thể tạo đà cho hợp tác khu vực, nhưng kết quả sẽ phụ thuộc vào việc các kế hoạch ấy có đến được trường học, giáo viên và trẻ em hay không.
Giá trị nằm ở những thay đổi nhìn thấy được
Trao đổi giáo viên, kết nối trường học và chia sẻ mô hình hỗ trợ trẻ tự kỷ là những hướng đi có tiềm năng bổ trợ lẫn nhau: quan hệ chuyên môn tạo điều kiện để giáo viên học hỏi, còn giáo dục hòa nhập giúp sự hợp tác hướng tới nhóm người học cần được quan tâm nhiều hơn. Tuy nhiên, số lượng hoạt động giao lưu không tự động đồng nghĩa với chất lượng tốt hơn. Hai bên cần duy trì đối thoại chuyên môn, xây dựng chương trình phù hợp từng trẻ và theo dõi xem các kỹ năng giao tiếp, tự phục vụ, khả năng tham gia đời sống có tiến bộ hay không.
Việt Nam và Brunei đã xác định được cả kênh thực hiện lẫn một ưu tiên xã hội rõ ràng: kết nối trực tiếp giữa cơ sở giáo dục, đồng thời nâng chất lượng hỗ trợ trẻ khuyết tật, đặc biệt là trẻ tự kỷ. Nếu các cam kết được chuyển thành hoạt động đều đặn và chia sẻ kinh nghiệm có thể áp dụng tại trường, hợp tác song phương sẽ vượt khỏi khuôn khổ ngoại giao để tạo lợi ích cụ thể cho người học. Đó cũng là cách thiết thực nhất để đóng góp vào chương trình giáo dục bao trùm của SEAMEO.
