Từ kỳ vọng đến phẫn nộ: Trump và ám ảnh giải Nobel Hòa bình
Tranh cãi quanh phản ứng của Tổng thống Trump khi trượt giải Nobel Hòa bình là câu chuyện về một nhà lãnh đạo tin rằng mình xứng đáng được tôn vinh vì “kết thúc các cuộc xung đột toàn cầu”, nhưng lại phải chứng kiến Ủy ban Nobel trao phần thưởng cho một luật sư nhân quyền Nam Phi mà ông gọi là “nhân vật bí ẩn”, từ đó công khai tuyên bố giải thưởng đã mất uy tín và trở thành một vết nhơ trong mắt ông. Đây không chỉ là một cơn bùng nổ cảm xúc nhất thời, mà là đỉnh điểm của nhiều năm kỳ vọng, vận động và thất vọng lặp lại quanh giải Nobel Hòa bình.
Ngày 9/10, chỉ vài giờ sau khi Ủy ban Nobel Na Uy công bố giải Nobel Hòa bình được trao cho luật gia người Nam Phi Navi Pillay, Tổng thống Trump lập tức phản ứng gay gắt. Tại một cuộc vận động ở Syracuse, New York, ông công khai bày tỏ bức xúc, nhấn mạnh rằng bản thân “xứng đáng được trao giải” và cho rằng quyết định này là một “vết nhơ” khiến giải thưởng “hoàn toàn mất uy tín”. Thay vì chấp nhận kết quả, ông chọn tấn công trực diện vào tính chính danh của giải Nobel Hòa bình – một thông điệp chính trị rõ ràng gửi tới cả cử tri trong nước lẫn cộng đồng quốc tế.
Navi Pillay được vinh danh và cú sốc đối với Trump
Giải Nobel Hòa bình năm nay được trao cho Navanethem “Navi” Pillay, nữ luật gia nhân quyền gốc Nam Phi, cựu quan chức nhân quyền hàng đầu của Liên Hợp Quốc và từng là thẩm phán tại Tòa án Hình sự Quốc tế. Việc Ủy ban Nobel lựa chọn một biểu tượng của công lý quốc tế thay vì một tổng thống Mỹ đang tại nhiệm mang tính biểu tượng mạnh: họ muốn nhấn mạnh thông điệp “hòa bình cần có công lý” và thượng tôn pháp luật là nền tảng cho hòa bình bền vững. Đây là lựa chọn vừa mang tính chuyên môn, vừa mang hàm ý phê phán những chính phủ từng trừng phạt các thể chế pháp lý quốc tế – trong đó có chính quyền Trump.
Trump phản ứng bằng cách chia sẻ lại một bài đăng trên mạng xã hội, trong đó cáo buộc Ủy ban Nobel “tự làm mất mặt mình không thể cứu vãn” khi trao giải cho Pillay. Ông gọi bà là “nhân vật bí ẩn” và khẳng định chưa từng nghe tên, dù vẫn gửi lời chúc mừng chiếu lệ. Sự đối lập rất rõ: trong khi Pillay hài hước nói rằng nếu khán giả vỗ tay nhiệt tình hơn, bà có thể “chia sẻ giải thưởng với ông Trump”, thì Nhà Trắng đáp lại bằng một chiến dịch công kích và trừng phạt sâu rộng nhắm vào Tòa án Hình sự Quốc tế – nơi Pillay từng phục vụ. Cú sốc của Trump vì mất giải, vì thế, không chỉ là chuyện danh dự cá nhân mà còn là va chạm trực tiếp giữa hai tầm nhìn về hòa bình: hòa bình bằng sức mạnh và hòa bình dựa trên pháp quyền.
Trump tự phong công trạng: tám cuộc xung đột và thực tế khó chịu
Trong các phát biểu trước và sau khi kết quả giải Nobel Hòa bình được công bố, Trump nhiều lần nhắc lại luận điểm quen thuộc: ông xứng đáng nhận giải vì đã “giúp khép lại nhiều cuộc xung đột trên thế giới”. Ông khẳng định mình đã tham gia giải quyết tám cuộc xung đột kể từ khi nhậm chức vào tháng 1 năm ngoái, đồng thời tuyên bố đã ngăn nguy cơ bùng phát chiến tranh giữa Triều Tiên và Hàn Quốc, Nhật Bản và Triều Tiên, cũng như Trung Quốc và Đài Loan – dù không đưa ra bằng chứng cụ thể. Đối với ông, những nỗ lực ngoại giao này đủ để biến mình thành ứng viên hiển nhiên cho giải Nobel Hòa bình.
Vấn đề là, nhiều bên liên quan đến các xung đột mà Trump nhận công đều phủ nhận vai trò ngoại giao của ông, và giao tranh đã bùng phát trở lại ở một số khu vực như Cộng hòa Dân chủ Congo hay biên giới Campuchia – Thái Lan. Trong khi đó, Mỹ dưới thời ông cùng Israel đã tiến hành các cuộc tấn công nhắm vào Iran, châm ngòi cho một cuộc xung đột âm ỉ kéo dài hơn 8 tháng, làm đảo lộn nguồn cung năng lượng toàn cầu và đẩy giá xăng dầu tăng cao ngay trước bầu cử giữa kỳ. Ông cũng chưa thể thực hiện lời hứa chấm dứt chiến tranh Nga – Ukraine “ngay trong ngày đầu nhiệm kỳ thứ hai”. Khi đặt những tuyên bố tự phong công trạng của Trump cạnh thực tế chiến sự, câu chuyện “Tổng thống hòa bình” mà ông xây dựng cho mình trở nên khó thuyết phục.
Phản ứng Nobel 2026: từ nỗ lực vận động đến chiến dịch hạ uy tín
Điều đáng chú ý là phản ứng Nobel 2026 của Trump không diễn ra trong khoảng trống: đó là kết quả của một chiến dịch vận động dài hơi và đầy ám ảnh. Kể từ khi trở lại Nhà Trắng, ông “nhiều lần tuyên bố mình xứng đáng với giải thưởng được coi là danh giá nhất thế giới này” và công khai bày tỏ mong muốn được nhận giải Nobel Hòa bình. Lãnh đạo Campuchia, Israel và Pakistan từng nói rằng họ đã đề cử ông, còn lãnh đạo phe đối lập Venezuela Maria Corina Machado – người đoạt giải năm trước – thậm chí đã tặng lại huy chương Nobel Hòa bình của mình cho Trump như một cử chỉ chính trị.
Trump không giấu sự hoài nghi về khả năng được trao giải, khi nói rằng Ủy ban Nobel “nổi tiếng là có thể sẽ không trao giải cho những người như tôi”. Thế nhưng mỗi năm ông vẫn bày tỏ thất vọng vì không được xướng tên, biến nỗ lực giành giải Nobel thành một câu chuyện lặp lại, đến mức bị nhiều người xem là trò cười. Khi thất bại lần nữa trước Navi Pillay, phản ứng của ông chuyển từ vận động sang hạ uy tín: gọi quyết định là “vết nhơ”, công kích Na Uy – nơi đặt trụ sở Ủy ban Nobel, và khẳng định giải thưởng “đã hoàn toàn mất uy tín”. Đây là chiến lược quen thuộc: nếu không giành được một biểu tượng, ông sẽ cố gắng làm suy giảm giá trị biểu tượng đó trong mắt người ủng hộ.
Kết luận: Khi giải Nobel trở thành sân khấu chính trị của Trump
Câu chuyện Trump phẫn nộ vì giải Nobel Hòa bình được trao cho Navi Pillay không chỉ là một tranh cãi cá nhân với Ủy ban Nobel, mà là tấm gương phản chiếu cách ông nhìn nhận quyền lực, danh dự và hòa bình. Ông tin rằng những quyết định ngoại giao của mình – dù gây tranh cãi, dù kéo theo các cuộc xung đột kéo dài hơn 8 tháng – vẫn đủ để biến mình thành biểu tượng hòa bình toàn cầu. Khi kỳ vọng đó không được đáp ứng, phản ứng bản năng của ông là tấn công tính chính danh của giải thưởng thay vì tự chất vấn thành tích của mình.
Ở chiều ngược lại, việc Ủy ban Nobel trao giải cho một luật sư nhân quyền như Navi Pillay gửi đi thông điệp rõ ràng: trong mắt họ, giải Nobel Hòa bình không chỉ dành cho những người ký thỏa thuận hay ra lệnh ngừng bắn, mà còn cho những người bảo vệ công lý quốc tế, điều tra tội ác và đặt nền tảng pháp lý cho hòa bình lâu dài. Sự đối lập giữa Trump và Pillay vì thế không chỉ là chuyện ai xứng đáng hơn, mà là cuộc tranh luận về bản chất của hòa bình. Và ở thời điểm này, ít nhất trong mắt Ủy ban Nobel, hòa bình gắn chặt với công lý – chứ không phải với những tuyên bố chiến thắng của một tổng thống đang vận động cho chính mình.
