Tái định cư phải đi trước một bước
Giải phóng mặt bằng phục vụ sân bay Gia Bình và đường kết nối Hà Nội là quá trình thu hồi đất, bồi thường và chuẩn bị nơi ở mới cho các hộ dân bị ảnh hưởng, đồng thời bảo đảm điều kiện để dự án có thể triển khai. Đây không chỉ là bài toán bàn giao đất: chất lượng khu tái định cư và khả năng ổn định cuộc sống mới sẽ quyết định mức độ đồng thuận của người dân.
Tại xã Trung Chính, khu tái định cư được quy hoạch trên diện tích hơn 173 ha; các hạng mục hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, nhà ở, công trình công cộng và công trình tôn giáo đang được triển khai theo quy hoạch. Quy mô này cho thấy tái định cư là một phần lớn của dự án, không thể xem như khâu phụ. Lãnh đạo thành phố Bắc Ninh yêu cầu cơ quan chuyên môn và chính quyền địa phương tháo gỡ vướng mắc, đẩy nhanh giao thông, vỉa hè, điện, cấp thoát nước và các công trình thiết yếu.
Ưu tiên hoàn thiện các tiện ích thiết yếu là hướng đi đúng: người dân cần thấy nơi ở mới có thể vận hành trước khi việc bàn giao mặt bằng trở thành áp lực. Thành phố cũng được yêu cầu nắm bắt tâm tư, hỗ trợ thủ tục và thông tin rõ về tiến độ.
Bàn giao sớm cần đi cùng bảo đảm quyền lợi
Ở phường Gia Bình, từ ngày 1 đến hết ngày 7/10/2026, chính quyền tiếp nhận đăng ký nhu cầu nhận tạm mặt bằng tại khu tái định cư Đông Cứu 1 để một số hộ có thể chủ động xây nhà. Khu này là một trong bốn khu tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng sân bay Gia Bình; một số hạng mục hạ tầng kỹ thuật đã cơ bản hoàn thành và các vị trí đáp ứng điều kiện thiết yếu có thể được xem xét bàn giao trước.
Cần nhấn mạnh giới hạn của cách làm này: đây là bàn giao tạm, không thay thế quyết định giao đất, không phải bàn giao tái định cư chính thức và không làm thay đổi nghĩa vụ tài chính về đất đai. Đăng ký trước chỉ dành cho các hộ đã được phê duyệt phương án bố trí tái định cư hoặc giao đất có thu tiền sử dụng đất tại Đông Cứu 1 và có nhu cầu xây nhà. Người nhận mặt bằng phải tuân thủ quy hoạch, ranh giới, thiết kế và giấy phép xây dựng.
Đây là giải pháp hữu ích nếu việc kiểm tra điều kiện, lựa chọn thửa đất và bàn giao được thực hiện công khai, đúng quy định. Nhưng không nên để chữ “tạm” gây nhầm lẫn về quyền lợi hay tiến độ hoàn thiện hạ tầng còn lại.
Đường kết nối: quy mô thu hồi đất đặt ra sức ép lớn
Cùng với khu ở mới, đường kết nối sân bay Gia Bình với Hà Nội là phần việc có ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều hộ dân. Trên địa bàn phường Trí Quả, đoạn tuyến dài 6,4 km cần giải phóng mặt bằng hơn 124 ha, liên quan khoảng 2.450 hộ tại sáu tổ dân phố: Văn Phương, Trà Lâm, Tư Thế, Đại Trạch, Bút Tháp và Đình Tổ. Quy mô này đòi hỏi tiến độ phải đi cùng đối thoại và xử lý hồ sơ sát từng trường hợp.
Kết quả bồi thường đất nông nghiệp và đất khác đã được phê duyệt cho toàn bộ diện tích; kinh phí chi trả đạt 99,8%, khoảng 106,2 ha mặt bằng đã được tạm bàn giao cho nhà đầu tư. Với đất ở và tài sản trên đất, phương án cho 25 thửa đã được phê duyệt, nhưng phần việc liên quan nhà ở, tài sản và di dời mồ mả vẫn cần được theo dõi riêng. Các hộ còn băn khoăn về bồi thường phần cải tạo, san lấp đất nông nghiệp hoặc chênh lệch giữa diện tích thực tế và hồ sơ quản lý đất đai cần được giải thích cụ thể.
Tốc độ bàn giao là dấu hiệu đáng chú ý, nhưng không thể thay thế việc tháo gỡ từng vướng mắc. Làm rõ căn cứ bồi thường và duy trì trao đổi với các hộ bị ảnh hưởng sẽ giúp giảm nguy cơ tiến độ đường bị nghẽn ở những phần việc cuối.
Hạ tầng khu dân cư cũng là một phần của tiến độ
Công tác chuẩn bị ở Trung Chính còn gắn với cải thiện đường sá trong khu dân cư. Tại các thôn Phú Thọ và Đông La, xã rà soát những tuyến cần nâng cấp, định hướng đường trục chính rộng từ 7 m trở lên và đường nhánh từ 4 m trở lên. Đến nay, 250 hộ đã tự nguyện hiến gần 4.000 m² đất ở để mở rộng năm tuyến đường trục chính; nhiều gia đình còn tháo dỡ tường rào, cổng ngõ.
Sự tham gia này cho thấy người dân có thể góp phần cải thiện hạ tầng khi mục tiêu và lợi ích tại chỗ đủ rõ. Tuy nhiên, hiến đất mở đường trong khu dân cư không thay thế quy trình bồi thường, hỗ trợ đối với diện tích thu hồi cho các dự án lớn. Thành phố cần giữ cách làm minh bạch và nhất quán ở cả hai việc.
Bắc Ninh đang đẩy nhanh giải phóng mặt bằng cho sân bay Gia Bình và đường kết nối Hà Nội, nhưng thước đo thuyết phục nhất không chỉ là diện tích đã bàn giao. Tiến độ chỉ bền vững khi khu tái định cư có hạ tầng dùng được, thủ tục rõ ràng và người dân biết chính xác quyền lợi, nghĩa vụ của mình. Đó là điều kiện để dự án tiến lên mà không bỏ lại phía sau những hộ phải chuyển chỗ ở.
