Nhu cầu vốn lớn đòi hỏi thay đổi cách huy động
Huy động vốn đầu tư là quá trình tập hợp nguồn lực từ Nhà nước, doanh nghiệp trong nước và nhà đầu tư quốc tế, rồi phân bổ chúng vào những dự án tạo năng suất và giá trị gia tăng. Với mục tiêu tăng trưởng kinh tế Việt Nam cao, bài toán không chỉ là tìm đủ vốn mà còn là sử dụng vốn đúng chỗ. Theo kịch bản của Viện Nghiên cứu kinh tế BIDV, mục tiêu tăng trưởng GDP 9–10% mỗi năm trong giai đoạn 2026–2030 đòi hỏi đầu tư toàn xã hội đạt khoảng 36–39% GDP. Tổng nhu cầu vốn được ước tính tương đương 38,5 triệu tỷ đồng trong cả giai đoạn. Khu vực tư nhân trong nước và các nguồn khác dự kiến đóng góp 65,5%, Nhà nước 22%, còn FDI thực hiện chiếm 12,5%. Cơ cấu ấy cho thấy ngân sách công cần làm nhiệm vụ mở đường, còn doanh nghiệp tư nhân phải trở thành lực lượng đầu tư chủ lực.
Không thể để ngân hàng gánh phần vốn còn thiếu
Nhu cầu đầu tư hạ tầng, mở rộng sản xuất và phát triển đô thị đang vượt khả năng cung ứng của hệ thống tài chính trong nước. Tín dụng tăng nhanh hơn tiền gửi trong khoảng hai năm gần đây, dấu hiệu cho thấy việc tiếp tục dựa nặng vào ngân hàng sẽ tạo thêm sức ép lên nguồn vốn. Vì vậy, vốn vay USD và đầu tư gián tiếp quốc tế có thể bổ sung nguồn lực, nhưng cần được quản trị thận trọng về rủi ro tỷ giá và khả năng trả nợ. Đầu tư hạ tầng hiện tương đương khoảng 6–7% GDP, trong khi Chính phủ đặt mục tiêu đưa tỷ lệ này lên 10%. Chuyên gia Michael Kokalari nhận định dòng vốn quốc tế có thể góp phần mở ra chu kỳ tăng trưởng kéo dài 5–7 năm. Với người dân, hiệu quả của dòng vốn sẽ thể hiện qua giao thông thuận tiện hơn, cơ hội việc làm và năng lực sản xuất tăng; công nghiệp hóa cũng có thể nâng thu nhập, thúc đẩy đô thị hóa và mở rộng tầng lớp trung lưu.
Xây hệ sinh thái vốn nhiều tầng, phân bổ theo hiệu quả
Một kênh vốn đơn lẻ không thể đáp ứng mọi nhu cầu. Khi tín dụng ngân hàng tiến gần giới hạn, thị trường vốn vẫn còn dư địa nhưng chưa đáp ứng tương xứng nhu cầu của nền kinh tế. Việt Nam cần phát triển thị trường vốn dài hạn để tài trợ cho các dự án có thời gian hoàn vốn dài, đồng thời mở rộng khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp tư nhân và thu hút dòng tiền quốc tế. Điều quan trọng là kết nối huy động vốn, phân bổ vốn và hiệu quả sử dụng vốn thành một chuỗi thống nhất. Đầu tư công nên tập trung vào hạ tầng và nền tảng thiết yếu để giảm rủi ro, mở đường cho vốn tư nhân; vốn FDI cần gắn với chuyển giao công nghệ, liên kết nhà cung cấp trong nước và hoạt động tạo giá trị cao. Theo Roland Berger, quá trình nâng năng suất cần nguồn vốn dài hạn, quy mô lớn, kiên nhẫn và cải thiện hiệu quả ở mọi cấp độ. Nếu thiếu kỷ luật lựa chọn dự án, tăng lượng vốn có thể chỉ làm tăng đầu tư mà không nâng năng lực cạnh tranh.
Từ trung tâm tài chính đến vị thế mới trong chuỗi cung ứng
Ngày 28/10, tại Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, Denis Depoux, Giám đốc Điều hành Toàn cầu Roland Berger, phân tích biến động chuỗi cung ứng và những yêu cầu đặt ra với thị trường tài chính Việt Nam. Dòng vốn dịch chuyển theo xu hướng đa dạng hóa địa điểm sản xuất, hiện đại hóa công nghiệp và khu vực hóa chuỗi cung ứng; đây là cơ hội để Việt Nam vượt khỏi vai trò điểm lắp ráp, tiến tới tiếp nhận công nghệ và năng lực sản xuất có giá trị cao hơn. Để nắm bắt cơ hội, cần phát triển các trung tâm tài chính phục vụ chuỗi cung ứng tại TP.HCM và Đà Nẵng, với khả năng chống chịu cao. Trọng tâm tài chính nên đáp ứng nhu cầu của những chuỗi kết hợp sản xuất vật chất với công nghệ. Khi dòng vốn dài hạn, hạ tầng, nhân lực và doanh nghiệp hỗ trợ cùng được kết nối, Việt Nam có thể tăng sức hút FDI chất lượng cao và nâng vị thế trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Đây là lựa chọn chiến lược, không phải hệ quả tự động của việc gọi vốn.
