Tách rõ hoạt động tăng cường và hoạt động theo nhu cầu
Thông tư 85/2026/TT-BGDĐT là quy định về tổ chức hoạt động giáo dục tăng cường và hoạt động giáo dục theo nhu cầu người học trong cơ sở giáo dục phổ thông, nhằm bổ sung cơ hội học tập nhưng không thay thế chương trình chính khóa. Ban hành ngày 30-9-2026, thông tư có hiệu lực từ ngày 15-11-2026, đặt ra một ranh giới đáng chú ý: nội dung thiết yếu cần được bảo đảm cho mọi học sinh, còn phần mở rộng, chuyên sâu, theo sở thích, năng khiếu và định hướng cá nhân có thể tổ chức theo nhu cầu. Hoạt động tăng cường phải được thiết kế trong chương trình giáo dục; hoạt động theo nhu cầu diễn ra ngoài chương trình chính khóa và phần tăng cường, dựa trên sự tự nguyện. Kết quả tham gia không thay thế kết quả học tập chính khóa. Cách phân định này đúng hướng, nhưng chỉ có ý nghĩa nếu trường giải thích minh bạch học sinh được học gì và theo hình thức nào.
Mục tiêu công bằng va vào điều kiện thực tế
Điểm mạnh của Thông tư 85 là không để những nội dung thiết yếu phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng đăng ký học có thu phí của từng gia đình. Bộ Giáo dục và Đào tạo nhấn mạnh mọi học sinh cần có cơ hội tiếp cận bình đẳng; hoạt động tăng cường trong thời gian học hai buổi mỗi ngày được tổ chức không thu phí. Việc tham gia hoạt động theo nhu cầu là tự nguyện, không được dùng để gây áp lực, phân biệt đối xử hay ảnh hưởng đến đánh giá kết quả học tập. Tuy nhiên, tinh thần công bằng không tự giải quyết được câu hỏi ai dạy, bố trí ở đâu và lấy nguồn lực nào. Ngày 21-10, Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM tổ chức hội thảo để nghe ý kiến trường học, tháo gỡ vướng mắc và thống nhất định hướng triển khai. Cuộc họp cho thấy khoảng cách giữa mục tiêu chung và khả năng tổ chức ở từng trường vẫn đáng kể.
Hiệu trưởng các trường nêu khó khăn về kinh phí, nhân sự và cơ sở vật chất. Tiểu học không được xếp quá 7 tiết mỗi ngày, trong khi chương trình hiện hành có số tiết khác nhau giữa các khối; trường băn khoăn tổ chức thời khóa biểu ra sao nếu chưa đủ số tiết và chi trả thế nào cho phần việc phát sinh. Giáo viên tiểu học hiện có định mức 23 tiết dạy mỗi tuần, khiến câu hỏi về chế độ khi tham gia thêm hoạt động càng cần được hướng dẫn cụ thể. Trường có nhiều cơ sở còn phải tính việc di chuyển giáo viên; trường thiếu bể bơi và người hướng dẫn khó tổ chức nội dung phòng chống đuối nước. Nếu hướng dẫn chậm hoặc mỗi nơi hiểu một kiểu, chính học sinh có thể chịu cảnh lịch học xáo trộn và cơ hội tiếp cận không đồng đều.
Cần hướng dẫn để quy định đi vào lớp học
Thông tư nêu Nhà nước chi trả kinh phí cho hoạt động giáo dục tăng cường, nhưng nguồn này không chi trả cho giáo viên được giao nhiệm vụ tăng cường khi số tiết của họ chưa bảo đảm định mức. Điều đó khiến việc phân công và tính chế độ cần được làm rõ, thay vì để từng trường tự xoay xở. Nguyên tắc cũng quan trọng không kém: nhà trường chịu trách nhiệm về nội dung, phương pháp, hình thức tổ chức, nhân sự và bảo đảm chất lượng; huy động nguồn lực xã hội phải đúng quy định, công khai, minh bạch và phù hợp điều kiện thực tế. Theo Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM Nguyễn Bảo Quốc, sở sẽ tiếp tục phối hợp với Vụ Giáo dục Phổ thông để xây dựng hướng dẫn cho các trường triển khai Thông tư 85. Đây là bước cần thiết để giảm cách hiểu khác nhau, nhưng hướng dẫn phải trả lời cụ thể các vướng mắc về thời khóa biểu, nhân lực và kinh phí.
Phụ huynh nên theo dõi kế hoạch nhà trường công bố: nội dung nào là tăng cường dành cho mọi học sinh, nội dung nào đăng ký theo nhu cầu, hoạt động có tự nguyện không và cách tổ chức có làm thay đổi lịch học hay việc đưa đón hay không. Đây không phải là việc chuyển trách nhiệm triển khai sang gia đình; đó là cách để phụ huynh kịp thời hỏi rõ quyền tiếp cận, lịch học và nguyên tắc tham gia. Sở TP.HCM cho biết tinh thần thực hiện là bảo đảm quyền lợi học sinh và hạn chế tối đa xáo trộn trong dạy học, đưa đón.
Công bằng cần đi cùng tính khả thi
Thông tư 85 có thể tạo khuôn khổ tốt hơn cho giáo dục tăng cường và hoạt động theo nhu cầu người học, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào hướng dẫn thống nhất và điều kiện triển khai của từng trường. Bảo đảm cơ hội tiếp cận không có nghĩa mọi trường phải tổ chức nội dung giống hệt nhau; quy định cho phép lựa chọn theo thực tế, miễn giữ vững mục tiêu giáo dục và nguyên tắc công bằng. Trước ngày thông tư có hiệu lực, cơ quan quản lý cần làm rõ cách bố trí tiết học, phân công và chế độ giáo viên, cũng như nguồn lực cho trường thiếu cơ sở vật chất. Khi kế hoạch được công khai, hoạt động tự nguyện được tách bạch và học sinh không bị bất lợi vì hoàn cảnh hay lựa chọn tham gia, quy định mới mới thực sự phục vụ người học thay vì trở thành gánh nặng tổ chức cho nhà trường và gia đình.
