Đích đến toàn cầu đòi hỏi năng lực thực thi
Đô thị toàn cầu là thành phố có thể kết nối hiệu quả nguồn lực, thị trường và tri thức quốc tế, đồng thời tạo ra giá trị kinh tế, dịch vụ công và chất lượng sống bền vững cho cư dân. TP.HCM đã đặt mục tiêu trở thành đô thị toàn cầu, thông minh, bền vững, hội nhập sâu rộng và chủ động đóng góp vào các động lực tăng trưởng của khu vực, thế giới. Nhưng tuyên bố tầm nhìn chỉ có sức nặng khi được chuyển thành năng lực thực thi. Tại phiên bế mạc Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026 chiều 28/10, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhấn mạnh mục tiêu ấy sau các phiên thảo luận về động lực tăng trưởng mới và hợp tác trong bối cảnh kinh tế toàn cầu chuyển dịch. Thành phố không thiếu quy mô hay vị thế đầu tàu; thách thức là kết nối những lợi thế đó thành khuôn khổ hợp tác, đổi mới và giá trị mới, thay vì để chúng tồn tại rời rạc.
Bối cảnh khiến việc chuyển đổi trở nên cấp thiết: công nghệ, trí tuệ nhân tạo, tự động hóa và các tiêu chuẩn ESG đang định hình lại điều kiện tham gia chuỗi giá trị toàn cầu. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu định hướng này tại phiên tham luận về các động lực tăng trưởng mới ngày 28/10, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026. Theo ông, lợi thế cạnh tranh ngày càng gắn với an toàn, linh hoạt và liên kết chiến lược dài hạn, chứ không chỉ là chi phí. Vì vậy, tham vọng của TP.HCM cần được đánh giá bằng khả năng cùng đối tác tạo ra giá trị mới, không chỉ bằng mức độ thu hút đầu tư.
Thể chế và tài chính phải đưa vốn vào kinh tế thực
Muốn tạo sức bật mới, TP.HCM cần xem thể chế là hạ tầng phát triển: quy định rõ ràng, phối hợp nhanh và đủ linh hoạt để công nghệ, vốn và doanh nghiệp kết nối với nhau. Tại diễn đàn sáng 27/10, lãnh đạo UBND thành phố nhấn mạnh hợp tác chiến lược, khả năng thích ứng trong kỷ nguyên AI cùng các giải pháp thể chế và tài chính nhằm khơi thông nguồn lực, dẫn vốn trực tiếp vào nền kinh tế thực. Đây là hướng đi hợp lý, bởi vốn chỉ tạo tăng trưởng bền vững khi đến được hoạt động sản xuất, đổi mới và năng lực cung ứng, thay vì dừng lại ở các cam kết trên giấy.
Định hướng của Trung tâm Tài chính Quốc tế tại TP.HCM và Đà Nẵng là tận dụng các mô hình tài chính để dẫn vốn vào nền kinh tế thực. Theo kế hoạch được nêu tại diễn đàn, các bước tiếp theo tập trung vào quỹ đầu tư và quản lý quỹ, với quy trình, quy chế tiếp nhận quỹ dự kiến ban hành trong tháng 11. Đây sẽ là phép thử quan trọng: cải cách có tạo được kênh huy động vốn phù hợp cho doanh nghiệp và các vùng kinh tế trọng điểm hay không? Với tăng trưởng TP.HCM, câu trả lời không nằm ở số lượng cơ chế mới, mà ở mức độ chúng tháo gỡ được nút thắt và đưa nguồn lực đến đúng nơi tạo năng suất.
AI tại TP.HCM phải cải thiện cả năng suất lẫn dịch vụ
AI không phải một lối tắt tự động dẫn đến thịnh vượng. Giá trị của AI tại TP.HCM sẽ phụ thuộc vào dữ liệu có thể sử dụng, thể chế theo kịp thay đổi và người lao động được chuẩn bị để làm việc cùng công nghệ. Tại diễn đàn, lãnh đạo thành phố dẫn dự báo của Diễn đàn Kinh tế Thế giới: đến năm 2030, thế giới có thể tạo ra 170 triệu việc làm mới, mất 92 triệu việc làm và chứng kiến 39% kỹ năng của người lao động thay đổi hoặc trở nên lạc hậu. Những con số ấy cho thấy chính sách đào tạo và thích ứng không thể đi sau đầu tư công nghệ. Các phiên thảo luận của diễn đàn cũng đặt AI trong mối liên hệ với quản trị siêu đô thị, công nghiệp, nhân lực sản xuất và năng lực chủ quyền AI.
Thành phố đã có một khuôn khổ triển khai cụ thể: ngày 29/7/2026, UBND TP.HCM phê duyệt Đề án phát triển đô thị thông minh giai đoạn 2026–2030, tầm nhìn đến năm 2045. Đề án gồm 6 nhóm nhiệm vụ, 55 nhiệm vụ cụ thể và 31 chỉ tiêu; người dân và doanh nghiệp được xác định là trung tâm, với mục tiêu nâng chất lượng sống và tối ưu dịch vụ đô thị. Công nghệ chỉ đáng giá nếu người dân cảm nhận được thay đổi trong quy hoạch, tiện ích và dịch vụ công. Đề án hướng tới sử dụng dữ liệu không gian, mô hình số và công cụ phân tích trong quản lý quy hoạch; điều đó có thể giúp quyết định dựa trên thông tin tốt hơn, nhưng hiệu quả sẽ tùy thuộc vào chất lượng dữ liệu và cách phối hợp giữa các cơ quan.
Đô thị thông minh là cửa ngõ hợp tác ASEAN
Đề án đô thị thông minh không nên khép lại trong phạm vi quản lý nội bộ. TP.HCM là một trong 26 đô thị thí điểm ban đầu của Mạng lưới Đô thị thông minh ASEAN, nền tảng để các thành phố trao đổi kinh nghiệm, triển khai dự án và kết nối với doanh nghiệp, đối tác công nghệ. Trong bối cảnh các đô thị Đông Nam Á cùng đối mặt với ùn tắc, ngập nước, ô nhiễm và áp lực nâng chất lượng dịch vụ công, những bài toán tương đồng tạo cơ sở thực tế cho hợp tác khu vực. Nền tảng dữ liệu đô thị có thể giúp TP.HCM vừa học hỏi giải pháp, vừa chia sẻ kinh nghiệm và kết nối hệ sinh thái công nghệ với các thành phố khác. Đây là cách hội nhập thiết thực hơn việc chỉ tham dự diễn đàn: biến trao đổi thành dự án có thể triển khai.
Hội nhập cũng cần đem lại ích lợi nhận thấy được trong đời sống thường ngày. Hai nền tảng Hello và Sống Động được giới thiệu tại diễn đàn nhằm kết nối du khách với điểm đến, sự kiện, dịch vụ và ưu đãi, đồng thời hỗ trợ thanh toán xuyên biên giới; nền tảng Sống Động kết nối chương trình mua sắm và ưu đãi với người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Đây là những ví dụ cho thấy chuyển đổi số có thể nối trải nghiệm của khách tham quan với hoạt động kinh doanh địa phương. Nhưng thước đo cuối cùng vẫn là dịch vụ có thuận tiện hơn, dữ liệu có được sử dụng có trách nhiệm và doanh nghiệp có tiếp cận được thị trường rộng hơn hay không. TP.HCM có cơ hội lịch sử để chuyển nguồn lực thành hợp tác, đổi mới và giá trị mới; muốn thành cực tăng trưởng uy tín, thành phố phải chứng minh điều đó bằng kết quả cụ thể.
