Hai đầu mối cùng vào top 30 thế giới
Cảng container là đầu mối hàng hải chuyên tiếp nhận, bốc dỡ và luân chuyển container giữa tàu biển với các phương thức vận tải kết nối vào mạng lưới thương mại trong nước và quốc tế. Năm 2025, cảng TP.HCM xử lý hơn 8,9 triệu TEU, xếp thứ 22; cảng Hải Phòng đạt hơn 8,3 triệu TEU, xếp thứ 26 trong bảng xếp hạng 30 cảng container nhộn nhịp nhất thế giới công bố năm 2026. Cảng TP.HCM vượt cảng New York/New Jersey, còn Hải Phòng nhỉnh hơn cảng Hamburg. Cộng lại, hai đầu mối bốc dỡ khoảng 17,2 triệu TEU trong năm 2025. Đây không chỉ là thành tích xếp hạng: quy mô ấy cho thấy cảng TP.HCM Hải Phòng đang gánh vai trò ngày càng lớn trong thương mại và mạng lưới logistics quốc tế của Việt Nam.
Cạnh tranh khu vực không chỉ nằm ở sản lượng
Vị trí của hai cảng Việt Nam đáng chú ý hơn khi đặt trong bức tranh châu Á: tám cảng dẫn đầu thế giới đều ở Đông Á hoặc Đông Nam Á, còn các cảng Trung Quốc chiếm khoảng một nửa tổng lượng hàng của 30 cảng được xếp hạng. Điều đó cho thấy logistics Đông Nam Á đang phát triển trong một khu vực có những đối thủ sở hữu quy mô lớn và mạng lưới kết nối sâu. Singapore là hình mẫu khác: vai trò trung chuyển, kết nối hơn 600 cảng, giúp quốc đảo này đứng thứ hai thế giới dù không dựa chủ yếu vào một vùng sản xuất nội địa rộng lớn. Vì vậy, sản lượng cao là lợi thế quan trọng nhưng chưa đủ để bảo đảm sức cạnh tranh. Hai cảng Việt Nam cần được nhìn nhận qua khả năng kết nối hàng hóa với vùng sản xuất, tuyến tàu và các dịch vụ hậu cần, chứ không chỉ qua thứ hạng.
Thứ hạng là đà tiến, không phải đích đến
Bảng xếp hạng phản ánh lượng container được bốc dỡ, gồm cả container có hàng lẫn container rỗng; một TEU tương ứng sức chứa của container 20 feet, còn container 40 feet tính là hai TEU. Bởi vậy, con số 17,2 triệu TEU chứng minh quy mô hoạt động và tầm quan trọng của cảng container Việt Nam, nhưng tự nó không cho biết toàn bộ chất lượng kết nối hay mức độ hiệu quả khai thác. Việt Nam đang trở thành mắt xích quan trọng hơn trên các tuyến vận tải biển quốc tế khi hạ tầng cảng góp phần mở rộng vai trò trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Áp lực cạnh tranh cũng sẽ tăng: Singapore dự kiến hoàn thành cảng Tuas vào thập niên 2040, với công suất theo kế hoạch 65 triệu TEU mỗi năm. Kết luận rõ ràng là hai cảng đã có chỗ đứng đáng kể, nhưng muốn giữ đà đi lên, Việt Nam phải biến sản lượng thành kết nối logistics đáng tin cậy và năng lực phục vụ hàng hóa ngày càng tốt hơn.
