Tuyến LRT: trục kết nối sân bay với Nam đảo
Tàu điện LRT Phú Quốc là tuyến đường sắt nhẹ dài gần 17,6 km, được quy hoạch nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với khu vực Nam đảo, nơi tập trung các công trình hội nghị và dịch vụ du lịch. Được xác định là một trong 21 dự án trọng điểm phục vụ APEC 2027, tuyến tàu không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu đi lại trong sự kiện mà còn được kỳ vọng tạo bước chuyển cho giao thông Phú Quốc. Tuyến chạy dọc dải phân cách đường tỉnh ĐT.975, trục được quy hoạch mở rộng lên 62 m với 10 làn xe. Ở các điểm giao cắt, tàu sẽ đi qua cầu vượt hoặc hầm ngầm để hạn chế xung đột với giao thông đường bộ. Đây là lựa chọn quy hoạch có ý nghĩa: tạo thêm một hành lang vận tải riêng giữa cửa ngõ hàng không và cực Nam đảo, thay vì dồn toàn bộ nhu cầu lên đường bộ.
Công trường đồng thời làm cầu, hầm, ga và đường ray
Theo cập nhật tiến độ tháng 9/2026, toàn bộ cọc khoan nhồi cho các hạng mục cầu và hầm đã hoàn thành; các nhà ga đang thi công phần thô, còn ray bắt đầu được lắp trên nền đường. Chủ đầu tư và nhà thầu triển khai song song ba cầu vượt đường sắt, năm hầm, nhà ga và hệ thống ray nhằm giữ nhịp thi công đồng bộ. Khối lượng ray phục vụ dự án đã được vận chuyển về cảng Cần Thơ để tiếp tục đưa vào lắp đặt. Đại diện đơn vị thực hiện cho biết mục tiêu là hoàn tất lắp ray trên toàn tuyến trước ngày 28/2/2027. Với một tuyến chạy trong môi trường biển đảo nóng ẩm, nhiều hơi muối, tiến độ không thể là tiêu chí duy nhất: vật liệu và chất lượng lắp đặt cũng phải đáp ứng yêu cầu chống ăn mòn, an toàn và vận hành lâu dài. Vì vậy, bước chuyển từ xây dựng nền móng sang lắp ray là dấu mốc đáng chú ý, nhưng chưa phải bảo chứng cho chất lượng khai thác.
Lịch tiếp theo khá gấp: dự án đặt mục tiêu chạy thử vào tháng 7/2027 và khai thác thương mại dự kiến từ tháng 11/2027. Các mốc này khiến việc phối hợp giữa thi công cầu, hầm, ga và ray trở nên quan trọng; chậm ở một cấu phần có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm tra, chạy thử toàn tuyến.
Kỳ vọng giảm áp lực đường bộ phải đi cùng vận hành thực tế
Theo thiết kế, tàu chạy với tốc độ 70–100 km/h và có công suất vận chuyển tối đa dự kiến khoảng 4.500 hành khách mỗi giờ. Sáu nhà ga được thiết kế theo ý tưởng “Một thoáng sắc Việt”, trong đó ga APEC lấy cảm hứng từ nghề làm nước mắm truyền thống của Phú Quốc. Những thông số và ý tưởng này tạo nên hình dung về một phương thức vận tải mới, nhưng giá trị thiết thực sẽ nằm ở việc hành khách có thể đi thuận tiện từ sân bay đến Nam đảo và các điểm hội nghị, du lịch hay không. Khi khai thác, tuyến được kỳ vọng bổ sung lựa chọn cho người dân, du khách và giảm áp lực lên đường bộ. Đó là mục tiêu hợp lý, song hiệu quả còn phụ thuộc vào kết nối với các phương tiện khác, lịch chạy và độ ổn định của dịch vụ — những điều chỉ có thể được đánh giá khi tuyến vận hành.
LRT vì thế cần được nhìn như một mắt xích trong mạng lưới giao thông phục vụ APEC 2027, không phải giải pháp độc lập cho mọi điểm nghẽn trên đảo. Phú Quốc sẽ được hưởng lợi nếu công trình hoàn thành đúng kế hoạch, vận hành an toàn và phục vụ nhu cầu thường nhật sau sự kiện. Tiến độ LRT Phú Quốc đang cho thấy các hạng mục đã bước vào giai đoạn lắp đặt quan trọng; thách thức tiếp theo là biến công trình trên công trường thành một dịch vụ kết nối đáng tin cậy.
