Giải ngân đầu tư công: cuộc chạy nước rút của TP.HCM
Giải ngân đầu tư công của TP.HCM là quá trình sử dụng nguồn vốn công đã được giao để triển khai các dự án hạ tầng, giao thông, chỉnh trang đô thị và an sinh xã hội, trong đó thành phố đặt mục tiêu hoàn thành 100% kế hoạch vốn nhằm tạo động lực tăng trưởng kinh tế, cải thiện kết nối vùng và nâng cao chất lượng sống cho người dân TP.HCM 2026. Trong bối cảnh khối lượng vốn còn lại lớn, đây không chỉ là câu chuyện kỹ thuật tài chính mà là bài kiểm tra năng lực điều hành, kỷ luật thực thi và khả năng tháo gỡ vướng mắc của cả hệ thống. Ngày 12/10, Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh đã chủ trì cuộc họp chuyên đề về tiến độ giải ngân trong 3 tháng cuối năm và khả năng hấp thụ vốn bổ sung của các ban quản lý dự án trực thuộc thành phố. Việc lãnh đạo thành phố trực tiếp “cầm lái” cho thấy quyết tâm biến kế hoạch vốn công gần 147.600 tỷ đồng thành các công trình hiện hữu, chứ không để nằm trên giấy.
Bức tranh số liệu: áp lực 36.104 tỷ đồng trong quý IV
Nhìn vào số liệu, có thể thấy TP.HCM đã có bước chuyển rõ rệt nhưng vẫn đứng trước áp lực lớn. Đến hết tháng 9, thành phố đã giải ngân 111.494 tỷ đồng vốn đầu tư công, đạt 75,5% trên tổng kế hoạch khoảng 147.599 tỷ đồng, tăng 26,3 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm trước. Theo Sở Tài chính, để hoàn thành mục tiêu giải ngân 100% kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ giao, trong quý IV TP.HCM cần giải ngân thêm khoảng 36.104 tỷ đồng, tương đương 24,5% tổng kế hoạch. Đây là con số cho thấy cuộc chạy nước rút không hề dễ dàng: chỉ trong ba tháng cuối năm, các ban quản lý phải xử lý khối lượng vốn gần bằng một phần tư cả năm, trong khi vẫn phải đảm bảo chất lượng công trình và tuân thủ quy trình pháp lý. Nếu không có cách làm khác biệt, mục tiêu 100% sẽ dễ dàng trượt khỏi tầm tay.
Chiến lược tháo gỡ vướng mắc: từ phòng họp đến từng mét đất
Điểm đáng chú ý trong cách TP.HCM 2026 tăng tốc giải ngân đầu tư công là chuyển trọng tâm từ điều chuyển vốn trên giấy sang tháo gỡ vướng mắc tại hiện trường. Lãnh đạo thành phố yêu cầu các đơn vị phối hợp chặt chẽ với địa phương, khẩn trương giải phóng mặt bằng, bàn giao cho đơn vị thi công, đồng thời rà soát và tháo gỡ vướng mắc trong di dời hệ thống hạ tầng điện, nước, hoàn thiện thủ tục đầu tư và tổ chức thi công. Thành phố đang xử lý 669 dự án còn tồn đọng, phân rõ cơ quan chủ trì, thời hạn và kết quả cần hoàn thành, với các nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh bồi thường, giải phóng mặt bằng, rút ngắn thủ tục đầu tư và giải quyết khó khăn về nguồn cung vật liệu xây dựng. Đây là cách tiếp cận đúng: muốn giải ngân vốn công nhanh, không thể chỉ thúc ép tiến độ trên báo cáo mà phải gỡ từng điểm nghẽn cụ thể, từ hồ sơ pháp lý đến sự đồng thuận của người dân.
Dồn lực cho dự án trọng điểm: đo hiệu quả bằng lợi ích người dân
Thành phố không giải ngân vốn công một cách dàn trải mà chọn dồn lực cho các dự án trọng điểm có khả năng lan tỏa lớn. Một số dự án có kế hoạch giải ngân lớn gồm thành phần 1 của đường Vành đai 3, dự kiến giải ngân thêm 1.424 tỷ đồng, và đường nối vào cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, khoảng 1.127 tỷ đồng. Song song, các công trình cải tạo kênh Tham Lương – Bến Cát – rạch Nước Lên, rạch Xuyên Tâm cùng các dự án chỉnh trang, thoát nước đang được thúc đẩy để hoàn thiện hệ thống hạ tầng đô thị. Việc đẩy nhanh tiến độ các dự án này có ý nghĩa trực tiếp với người dân: hạ tầng giao thông đồng bộ giúp cải thiện khả năng kết nối giữa các khu vực, thuận lợi hơn cho vận chuyển hàng hóa, đi lại và hoạt động sản xuất, kinh doanh. Nói cách khác, mỗi phần trăm giải ngân không chỉ là con số tài chính mà là thêm một bước giảm kẹt xe, ngập nước và chi phí logistics cho doanh nghiệp.
Kỷ luật giải ngân và bài học từ cấp cơ sở
Điểm sáng của bức tranh giải ngân đầu tư công TP.HCM nằm ở những địa phương đã gần như “cán đích”. Phường Đông Hòa báo cáo đạt tỷ lệ giải ngân 99,66% tính đến ngày 19/10, với 772,369 tỷ đồng trên tổng kế hoạch 774,969 tỷ đồng. Địa phương này không chỉ hoàn thiện thủ tục đầu tư cho 13 dự án chuyển tiếp và chuẩn bị 11 dự án mới, mà còn coi công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư và giải phóng mặt bằng là nhiệm vụ trọng tâm, lãnh đạo xuống từng khu vực, từng nhà dân để lắng nghe và vận động đồng thuận. Cách làm này cho thấy: muốn giải ngân nhanh, phải gắn kết quả với trách nhiệm người đứng đầu và công tác dân vận thực chất, không thể chỉ trông chờ vào văn bản. Khi đường An Bình, Quốc lộ 1A – Phạm Văn Đồng – khu Công nghệ cao được kiểm đếm, đền bù và thi công nhanh hơn, người hưởng lợi đầu tiên chính là cư dân và doanh nghiệp trên tuyến.
Kết luận: giải ngân 100% không chỉ là mục tiêu tài chính
Nhìn tổng thể, chiến lược của TP.HCM trong giai đoạn nước rút giải ngân vốn công là khá rõ: siết kỷ luật, điều hành kế hoạch vốn linh hoạt, điều chuyển vốn khỏi dự án chậm sang dự án có khả năng giải ngân tốt, đồng thời tháo gỡ vướng mắc tại từng công trình và dồn lực cho các dự án trọng điểm. Phó chủ tịch UBND TP.HCM Hoàng Nguyên Dinh đã yêu cầu các đơn vị bám sát kế hoạch giải ngân, định kỳ kiểm tra, đôn đốc tiến độ từng tháng, xác định cụ thể số vốn và tỷ lệ giải ngân của từng dự án. Nếu các giải pháp này được thực hiện nhất quán, mục tiêu giải ngân thêm 36.104 tỷ đồng trong quý IV để đạt 100% kế hoạch không chỉ khả thi mà còn có thể chuyển hóa thành những thay đổi hữu hình trong đời sống đô thị. Vấn đề không nằm ở việc có đủ vốn hay không, mà ở chỗ TP.HCM có tiếp tục giữ được kỷ luật thực thi và tinh thần “giải ngân gắn với lợi ích người dân” sau khi cuộc chạy nước rút kết thúc.
