AI phổ biến nhanh hơn khả năng sàng lọc
Game AI trên Steam là những trò chơi có nội dung được tạo bằng trí tuệ nhân tạo tạo sinh, từ hình ảnh và văn bản đến nhạc, mã nguồn hoặc tài sản trong game. Mức độ phổ biến của chúng đang tăng nhanh đến mức sức ép không còn chỉ nằm ở tranh luận về công cụ sáng tạo, mà đã chuyển sang khâu duyệt và khả năng được người chơi tìm thấy. Một phân tích dữ liệu công khai về hơn 63.000 game phát hành kể từ tháng 1 năm 2024 cho thấy 49,9% game ra mắt trong tháng 10 năm 2026 khai báo sử dụng nội dung AI, gần gấp đôi mức 26,4% cùng kỳ năm trước. Đây là tỷ lệ khai báo, không phải phép đo mọi nội dung AI thực tế. Dẫu vậy, con số cho thấy AI đã trở thành một phần đáng kể của nguồn cung mới. Hình ảnh do AI tạo là ứng dụng được khai báo thường gặp nhất, chiếm 63% các trường hợp. Điều đáng ngại không phải cứ dùng AI là tạo ra game dở, mà là sản xuất hàng loạt khiến người chơi khó phân biệt sản phẩm có ý tưởng với nội dung làm vội.
Hàng chờ duyệt kéo dài, studio nhỏ trả giá
Valve cho biết lượng hồ sơ gửi duyệt tăng mạnh, trong khi thời gian duyệt game Steam có thể lên tới 12 ngày làm việc, so với mục tiêu khoảng 3–5 ngày. Công ty công bố thay đổi quy trình vào ngày 3 tháng 11 và cho biết sẽ tiếp tục cải tiến, đồng thời phát hành tài liệu hướng dẫn cho danh sách kiểm tra mới. Nhà phát triển giờ phải chạy game qua Steam ít nhất năm phút trước khi gửi, bên cạnh việc kiểm tra các yêu cầu kỹ thuật và tài liệu phát hành. Valve nói phần lớn hồ sơ tồn đọng đến từ các bản dựng không đạt yêu cầu cơ bản ngay lần đầu. Vì thế, chưa thể quy toàn bộ độ trễ cho AI. Nhưng khi game tạo bằng AI và các bản sao dễ sản xuất xuất hiện dày hơn, giả thuyết rằng lượng phát hành làm nặng thêm hàng chờ là điều khó gạt bỏ. Với đội ngũ indie, một lần duyệt chậm có thể làm lệch lịch ra mắt, giảm đà truyền thông và khiến công sức xây dựng danh sách mong muốn mất tác dụng. Một quy trình kiểm tra chặt hơn có lý, nhưng cái giá của sự tắc nghẽn đang rơi cả vào những nhóm làm game thủ công.
Game sao chép đặt ra vấn đề vượt xa nhãn AI
Nỗi lo của nhà phát triển không dừng ở việc nội dung AI kém chất lượng chen vào danh mục. Trường hợp Needle in a Haystack Simulator, một dự án độc lập có ý tưởng dễ nhận diện nhưng chưa phát hành đã bị sao chép, phơi bày rủi ro với nhóm không có nguồn lực lớn để bảo vệ sản phẩm. Tại một sự kiện dành cho nhà phát triển, Valve khuyên studio xây dựng cộng đồng trung thành, tạo bản sắc riêng và liên tục bổ sung nội dung, thay vì công bố một cơ chế mới để ngăn game bị bắt chước. Lời khuyên ấy có phần thực tế: một cộng đồng gắn bó và trải nghiệm giàu cá tính khó sao chép hơn một ý tưởng đơn giản. Nhưng nó cũng đặt gánh nặng bảo vệ lên chính những người dễ bị tổn thương nhất. Khi bản sao có thể được tung ra nhanh và nhiều, việc studio chân chính phải đồng thời làm mới sản phẩm, duy trì cộng đồng và chờ duyệt là một bất cân xứng rõ rệt. Steam cần giữ quyền tự do lựa chọn công cụ, nhưng tự do đó không nên đồng nghĩa với việc người sáng tạo nhỏ phải tự xoay xở trước nạn sao chép.
Bộ lọc trao quyền chọn, nhưng Steam còn thiếu công cụ
Itch.io đang thử một hướng dễ hiểu hơn: trao cho người chơi quyền quyết định họ muốn nhìn thấy bao nhiêu nội dung AI. Nền tảng này cho biết số trang game mới mỗi ngày đã tăng gấp đôi trong hai tháng, dù lượt tải và mua không tăng tương ứng; họ cũng thông báo xóa lượng nội dung AI kém chất lượng lên tới vài terabyte. Bộ lọc duyệt và tìm kiếm mới cho phép loại trừ một phần hoặc toàn bộ nội dung dùng AI. Khi bật lựa chọn “Không AI”, số kết quả được ghi nhận giảm từ hơn 1,77 triệu xuống dưới 425.000. Đây chưa phải lời giải hoàn hảo: nhãn phụ thuộc vào việc người sáng tạo tự khai báo, và nền tảng không có công cụ phát hiện toàn diện nội dung AI chưa được công bố. Nhưng lọc game AI vẫn là lựa chọn hữu ích hơn việc buộc người chơi tự đọc từng trang sản phẩm. Steam hiện chưa có bộ lọc tương tự, khiến người dùng phải lần xuống phần công khai của nhà phát triển để kiểm tra. Trong khi nền tảng tiếp tục điều chỉnh quy trình duyệt, bộ lọc và thông tin rõ ràng nên là bước kế tiếp: bảo vệ quyền lựa chọn của người chơi mà không đánh đồng mọi game có sử dụng AI.
